HUDUDIY ISLOHOTLARNING IJTIMOIY-IQTISODIY NATIJADORLIGI: TAQQOSIY TAHLIL VA AMALIY KEYSLAR
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22076787Abstract
Maqolada Yangi O‘zbekistonda so‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan hududiy ijtimoiyiqtisodiy
islohotlar, xususan, kambag‘allikni qisqartirish va aholi bandligini oshirish borasida erishilgan natijalar
tahlil qilingan. Tadqiqotda respublika miqyosidagi umumiy ko‘rsatkichlar bilan bir qatorda Navoiy, Xorazm,
Namangan, Buxoro, Samarqand, Jizzax va Sirdaryo viloyatlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi hamda Toshkent
shahrida kambag‘allik darajasining o‘zgarishi qiyosiy o‘rganilgan. Shuningdek, Surxondaryo viloyatining
Uzun va Denov tumanlari misolida ajratilgan moliyaviy resurslar, jalb qilingan investitsiyalar, tashkil etilgan
korxonalar, amalga oshirilgan mikroloyihalar va aholi daromadlaridagi o‘zgarishlar tahlil qilingan. Tadqiqotning
maqsadi hududiy islohotlar samaradorligini statistik ma’lumotlar asosida baholash, hududlar o‘rtasidagi
tafovutlarni aniqlash, natijalarga ta’sir etuvchi iqtisodiy va boshqaruv omillarini ochib berishdan iborat. Tahlil
hududiy rivojlanish natijalari nafaqat ajratilgan moliyaviy resurslar hajmiga, balki hududning iqtisodiy sharoiti,
resurslarning manzilli yo‘naltirilishi va mahalliy boshqaruv sifatiga ham bog‘liqligini ko‘rsatadi. Shu asosda
hududiy dasturlarni natijaviy ko‘rsatkichlar bo‘yicha baholash, ma’lumotlar ochiqligini kengaytirish hamda
hududlarning o‘ziga xos sharoitlarini hisobga olish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan
Keywords
hududiy islohotlar, kambag‘allikni qisqartirish, aholi bandligi, hududlararo tafovutlar, mahalla loyihasi, mikroloyihalar, mahalliy boshqaruv, hududiy rivojlanish, «O‘zbekiston – 2030» strategiyasiReferences
1. O‘zbekistonda 2025-yilda kambag‘allik darajasi 5,8 foizgacha tushdi [Elektron resurs] // Zamin.uz. – 2025. – 30 dek. –
URL: https://zamin.uz/uzbekiston/179605.
2. O‘zbekistonda 2024-yilda kambag‘allik darajasi 8,9 foizga qisqardi [Elektron resurs] // Gazeta.uz. – 2025. – 3 fevr. –
URL: https://www.gazeta.uz/uz/2025/02/03/poverty/.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 17-yanvardagi PQ-12-son qarori. 2025-yilda aholi bandligini
ta’minlash va kambag‘allikni qisqartirish chora-tadbirlari to‘g‘risida [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/7327821.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 23-sentabrdagi PF-143-son Farmoni. Kambag‘allikni qisqartirish
va aholi turmush farovonligini oshirish borasidagi chora-tadbirlarni yangi bosqichga olib chiqish to‘g‘risida [Elektron
resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/7109857.
5. O‘zbekistonda kambag‘allik va ishsizlik darajasi 2026-yilda 4,5 foizdan pasaytirilishi rejalashtirilmoqda [Elektron
resurs] // Onews.uz. – 2025. – 24 noyabr. – URL: https://onews.uz/yangiliklar/ishsizlik-pasaytirilishi-2026/.
6. Mirziyoyev Sh. M. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasi [Elektron
resurs] // Dunyo.info. – 2025. – 26 dek. – URL: https://dunyo.info/uzk/news/vystuplenie-prezidenta-uzbekistanashavkata-
mirziyoeva-na-zasedanii-1 (murojaat sanasi: 21.07.2026).
7. O‘zbekistonda 2026-yilda 782 loyiha boshlanadi [Elektron resurs] // Zamin.uz. – 2025. – 26 dek. – URL: https://zamin.
uz/uzbekiston/178710.
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 4-oktabrdagi PQ-347-son qarori. Kambag‘allikni qisqartirish va
bandlik sohasida davlat siyosatini takomillashtirish va samaradorlikni oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida [Elektron
resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/7131782.
9. Pomfret R., Anderson K. Gradual Economic Reform and Well-Being in Uzbekistan // Poverty, Income Distribution
and Well-Being in Asia During the Transition / ed. by A. Lu, M. F. Montes. – London : Palgrave Macmillan, 2002. – P.
187–214. – DOI: 10.1057/9780230503892_8.
10. Pomfret R. The Central Asian Economies in the Twenty-First Century: Paving a New Silk Road. – Princeton, NJ :
Princeton University Press, 2019. – 328 p.
