YASHIL IQTISODIYOTNING O‘ZBEKISTON EKSPORT RAQOBATBARDOSHLIGIGA TA’SIRI: IMKONIYATLAR VA CBAM BILAN BOG‘LIQ CHAQIRIQLAR

YASHIL IQTISODIYOTNING O‘ZBEKISTON EKSPORT RAQOBATBARDOSHLIGIGA TA’SIRI: IMKONIYATLAR VA CBAM BILAN BOG‘LIQ CHAQIRIQLAR

Authors

  • Rano Djurayeva
  • Gulrux To‘xliyeva

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20717289

Keywords:

yashil iqtisodiyot, yashil o‘sish, barqaror rivojlanish, xalqaro raqobatbardoshlik, eksport salohiyati, ekologik barqarorlik, innovatsiyalar, CBAM, karbon izi, yashil texnologiyalar, ekologik standartlar

Abstract

Ushbu maqolada yashil iqtisodiyotning nazariy asoslari, uning shakllanish bosqichlari hamda
xalqaro raqobatbardoshlikni oshirishdagi roli tahlil qilingan. Jahon iqtisodiyoti miqyosida ekologik barqarorlikka
o‘tish xalqaro raqobatbardoshlik va eksport samaradorligini belgilovchi omillarni tubdan o‘zgartirmoqda.
Tadqiqotda O‘zbekiston sharoitida yashil iqtisodiyotning xalqaro raqobatbardoshlikni oshirish va eksportning
barqaror rivojlanishiga ta’siri baholangan. Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) kabi yangi mexanizmlar
sharoitida O‘zbekiston eksportchilari uchun yuzaga kelayotgan xavf-xatarlar, mavjud muammolar va ularni
bartaraf etish yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Germaniya, Xitoy va Janubiy Koreya misolida yashil siyosatning eksport
ko‘rsatkichlariga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari yashil texnologiyalar va past uglerodli ishlab chiqarish
strategiyalarini joriy etgan davlatlar xalqaro bozorda raqobatbardoshlikni sezilarli darajada oshirayotganini
ko‘rsatadi. O‘zbekiston uchun mazkur jarayon nafaqat imkoniyat, balki strategik zarurat bo‘lib, CBAM ta’siriga
tushuvchi metallurgiya, kimyo va to‘qimachilik tarmoqlarida eksport salohiyatini saqlash va kengaytirish uchun
yashil transformatsiyani jadallashtirish zarurligi asoslab berilgan

Author Biographies

Rano Djurayeva

Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti
Xalqaro iqtisodiyot kafedrasi dotsenti,iqtisod fanlari nomzodi

Gulrux To‘xliyeva

Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti
Jahon iqtisodiyoti yo`nalishi, magistratura talabasi

References

1. Carbon Brief. (2025, July). China’s clean-energy exports in 2024 alone will cut overseas CO₂ by 1%.

https://www.carbonbrief.org

2. Ember. (2025, November). China’s clean technology exports hit record high in August, reaching $20bn.

https://ember-energy.org/latest-updates/chinas-clean-technology-exports-hit-record-high-in-august-reaching-

20bn/

3. European Commission. (2026). Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). https://taxationcustoms.

ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en

4. Glottis Global. (2025, November 19). China’s battery export boom in 2025: Key trends and insights.

https://glottis.global/2025/11/19/chinas-battery-export-boom-in-2025-key-trends-and-insights/

5. Korea Ministry of Trade, Industry and Energy. (2025). 11th Basic Plan for Long-term Supply & Demand;

IEA Korea 2025 Energy Policy Review. https://iea.blob.core.windows.net/assets/21b0a0d2-6b9a-435d-b591-

c65fb76399d6/Korea2025.pdf

6. Mirzaaliyev, A. (2026). Yashil iqtisodiyot va ekologik barqaror rivojlanishning iqtisodiy ahamiyati.

Ustozlar Uchun, 90(1), 352–356.

7. Newton, A. C., & Cantarello, E. (2014). An introduction to the green economy. Earthscan.

8. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2026, January 29). 2025-yil tashqi savdo yakunlari.

Gazeta.uz. https://www.gazeta.uz/oz/2026/01/29/trade-2025/

9. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2024). To‘qimachilik eksporti, 2024-yil yanvar–iyul.

https://stat.uz

10. UNEP. (2018). Green economy. United Nations Environment Programme. https://www.unep.org/

regions/asia-and-pacific/regional-initiatives/supporting-resource-efficiency/green-economy

11. UNESCO. (2010). Green economy. https://www.unesco.org/

12. Umweltbundesamt. (2025). GreenTech Atlas 2025. https://www.umweltbundesamt.de/en/topics/

economics-consumption/greentech-atlas-2025

13. World Bank. (2012). Inclusive green growth: The pathway to sustainable development. World Bank.

14. Zhironkin, S., & Cehlár, M. (2022). Green economy and sustainable development: The outlook.

Energies, 15(3), Article 1167. https://doi.org/10.3390/en15031167

Downloads

Published

2026-06-01

How to Cite

Djurayeva , R., & To‘xliyeva , G. (2026). YASHIL IQTISODIYOTNING O‘ZBEKISTON EKSPORT RAQOBATBARDOSHLIGIGA TA’SIRI: IMKONIYATLAR VA CBAM BILAN BOG‘LIQ CHAQIRIQLAR. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.20717289
Loading...