SUD BOSHQARUVCHILARI FAOLIYATINING IQTISODIY RAGʻBATLANTIRISH TIZIMI VA ULARNING SUBSIDIAR JAVOBGARLIGI: MUAMMOLAR VA TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20690776Keywords:
sud boshqaruvchisi, haq to‘lash (mukofot), KPI, iqtisodiy rag‘batlantirish, subsidiar javobgarlik, ayb, Sud boshqaruvchilari palatasi, To‘lovga qobiliyatsizlik ishlari agentligi, sudgacha sanatsiya, yagona elektron platformaAbstract
Maqolada O‘zbekiston Respublikasida sud boshqaruvchilari faoliyatini iqtisodiy rag‘batlantirish
tizimi va ularning javobgarligi instituti yagona rag‘batlar arxitekturasining o‘zaro bog‘liq ikki elementi sifatida
tadqiq etilgan. Tahlil amaldagi normativ baza — “To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida”gi Qonunning 25, 26, 59
va 69–77-moddalari[1], Oliy sud Plenumining 2025-yil 23-iyundagi qarori[2], Vazirlar Mahkamasining 765-son
qarori[3] — hamda 2026-yil 6-maydagi PF-78-son Farmon[4] va PQ-172-son Qaror[5] bilan boshlangan tub
islohotlar materiallariga asoslanadi. Prinsipal–agent modeli yordamida haq to‘lashning natijaga bog‘lanmagan
tuzilmasi sanatsiya samaradorligi pastligining (besh yilda 68 ta sanatsiya, 7 tasi muvaffaqiyatli) institutsional
omillaridan biri ekani asoslangan. Islohotlarning iqtisodiy yangiliklari — haqning bazaviy va KPIga bog‘liq
qismlarga ajratilishi, boshqaruvchilarni inson omilisiz tasodifiy elektron tanlash, Sud boshqaruvchilari
palatasi negizidagi o‘zini o‘zi boshqarish, sudgacha sanatsiyani foizlar bo‘yicha moratoriy, soliq kechiktirish
va davlat kafilligi vositalari bilan qo‘llab-quvvatlash — baholangan hamda ularni amalga oshirishdagi xavflar
va qo‘shimcha takliflar ko‘rsatilgan. Subsidiar javobgarlik Plenum tushuntirishlari asosida aybga asoslangan
javobgarlik sifatida ochib berilgan
References
1. O‘zbekiston Respublikasining “To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida”gi 2022-yil 12-aprel, O‘RQ-763-son
Qonuni. — URL: https://lex.uz/docs/-5957612
2. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Iqtisodiy sudlar tomonidan ‘To‘lovga qobiliyatsizlik
to‘g‘risida’gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni normalarini qo‘llashning ayrim masalalari to‘g‘risida”gi 2025-yil
23-iyun, 13-son qarori. — URL: https://lex.uz/docs/-7613661
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Sud boshqaruvchilari faoliyatini tashkil etish choratadbirlari
to‘g‘risida”gi 2019-yil 12-sentabr, 765-son qarori. — URL: https://lex.uz/docs/-4511689
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “To‘lovga qobiliyatsizlik institutini yanada takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 2026-yil 6-may, PF-78-son Farmoni. — URL: https://lex.uz/docs/-8180719
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “To‘lovga qobiliyatsizlik sohasida davlat boshqaruvi tizimini
isloh qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 2026-yil 6-may, PQ-172-son qarori. — URL: https://lex.uz/docs/-
8180364
6. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi. — URL: https://lex.uz/docs/-111189
7. United States Bankruptcy Code. 11 U.S.C. § 326 — Limitation on Compensation of Trustee. — URL:
https://uscode.house.gov/view.xhtml?req=granuleid:USC-prelim-title11-section326
8. Jensen M. C., Meckling W. H. Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership
Structure // Journal of Financial Economics. — 1976. — Vol. 3, No. 4. — P. 305–360.
9. Cooter R., Ulen T. Law and Economics. 6th ed. — Boston: Pearson, 2012.
10. Djankov S., Hart O., McLiesh C., Shleifer A. Debt Enforcement around the World // Journal of Political
Economy. — 2008. — Vol. 116, No. 6. — P. 1105–1149.
11. UNCITRAL Legislative Guide on Insolvency Law. — New York: United Nations, 2005.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.