11. Babaev S., Johnston T., Almeida P. Economic Growth and Poverty Reduction in Uzbekistan: Achievements and
Challenges // International Journal of Advanced Research in Economics and Finance. – 2024. – Vol. 6, No. 4. – P.
16–26. – DOI: 10.55057/ijaref.2024.6.4.2.
12. Berkinov B. “Sayxunobod tajribasi” — mahallalarni inklyuziv rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy modeli [Elektron
resurs] // Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. – 2025. – URL: https://sci-p.uz/index.php/eitt/article/view/2463.
13. Tashpulatov S. The Impact of Foreign Direct Investment on Regional Development in Uzbekistan // Eurasian Journal
of Economic Research. – 2023. – Vol. 11, No. 1. – P. 45–61.
14. Ibrakhimova S. From Local Mahallas to a Global Strategy: Uzbekistan’s Fight Against Poverty [Elektron resurs] //
Euronews. – 2025. – 23 sent. – URL: https://www.euronews.com/business/2025/09/23/from-local-mahallas-to-aglobal-
strategy-uzbekistans-fight-against-poverty.
15. Hoshimov B. “Yagona samarali usul — iqtisodiyotning o‘sishi”. Behzod Hoshimov — kambag‘allikni qisqartirish haqida
[Elektron resurs] // Gazeta.uz. – 2025. – 20 sent. – URL: https://www.gazeta.uz/oz/2025/09/20/poverty/.
16. Mirziyoeva S. Sh. Analysis of Uzbekistan’s Experience in Development of National and Regional Strategies //
Upravlencheskoye konsultirovaniye. – 2019. – № 3. – P. 49–61. – DOI: 10.22394/1726-1139-2019-3-49-61.
17. Murodxo‘jayeva F. M. Davlatning mintaqaviy siyosati va Namangan viloyati iqtisodiyotini rivojlantirishning ayrim
masalalari // Iqtisodiyot va ta’lim. – 2017.
18. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 21-oktabrdagi PF-186-son Farmoni. Hududlarni barqaror
ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish uchun tuman (shahar) hokimliklari faoliyatini tubdan takomillashtirishga doir
qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://
lex.uz/docs/7783420.
19. Hududlarni ilmiy asosda rivojlantirishga kirishildi [Elektron resurs] // Yuz.uz. – 2020. – 7 dek. – URL: https://yuz.uz/uz/
news/hududlarni-ilmiy-asosda-rivojlantirishga-kirishildi.
20. Jumayev N., Gadoyev E. Murojaatnoma: xalq farovonligi yo‘lidagi aniq marralar [Elektron resurs] // Yuz.uz. – 2026. –
13 yan. – URL: https://yuz.uz/uz/news/murojaatnoma-xalq-farovonligi-yolidagi-aniq-marralar.
21. Tursunov U. Kambag‘allik inson kapitaliga qanday ta’sir qiladi? Ta’lim misolidagi tahlil [Elektron resurs] // Gazeta.uz. –
2026. – 1 iyun. – URL: https://www.gazeta.uz/oz/2026/06/01/poverty-education/.
22. O‘zbekiston Respublikasida 2026-yilda o‘tkazilgan aholi va qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olishning dastlabki natijalari
[Elektron resurs] // Milliy statistika qo‘mitasi. – 2026. – 30 iyun. – URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mitayangiliklar/
68980-o-zbekiston-respublikasida-2026-yilda-o-tkazilgan-aholi-va-qishloq-xo-jaligini-ro-yxatga-olishningdastlabki-
natijalari.
23. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-22-son Farmoni. “Mahallani rivojlantirish va
jamiyatni yuksaltirish” yilida ustuvor yo‘nalishlar bo‘yicha islohotlar dasturlari va “O‘zbekiston — 2030” strategiyasini
amalga oshirish bo‘yicha davlat dasturi to‘g‘risida [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL:
https://www.lex.uz/uz/docs/-8050787.
24. 2026-yilda kambag‘allik darajasi 2,8 foizgacha va ishsizlik darajasi 4,5 foizgacha pasaytiriladi [Elektron resurs] // O‘zA.
– 2026. – 22 fevr. – URL: https://uza.uz/en/posts/2026-yilda-kambagallik-darajasi-28-foizgacha-va-ishsizlik-darajasi-
45-foizgacha-pasaytiriladi_823228.
25. Aholi hayotini yaxshilash uchun 9–10% li iqtisodiy o‘sish zarur — Mirziyoyev [Elektron resurs] // Spot.uz. – 2026. – 21
iyul. – URL: https://www.spot.uz/oz/2026/07/21/economic-growth.
