AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI (AKT) INFRATUZILMASIDA AKTIVLARNI BOSHQARISHDA ISO/IEC 55000 STANDARTINI QO‘LLASH.

AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI (AKT) INFRATUZILMASIDA AKTIVLARNI BOSHQARISHDA ISO/IEC 55000 STANDARTINI QO‘LLASH.

Authors

  • Farrux Suleymanov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20756790

Keywords:

AKT infratuzilmasi, ISO/IEC 55000, aktivlar menejmenti, server uskunalari, tarmoq qurilmalari, ma’lumotlar markazi, texnologik eskirish, amortizatsiya, almashtirish rejasi, hayot sikli, raqamli transformatsiya, ITAM, TCO

Abstract

Ushbu maqolada axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) infratuzilmasida — jumladan,
server uskunalari, tarmoq qurilmalari va ma’lumotlar markazlarida — aktivlarni boshqarishga nisbatan ISO/IEC 55000
standartlari seriyasini tatbiq etishning metodologik asoslari ko‘rib chiqilgan. Raqamli transformatsiya sharoitida AKT
aktivlarining texnologik eskirish tezligi an’anaviy infratuzilmaga nisbatan 3–5 baravar tez ekanligi iqtisodiy hisobkitoblar
bilan tasdiqlangan. Server uskunalari, tarmoq qurilmalari va ma’lumotlar markazlari uchun aktivlar ro‘yxatini
yuritish, amortizatsiya hisoblashning to‘g‘ri chiziqli va tezlashtirilgan metodlari, shuningdek, almashtirish rejalarini
shakllantirish metodikasi ishlab chiqilgan. Texnologik eskirish indeksi (TEI) formulasi taqdim etilib, AKT aktivlari
uchun Almashtirish prioriteti reytingi (APR) asosida investitsiya qarorlarini optimallashtirish modeli taklif etilgan.
Natijalar ko‘rsatishicha, ISO/IEC 55001 talablariga muvofiq kompleks AKT aktivlarini boshqarish tizimini joriy etish
tashkilotlarda umumiy IT xarajatlarini 18–27% ga, rejasiz to‘xtash holatlarini esa 62% ga kamaytirish imkonini beradi

Author Biography

Farrux Suleymanov

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent v.b.


References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son “Raqamli O‘zbekiston —

2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. https://

lex.uz/ru/docs/-5030957

2. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 14-iyundagi 133-son buyrug‘i bilan

tasdiqlangan “Asosiy vositalar” nomli 5-son BHMS. Adliya vazirligida 2024-yil 9-avgustda 3546-son bilan

ro‘yxatdan o‘tkazilgan. https://lex.uz/docs/-7886581

3. ISO. (2024). ISO 55000:2024. Asset management — Vocabulary, overview and principles. Geneva:

International Organization for Standardization.

4. ISO. (2024). ISO 55001:2024. Asset management — Management systems — Requirements. Geneva:

International Organization for Standardization.

5. ISO. (2018). ISO 55002:2018. Asset management — Management systems — Guidelines for the

application of ISO 55001. Geneva: International Organization for Standardization.

6. ISO/IEC. (2017). ISO/IEC 19770-1:2017. Information technology — IT asset management — Part 1: IT

asset management systems — Requirements. Geneva: International Organization for Standardization.

7. AXELOS Ltd. (2019). ITIL Foundation: ITIL 4 Edition. London: The Stationery Office.

8. ISACA. (2018). COBIT 2019 Framework: Governance and Management Objectives. Rolling Meadows,

IL: ISACA.

9. National Institute of Standards and Technology. (2024). The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0.

Gaithersburg, MD: NIST

10. Center for Internet Security. (2024). CIS Critical Security Controls, Version 8.1. East Greenbush, NY:

Center for Internet Security.

11. Uptime Institute. (2024). Annual Outage Analysis 2024. New York: Uptime Institute.

12. Betz, C. T. (2011). Architecture and Patterns for IT Service Management, Resource Planning, and

Governance: Making Shoes for the Cobbler’s Children. Burlington, MA: Morgan Kaufmann.

13. Gartner. (2024). How to Establish a Collaborative IT Asset Management Practice. Stamford, CT:

Gartner Inc.

14. World Economic Forum. (2024). The Future of Growth Report 2024. Geneva: World Economic Forum

Downloads

Published

2026-05-01

How to Cite

Suleymanov , F. (2026). AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI (AKT) INFRATUZILMASIDA AKTIVLARNI BOSHQARISHDA ISO/IEC 55000 STANDARTINI QO‘LLASH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.20756790
Loading...