ANIQ FANLARNI O‘QITISHDA METAKOGNITIV YONDASHUVLAR: TEORETIK ASOSLAR, KOGNITIV ARXITEKTURA VA AMALIY TRANSFER MUAMMOLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20720020Keywords:
metakognitsiya, kognitiv arxitektura, kognitiv yuklama nazorati, evristika, o‘z-o‘zini regulyatsiya qilish, muammoli ta’lim, epistemic fikrlashAbstract
Ushbu maqolada aniq fanlar (matematika, fizika, informatika) ta’limida metakognitiv yondashuvlarning
fundamental-teoretik asoslari, ularning o‘quvchilar tomonidan mavhum konseptlarni o‘zlashtirish va murakkab
tizimli muammolarni hal qilish (complex problem-solving) ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi o‘rni tadqiq etiladi.
Metakognitsiyaning tarkibiy qismlari — metakognitiv bilim va metakognitiv regulyatsiya jarayonlari kognitiv
psixologiya hamda neyropedagogika prinsiplari prizmasi orqali tahlil qilingan. Maqolada o‘quv jarayoniga
kognitiv monitoring, evristik algoritmlar va refleksiv metakognitiv “scaffolding” vositalarini integratsiya qilish
mexanizmlari taklif etilgan hamda ularning empirik samaradorligi baholangan
References
1. Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive–developmental
inquiry. American Psychologist, 34(10), 906-911.
2. Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2),
257-285.
3. Pólya, G. (1945). How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method. Princeton University Press.
4. Schraw, G., & Dennison, S. P. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational
Psychology, 19(4), 460-475.
5. Veenman, M. V., Van Hout-Wolters, B. H., & Afflerbach, P. (2006). Metacognition and learning: Conceptual
and methodological considerations. Metacognition and Learning, 1(1), 3-14.
6. Schneider, W., & Artelt, C. (2010). Metacognition and mathematics education. ZDM Mathematics
Education, 42(2)
7. Efklides, A. (2011). Interactions of metacognition with cognition and affect in conceptual change: The
role of metacognitive experiences. Educational Psychologist, 46(1), 6-25.
8. (Mavzu bo‘yicha ahamiyati: Aniq fanlardagi qiyinchiliklar va kognitiv inqirozlarni bartaraf etishda
metakognitiv tajribaning o‘rnini asoslaydi).
9. Desoete, A., & Veenman, M. V. (2006). Metacognition in Mathematics Education: Trends and Issues.
Nova Science Publishers.
10. (Mavzu bo‘yicha ahamiyati: Matematika didaktikasida metakognitsiyani o‘lchash va rivojlantirish
modellariga bag‘ishlangan fundamental kitob).
11. Mayer, R. E. (2002). Rote versus meaningful learning. Theory Into Practice, 41(4), 226-232.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.