ZAMONAVIY AXBOROTLASHGAN TA’LIM MUHITIDA ANIQ FANLARNI O‘QITISHNING KOGNITIV VA METAKOGNITIV DETERMINANTLARI

ZAMONAVIY AXBOROTLASHGAN TA’LIM MUHITIDA ANIQ FANLARNI O‘QITISHNING KOGNITIV VA METAKOGNITIV DETERMINANTLARI

Authors

  • Sabrina Shogeldieyva
  • Qobil Ibragimov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20719451

Keywords:

metakognitiv monitoring, kognitiv arxitektura, raqamli didaktika, evristik qidiruv, kognitiv moslashuvchanlik, operativ xotira, metamemoriya

Abstract

Ushbu maqolada raqamli va axborotlashgan ta’lim muhitida aniq fanlar (matematika,
fizika, informatika) didaktikasining kognitiv transformatsiyasi tadqiq etiladi. Maqolada o‘quvchilarning mavhum
fikrlash, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish va algoritmlarni loyihalash qobiliyatlarini rivojlantirishda metakognitiv
regulyatsiyaning o‘rni tahlil qilingan. Kognitiv yuklama nazorati (Cognitive Load Theory) hamda konseptual
o‘zgarishlar modeli (Conceptual Change Model) sintezi asosida aniq fanlarni o‘qitishning integratsiyalashgan
metodik tizimi taklif etilgan. Tadqiqotda o‘quvchilarning mustaqil evristik faoliyatini ta’minlovchi refleksiv modellar
va kognitiv xaritallash (cognitive mapping) strategiyalarining amaliy samaradorligi asoslab berilgan

Author Biographies

Sabrina Shogeldieyva

Termiz davlat pedagogika instituti, Amaliy matematika yo‘nalishi 1-kurs talabasi

Qobil Ibragimov

Ilmiy rahbar:  Termiz
davlat pedagogika instituti Matematika va informatika
kafedrasi mudiri Iqtisodiyot fanlari falsafa doktori (PhD)

References

1. Atkinson, R. C., & Shiffrin, R. M. (1968). Human memory: A proposed system and its control processes.

Psychology of Learning and Motivation, 2, 89-195.

2. Flavell, J. H. (1976). Metacognitive aspects of problem solving. The Nature of Intelligence, 231-235.

3. Sweller, J. (1994). Cognitive load theory, learning difficulty, and instructional design. Learning and

Instruction, 4(4), 295-312

4. Pintrich, P. R. (2002). The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing. Theory

Into Practice, 41(4), 219-225.

5. Efklides, A. (2006). Metacognition and affect: What can metacognitive experiences tell us about the

learning process? Educational Research Review, 1(1), 3-14.

6. Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive commentary. Handbook of Self-

Regulation, 13-39.

7. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard

University Press.

8. Schoenfeld, A. H. (1992). Learning to think mathematically: Problem solving, metacognition, and sense

making in mathematics. Handbook of Research on Mathematics Teaching and Learning, 334-370.

9. Schraw, G., & Dennison, R. S. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational

Psychology, 19(4), 460-475.

10. Sevarov, Sh. A. (2024). Raqamli ta’lim muhitida talabalarning mustaqil evristik faoliyatini rivojlantirish.

Pedagogika va Psixologiya Integratsiyasi, 3(2), 45-52.

Downloads

Published

2026-06-01

How to Cite

Shogeldieyva, S., & Ibragimov , Q. (2026). ZAMONAVIY AXBOROTLASHGAN TA’LIM MUHITIDA ANIQ FANLARNI O‘QITISHNING KOGNITIV VA METAKOGNITIV DETERMINANTLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.20719451
Loading...