TASHQI SAVDO FAOLIYATINI SOLIQQA TORTISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20637034Keywords:
tashqi savdo faoliyati; soliqqa tortish; qo‘shilgan qiymat solig‘i; bojxona to‘lovlari; foyda solig‘i; eksport; import; soliq ma’muriyatchiligi; raqamli bojxona; xalqaro standartlar; soliq nazorati; iqtisodiy barqarorlik.Abstract
Maqolada mamlakat tashqi savdo faoliyatini soliqqa tortishning nazariy-metodologik asoslari,
uning milliy iqtisodiyot barqarorligi, budjet daromadlari, eksport raqobatbardoshligi va tashqi iqtisodiy aloqalarni
tartibga solishdagi o‘rni tadqiq etilgan. Tashqi savdo faoliyati faqat eksport-import operatsiyalari majmui sifatida
emas, balki soliq, bojxona, valyuta, logistika va institutsional boshqaruv mexanizmlari o‘zaro bog‘langan
murakkab iqtisodiy tizim sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda klassik savdo nazariyalari, soliqqa tortishning fiskal
va tartibga soluvchi funksiyalari, qo‘shilgan qiymat solig‘i, aksizlar, bojxona to‘lovlari va foyda solig‘ining tashqi
savdo operatsiyalariga ta’siri ilmiy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, raqamli soliq-bojxona ma’muriyatchiligi,
Big Data, elektron kontrakt monitoringi va xalqaro standartlarga moslashuv tashqi savdo jarayonlarini
shaffoflashtirish hamda ma’muriy xarajatlarni kamaytirishning muhim omili sifatida asoslangan. Maqolada
tashqi savdoni soliqqa tortish tizimini takomillashtirishda soliq yukini maqbullashtirish, eksportni rag‘batlantirish,
import operatsiyalarida soliq intizomini kuchaytirish va raqamli nazorat mexanizmlarini chuqurlashtirish bo‘yicha
ilmiy xulosalar berilgan.
References
1. Smith A. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. – Chicago: University of
Chicago Press, 1977. – 1152 p.
2. Ricardo D. On the Principles of Political Economy and Taxation. – London: John Murray, 1817. – 546 p.
3. Ohlin B. Interregional and International Trade. – Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1933.
– 617 p.
4. OECD. International VAT/GST Guidelines. – Paris: OECD Publishing, 2017. – DOI:
10.1787/9789264271401-en.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 29-iyundagi PF-5468-son “O‘zbekiston Respublikasining
soliq siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-3802378
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 29-iyundagi PQ-3818-son “O‘zbekiston Respublikasining
tashqi iqtisodiy faoliyatini yanada tartibga solish hamda bojxona-tarif jihatdan tartibga solish tizimini
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. https://lex.uz/docs/-3802363
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-maydagi 283-son “O‘zbekiston
Respublikasida tashqi savdo operatsiyalari monitoringini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
qarori. https://lex.uz/docs/-4812419
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 24-avgustdagi PQ-5231-son “Qo‘shilgan qiymat solig‘i
ma’muriyatchiligini takomillashtirish to‘g‘risida”gi qarori. https://lex.uz/docs/-5599666
Kulimova X.M. Eksport-import operatsiyalarida soliq nazoratini takomillashtirish: dissertatsiya avtoreferati.
– Toshkent, 2022.
Sharipov F.G‘. O‘zbekistonda tashqi savdoni tartibga solishda soliq siyosatini takomillashtirish: dissertatsiya
avtoreferati. – Toshkent, 2019. – 73 b.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.