ZAMONAVIY AXBOROTLASHGAN TA’LIM MUHITIDA ANIQ FANLARNI O‘QITISHNING KOGNITIV VA METAKOGNITIV DETERMINANTLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20719451Keywords:
metakognitiv monitoring, kognitiv arxitektura, raqamli didaktika, evristik qidiruv, kognitiv moslashuvchanlik, operativ xotira, metamemoriyaAbstract
Ushbu maqolada raqamli va axborotlashgan ta’lim muhitida aniq fanlar (matematika,
fizika, informatika) didaktikasining kognitiv transformatsiyasi tadqiq etiladi. Maqolada o‘quvchilarning mavhum
fikrlash, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish va algoritmlarni loyihalash qobiliyatlarini rivojlantirishda metakognitiv
regulyatsiyaning o‘rni tahlil qilingan. Kognitiv yuklama nazorati (Cognitive Load Theory) hamda konseptual
o‘zgarishlar modeli (Conceptual Change Model) sintezi asosida aniq fanlarni o‘qitishning integratsiyalashgan
metodik tizimi taklif etilgan. Tadqiqotda o‘quvchilarning mustaqil evristik faoliyatini ta’minlovchi refleksiv modellar
va kognitiv xaritallash (cognitive mapping) strategiyalarining amaliy samaradorligi asoslab berilgan
References
1. Atkinson, R. C., & Shiffrin, R. M. (1968). Human memory: A proposed system and its control processes.
Psychology of Learning and Motivation, 2, 89-195.
2. Flavell, J. H. (1976). Metacognitive aspects of problem solving. The Nature of Intelligence, 231-235.
3. Sweller, J. (1994). Cognitive load theory, learning difficulty, and instructional design. Learning and
Instruction, 4(4), 295-312
4. Pintrich, P. R. (2002). The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing. Theory
Into Practice, 41(4), 219-225.
5. Efklides, A. (2006). Metacognition and affect: What can metacognitive experiences tell us about the
learning process? Educational Research Review, 1(1), 3-14.
6. Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive commentary. Handbook of Self-
Regulation, 13-39.
7. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard
University Press.
8. Schoenfeld, A. H. (1992). Learning to think mathematically: Problem solving, metacognition, and sense
making in mathematics. Handbook of Research on Mathematics Teaching and Learning, 334-370.
9. Schraw, G., & Dennison, R. S. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational
Psychology, 19(4), 460-475.
10. Sevarov, Sh. A. (2024). Raqamli ta’lim muhitida talabalarning mustaqil evristik faoliyatini rivojlantirish.
Pedagogika va Psixologiya Integratsiyasi, 3(2), 45-52.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.