26. O‘zbekistonda aholi daromadlari yarim yilda 9,2 foizga o‘sdi [Elektron resurs] // Daryo.uz. – 2026. – 30 iyul. – URL:
https://daryo.uz/2026/07/30/ozbekistonda-aholi-daromadlari-yarim-yilda-92-foizga-osdi/.
27. 2026-yili har bir mahallada 40 tadan mikroloyiha amalga oshirilib, 360 ming aholi ishli qilinadi [Elektron resurs] // Spot.
uz. – 2025. – 26 dek. – URL: https://www.spot.uz/oz/2025/12/26/projects-neighborhood.
28. O‘zbekistonda 2025-yil yakuni bo‘yicha kambag‘allik darajasi va aholi daromadlari tahlili (hududlar kesimida) [Elektron
resurs] // Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi; Dunyo.info. – 2026. – URL: https://dunyo.info/uzk/ceir-predstavilanaliz-
urovnya-bednosti-i-dohodov-naseleniya-v-uzbekistane.
29. Lin J. Y., Yu J., Nomozov Sh. Uzbekistan before and after the 2016 socio-economic reforms // New Uzbekistan.
– London : Routledge, 2024. – P. 1–24. – DOI: 10.4324/9781003473497-1. – URL: https://www.taylorfrancis.com/
chapters/edit/10.4324/9781003473497-1/uzbekistan-2016-socio-economic-reforms-justin-yifu-lin-jia-yu-shakhzodnomozov.
30. Izvorski I., Melecky M., Trushin E. [va boshq.]. Assessing Uzbekistan’s Transition: Country Economic Memorandum. –
Washington, DC : World Bank, 2021. – DOI: 10.1596/36655. – URL: https://hdl.handle.net/10986/36655.
31. Uzbekistan – Country Economic Memorandum: Fostering Private Sector-Led Growth and Global Integration [Elektron
resurs]. – Washington, DC : World Bank, 2025. – 24 iyun. – URL: https://www.worldbank.org/en/country/uzbekistan/
publication/cem-2025.
32. Seitz W., Sharma D., Molini V., Honorati M., Novikova M., Purevjav A.-O., Muradova S. Setting a National Poverty
Line in Uzbekistan [Elektron resurs] // World Bank Poverty and Equity Program for Central Asia. – Washington,
DC : World Bank, 2021. – June. – URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099062824104113545/pdf/
P1746031a5c36b0d197591155c3069e7ea.pdf.
33. Moon J., Choi J. W., Kim K. H. Regional Disparities in Safe and Clean Environments in Uzbekistan: Analysis of 2021–
2022 Uzbekistan Multiple Indicator Cluster Survey Data // Sustainability. – 2024. – Vol. 16, No. 4. – Art. 1580. – DOI:
10.3390/su16041580. – URL: https://www.mdpi.com/2071-1050/16/4/1580.
34. Mustafoev T. Uzbekistan takes steps towards establishing a welfare state and eradicating poverty: from ‘Iron Feast’
to ‘Iron Notebooks’ [Elektron resurs] // NORCA, Lund University. – 2025. – 10 yanv. – URL: https://www.norca.lu.se/
article/uzbekistan-takes-steps-towards-establishing-welfare-state-and-eradicating-poverty-iron-feast-iron.
35. Kakhkharov J., Ahunov M., Parpiev Z., Wolfson I. South-South Migration: Remittances of Labour Migrants and
Household Expenditures in Uzbekistan // International Migration. – 2021. – Vol. 59, No. 5. – P. 38–58. – DOI: 10.1111/
imig.12792. – URL: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/imig.12792.
36. Country Climate and Development Report: Uzbekistan [Elektron resurs]. – Washington, DC : World Bank
Group, 2023. – November. – URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099111423124532881/pdf/
P1790680f452f10ba0a34c06922a1df0003.pdf.
37. O‘zbekistonda kambag‘allik chegarasi 715 ming so‘m bo‘ldi [Elektron resurs] // Gazeta.uz. – 2026. – 5 mart. – URL:
https://www.gazeta.uz/oz/2026/03/05/poverty-line/.
38. O‘zbekiston iqtisodiyoti 8,5% ga o‘sdi, YIM hajmi 1 kvadrillion so‘mdan oshdi [Elektron resurs] // Spot.uz. – 2026. – 6
avg. – URL: https://www.spot.uz/oz/2026/08/06/economic-growth (murojaat sanasi: 23.08.2026).
39. Xorazmda 81 ming aholini kambag‘allikdan chiqarish va 39 ming ishsizni ishga joylashtirish rejalashtirilmoqda
[Elektron resurs] // Spot.uz. – 2026. – 21 avg. – URL: https://www.spot.uz/oz/2026/08/21/khorezm.
40. O‘zbekistonda aholining 48%i norasmiy sektorda ishlamoqda [Elektron resurs] // Spot.uz. – 2026. – 3 avg. – URL:
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
