AGROINDUSTRIAL BIOMASSANING IKKILAMCHI UTILIZATSIYASI – YOPIQ SIKL IQTISODIY MODELINING INFRATUZILMAVIY TAYANCHI: IQTISODIY-EKOLOGIK MEZONLAR VA MILLIY AMALIYOT
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20056724Keywords:
ikkilamchi utilizatsiya, agroindustrial biomassa, yopiq sirkulyar iqtisodiyot, yashil iqtisodiyot, barqaror rivojlanish, resurs samaradorligi, qishloq xo‘jaligi chiqindilari, O‘zbekistonAbstract
Maqolada agroindustrial biomassaning ikkilamchi utilizatsiyasi yopiq sirkulyar iqtisodiyot modelining
infratuzilmaviy tayanchi sifatida nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Ikkilamchi utilizatsiya tushunchasining
evolyutsiyasi, uning agrosanoat majmuasida qo‘llanilishi hamda klaster yondashuvi bilan integratsiyasi o‘rganilgan.
Xorijiy tajriba tahlili asosida Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston agrosohasi uchun iqtisodiy-ekologik samaradorlik
mezonlariga asoslangan sirkulyar bog‘lanishlarni joriy etish yo‘llari taklif etiladi. Resurs samaradorligini oshirish, atrofmuhitga
salbiy ta’sirni kamaytirish va “yashil” ish o‘rinlarini yaratishga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada qishloq xo‘jaligi
chiqindilarini (go‘ng, po‘x, somon, biogaz) qayta ishlash, energiya va suv tejamkorligi masalalari klaster tuzilmalari
doirasida ko‘rib chiqilgan
References
1. 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-martdagi “Chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada
takomillashtirish hamda kompleks tizimlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–56-son Farmoni. Lex.uz. URL:
2. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-apreldagi “Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining eksport salohiyatini
oshirish hamda qayta ishlash zanjirini rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–136-son
Qarori. Lex.uz. URL: https://lex.uz/docs/7469633
3. 3. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi. (2025). “2020–2024-yillarda O‘zbekiston Respublikasida
qishloq xo‘jaligining rivojlanishi”. Gov.uz. URL: https://gov.uz/oz/agro/news/view/42043
4. 4. Gazeta.uz. (2024-yil 21-oktabr). “O‘zbekistonda sakkizta chiqindi yoqish zavodi qurish rejalashtirilmoqda, prezident
ushbu sonni ko‘paytirishni buyurdi”. URL: https://www.gazeta.uz/oz/2024/10/21/waste-incineration-plant/
5. 5. Bright Uzbekistan. (2025-yil 15-avgust). “14 mln tonna chiqindidan milliardlab so‘mlik xomashyo”. Buzb.uz. URL:
https://buzb.uz/uz/news/14-mln-tonna-chiqindidan-milliardlab-somlik-xomashyo
6. 6. Kun.uz. (2025-yil 14-avgust). “Chiqindilarni qayta ishlash bo‘yicha loyihalar taqdimot qilindi”. URL: https://wap.kun.
uz/news/2025/08/14/chiqindilarni-qayta-ishlash-boyicha-loyihalar-taqdimot-qilindi
7. 7. Expertiza.uz. (2025-yil 7-mart). “Familiarization Meeting with the Biogas Plant in Karavulbozor District, Bukhara
Region”. URL: http://expertiza.uz/en/press-center/news/3383/
8. 8. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. (2025-yil 25-iyun). “O‘zbekistonda
biogazdan metan ishlab chiqarish loyihasi amalga oshiriladi”. Gov.uz. URL: https://gov.uz/ru/eco/news/view/63708
9. 9. IMARC Group. (2026). “Waste-to-Energy Market Report 2026–2034”. URL: https://www.imarcgroup.com/wasteto-
energy-market
10. 10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-yanvardagi “O‘zbekiston – 2030” strategiyasini “Atrof-muhitni
asrash va ‘yashil iqtisodiyot’ yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi PF–14-son Farmoni. Norma.uz.
URL: https://www.norma.uz/oz/qonunchilik/2025-yil-30-yanvardagi-pf-14-son_farmon
11. 11. World Bioenergy Association. (2023). “Global Bioenergy Statistics Report 2023”. Bioenergy International. URL:
https://bioenergyinternational.com/wba-releases-10th-global-bioenergy-statistics-report/
12. 12. Cerceau, J., Mat, N., & Junqua, G. (2018). “Industrial symbiosis and agri-food system: Themes, links, and
relationships”. Frontiers in Sustainable Food Systems. DOI: 10.3389/fsufs.2022.1085515
13. 13. Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti. (2025-yil 25-mart). “O‘zbekistonda yalpi qishloq xo‘jaligi mahsuloti
hajmi 5-yilda 18,5 foizga o‘sdi”. Daryo.uz. URL: https://daryo.uz/uz/2025/03/25/ozbekistonda-yalpi-qishloq-xojaligimahsuloti-
hajmi-5-yilda-185-foizga-osdi
14. 14. Vaqt.uz. (2026-yil 14-yanvar). “O‘zbekistonning 6 ta hududida chiqindini qayta ishlash orqali elektr olinadi”. URL:
https://vaqt.uz/uz/uzbekistoning-6-ta-hududida-chiqindini-qayta-ishlash-orqali-elektr-olinadi
15. 15. Kursiv Media. (2025-yil 14-avgust). “O‘zbekistonda chiqindilarni qayta ishlash hajmi 5 foizga yetdi”. URL: https://
uz.kursiv.media/2025-08-14/uz-waste-recycling-5-percent/
16. 16. Matyakubovna, K. M., & Kamolovna, S. F. (2024). O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotni joriy etishning imkoniyatlari va
rivojlantirish istiqbollari. Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting, 4(07), 214–221.
17. 17. Matyakubovna, K. M. (2024). Development of international certification and standardization systems in Uzbekistan.
American Journal of Education and Learning, 4(1), 60–67.
18. 18. Matyakubovna, M. K., & Ozodbek, I. (2023). Corporate culture and leadership styles: A comparative analysis of
Western and Eastern management. Multidisciplinary Bulletin, 8(3), 126–133.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.