ANIQ FANLARNI O‘QITISHDA METAKOGNITIV YONDASHUVLAR: TEORETIK ASOSLAR, KOGNITIV ARXITEKTURA VA AMALIY TRANSFER MUAMMOLARI

ANIQ FANLARNI O‘QITISHDA METAKOGNITIV YONDASHUVLAR: TEORETIK ASOSLAR, KOGNITIV ARXITEKTURA VA AMALIY TRANSFER MUAMMOLARI

Authors

  • Diyorbek Namozov
  • Qobil Ibragimov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20720020

Keywords:

metakognitsiya, kognitiv arxitektura, kognitiv yuklama nazorati, evristika, o‘z-o‘zini regulyatsiya qilish, muammoli ta’lim, epistemic fikrlash

Abstract

Ushbu maqolada aniq fanlar (matematika, fizika, informatika) ta’limida metakognitiv yondashuvlarning
fundamental-teoretik asoslari, ularning o‘quvchilar tomonidan mavhum konseptlarni o‘zlashtirish va murakkab
tizimli muammolarni hal qilish (complex problem-solving) ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi o‘rni tadqiq etiladi.
Metakognitsiyaning tarkibiy qismlari — metakognitiv bilim va metakognitiv regulyatsiya jarayonlari kognitiv
psixologiya hamda neyropedagogika prinsiplari prizmasi orqali tahlil qilingan. Maqolada o‘quv jarayoniga
kognitiv monitoring, evristik algoritmlar va refleksiv metakognitiv “scaffolding” vositalarini integratsiya qilish
mexanizmlari taklif etilgan hamda ularning empirik samaradorligi baholangan

Author Biographies

Diyorbek Namozov

Termiz davlat pedagogika instituti, Matematika va informatika yo‘nalishi
3-kurs talabasi

Qobil Ibragimov

Ilmiy rahbar:  Termiz davlat
pedagogika instituti Matematika va informatika kafedrasi mudiri
Iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD)

References

1. Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive–developmental

inquiry. American Psychologist, 34(10), 906-911.

2. Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2),

257-285.

3. Pólya, G. (1945). How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method. Princeton University Press.

4. Schraw, G., & Dennison, S. P. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational

Psychology, 19(4), 460-475.

5. Veenman, M. V., Van Hout-Wolters, B. H., & Afflerbach, P. (2006). Metacognition and learning: Conceptual

and methodological considerations. Metacognition and Learning, 1(1), 3-14.

6. Schneider, W., & Artelt, C. (2010). Metacognition and mathematics education. ZDM Mathematics

Education, 42(2)

7. Efklides, A. (2011). Interactions of metacognition with cognition and affect in conceptual change: The

role of metacognitive experiences. Educational Psychologist, 46(1), 6-25.

8. (Mavzu bo‘yicha ahamiyati: Aniq fanlardagi qiyinchiliklar va kognitiv inqirozlarni bartaraf etishda

metakognitiv tajribaning o‘rnini asoslaydi).

9. Desoete, A., & Veenman, M. V. (2006). Metacognition in Mathematics Education: Trends and Issues.

Nova Science Publishers.

10. (Mavzu bo‘yicha ahamiyati: Matematika didaktikasida metakognitsiyani o‘lchash va rivojlantirish

modellariga bag‘ishlangan fundamental kitob).

11. Mayer, R. E. (2002). Rote versus meaningful learning. Theory Into Practice, 41(4), 226-232.

Downloads

Published

2026-06-01

How to Cite

Namozov , D., & Ibragimov , Q. (2026). ANIQ FANLARNI O‘QITISHDA METAKOGNITIV YONDASHUVLAR: TEORETIK ASOSLAR, KOGNITIV ARXITEKTURA VA AMALIY TRANSFER MUAMMOLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.20720020
Loading...