MOLIYAVIY AKTIVLAR TARKIBIDAGI DEBITORLIK QARZDORLIKLARINI MHXS TALABLARI ASOSIDA BAHOLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20235521Keywords:
MHXS 9, mualliflik modeli, debitorlik qarzdorligi, ECL modeli, strategik hisob, likvidlik tavakkalchiligi, zaxiralar matritsasi, elektr energiyasini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimi, segmentlash.Abstract
Mazkur maqolada hududiy elektr energiyasi ta’minoti korxonalarida debitorlik qarzdorligini boshqarishning
konseptual jihatlari MHXS 9-standarti talablari doirasida qayta talqin qilingan. Tadqiqotning o‘ziga xosligi shundaki, unda
debitorlik qarzdorligi shunchaki buxgalteriya subyekti emas, balki korxonaning strategik likvidligini belgilovchi dinamik
moliyaviy aktiv sifatida tahlil etiladi. Muallif milliy hisob tizimidagi “yuzaga kelgan zarar” modelining samarasizligini
asoslab, uning o‘rniga “kutilayotgan kredit zararlari” (ECL) modelini elektr ta’minoti sohasining regional xususiyatlaridan
kelib chiqib tatbiq etish zarurligini ilgari suradi.
Ilmiy izlanish davomida iste’molchilarni ijtimoiy va iqtisodiy guruhlarga segmentlash asosida shakllantirilgan “zaxiralar
matritsasi” metodikasi taklif etilgan. Shuningdek, maqolada elektr energiyasini hisobga olish va nazorat qilishning
avtomatlashtirilgan tizimi ma’lumotlari hamda MHXS algoritmlarini sinxronlashtirish orqali qarzdorlikni raqamli monitoring
qilishning mualliflik modeli ishlab chiqilgan. Tadqiqot xulosalari korxonalarning moliyaviy barqarorligini ta’minlashda
klassik baholash usullaridan prognozlashtirishga asoslangan strategik hisob tizimiga o‘tish zarurligini asoslaydi
References
1. Wahlen J.M., Baginski S.P., Bradshaw M. Financial Reporting, Financial Statement Analysis and Valuation. – Boston:
Cengage Learning, 2023. – 1184 p.
2. Pankov V.V. Mejdunarodnye standarty finansovoy otchetnosti: uchebnik. – M.: Magistr, 2022. – 432 s.
3. Ibragimov A.K., Qurbanov Z.N. Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari: darslik. – Toshkent: «IQTISOD-MOLIYA»,
2021. – 544 b.
4. Wahlen J.M., Baginski S.P., Bradshaw M. Financial Reporting, Financial Statement Analysis and Valuation: A Strategic
Perspective. – Boston: Cengage Learning, 2023. – 1184 p.
5. Xasanov B.A., Xashimov A.A. Moliyaviy hisob va hisobot (MHXS asosida): darslik. – Toshkent: «IQTISOD-MOLIYA»,
2022. – 412 b.
6. Sirojiddinov I.K., Isomuhamedov A.B. (2022). Развитие экспортной направленности сельскохозяйственного
производства.
7. Isomuhamedov A. (2023). Organization of Accounting in Structures of a Small Business in the Construction Field.
International Journal of Research in Commerce, IT, Engineering and Social Sciences, 17(12), 27–32.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.