BANKLARARO LIKVIDLILIKNI BOSHQARISHDA SUN’IY INTELLEKT VA BIG DATA TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASH ISTIQBOLLARI

BANKLARARO LIKVIDLILIKNI BOSHQARISHDA SUN’IY INTELLEKT VA BIG DATA TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASH ISTIQBOLLARI

Authors

  • Nodirjon Baxromov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20719437

Keywords:

bank tizimi, raqamlashtirish, banklararo likvidlilik, Big Data, sun’iy intellekt, mashinali o‘rganish, Random Forest, neyron tarmoqlar, LCR, NSFR, stress-testlash.

Abstract

Tizimli raqamlashtirish va moliyaviy texnologiyalar (FinTech) transformatsiyasi sharoitida
tijorat banklari likvidliligini ta’minlash mexanizmlari tubdan o‘zgarmoqda. Banklararo likvidlilik bozori (Interbank
Market) barqarorligini ta’minlashda sun’iy intellekt (AI) va katta ma’lumotlar (Big Data) texnologiyalarini
qo‘llashning nazariy-uslubiy hamda empirik asoslari tahlil qilingan. An’anaviy chiziqli va retrospektiv tahlil
modellarining cheklovlari aniqlanib, likvidlilik oqimlarini prognozlashda mashinali o‘rganish (Machine Learning)
algoritmlarining afzalliklari ekonometrik modellar asosida asoslab berilgan. Tadqiqot natijalariga tayangan holda
banklararo pul bozorida likvidlilik risklarini optimallashtirishga qaratilgan mualliflik tavsiyalari ishlab chiqilgan.

Author Biography

Nodirjon Baxromov

AT Xalq banki boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari, Vazirlar Mahkamasi
huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi mustaqil tadqiqotchisi


References

1. Diamond, D. W., & Dybvig, P. H. (1983). Bank Runs, Deposit Insurance, and Liquidity. Journal of

Political Economy, 91(3), 401–419.

2. Allen, F., & Carletti, E. (2021). Financial Systemic Risk in the Era of Digitalization. Review of Financial

Studies, 34(11), 5120–5158.

3. Saunders, A., & Allen, L. (2010). Credit Risk Measurement In and Out of the Financial Crisis: New

Approaches to Value at Risk and Other Paradigms. John Wiley & Sons.

4. Lopez, J., Corelli, A., & Martinez, R. (2023). Machine Learning Applications in Interbank Liquidity Risk

Management. Journal of Banking & Finance, 148, 106720.

5. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2026). Bank tizimining moliyaviy barqarorligi sharhi.

Toshkent.

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF–5992-sonli “2020–2025-yillarga

mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni: https://

lex.uz/docs/-4811025

7. Basel Committee on Banking Supervision. (2013). Liquidity Coverage Ratio and Liquidity Risk

Monitoring Tools. Basel.

8. Saunders, A., & Cornett, M. M. (2018). Financial Institutions Management: A Modern Perspective.

McGraw-Hill Education.

9. Manyika, J., et al. (2011). Big Data: The Next Frontier for Innovation, Competition, and Productivity.

McKinsey Global Institute.

Downloads

Published

2026-06-01

How to Cite

Baxromov , N. (2026). BANKLARARO LIKVIDLILIKNI BOSHQARISHDA SUN’IY INTELLEKT VA BIG DATA TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASH ISTIQBOLLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.20719437
Loading...