SUN’IY INTELLEKT INTEGRATSIYASI SHAROITIDA INSON KAPITALINING INNOVATSION SALOHIYATINI BAHOLASHNING KONSEPTUAL-EKONOMETRIK MODELI

SUN’IY INTELLEKT INTEGRATSIYASI SHAROITIDA INSON KAPITALINING INNOVATSION SALOHIYATINI BAHOLASHNING KONSEPTUAL-EKONOMETRIK MODELI

Authors

  • Qudrat Dilmonov

Keywords:

inson kapitali, innovatsion salohiyat, sun’iy intellekt integratsiyasi, kompozit indeks, panel ekonometriya, interaksiya hadi, komplementarlik, umumiy omilli unumdorlik, adaptiv-metakognitiv qobiliyat

Abstract

Maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining iqtisodiyot va ta’lim tizimiga jadal
integratsiyalashuvi sharoitida inson kapitalining innovatsion salohiyatini (IKIS) o‘lchash va baholashga
qaratilgan konseptual-ekonometrik model taklif etiladi. Tadqiqotning asosiy ilmiy muammosi shundan iboratki,
an’anaviy inson kapitali ko‘rsatkichlari (ta’lim yillari, malaka darajasi) raqamli va sun’iy intellekt muhitida
shaxsning yangilik yaratish, moslashish va metakognitiv boshqaruv qobiliyatlarini to‘liq aks ettira olmaydi. Muallif
tomonidan inson kapitalining innovatsion salohiyati besh o‘lchovli kompozit indeks (bilim zaxirasi, raqamlikognitiv
kompetentlik, ijodiy-tadqiqiy faollik, adaptiv-metakognitiv qobiliyat hamda salomatlik va motivatsiya)
sifatida operatsionallashtiriladi. Ekonometrik jihatdan model panel ma’lumotlar asosida qurilib, IKIS bilan SI
integratsiyasi indeksi (AII) o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir (interaksiya) hadi orqali to‘ldiruvchilik (komplementarlik)
gipotezasi sinab ko‘riladi

Author Biography

Qudrat Dilmonov

Buxoro davlat universiteti
Iqtisodiyot kafedrasi katta oʻqituvchisi

References

1. Schultz T.W. Investment in Human Capital // The American Economic Review. – 1961. – Vol. 51, No. 1. – P.

1–17.

2. Becker G.S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis. – Chicago: University of Chicago Press,

1964. – 412 p.

3. Lucas R.E. On the Mechanics of Economic Development // Journal of Monetary Economics. – 1988. – Vol.

22, No. 1. – P. 3–42.

4. Romer P.M. Endogenous Technological Change // Journal of Political Economy. – 1990. – Vol. 98, No. 5.

– P. 71–102.

5. Nelson R.R., Phelps E.S. Investment in Humans, Technological Diffusion, and Economic Growth // The

American Economic Review. – 1966. – Vol. 56, No. 1/2. – P. 69–75.

6. Acemoglu D., Restrepo P. Artificial Intelligence, Automation, and Work // The Economics of Artificial

Intelligence. – Chicago: NBER, University of Chicago Press, 2019. – P. 197–236.

7. Brynjolfsson E., McAfee A. The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant

Technologies. – New York: W.W. Norton & Company, 2014. – 306 p.

8. OECD, JRC. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. – Paris:

OECD Publishing, 2008. – 162 p.

9. Aghion P., Jones B.F., Jones C.I. Artificial Intelligence and Economic Growth // The Economics of Artificial

Intelligence. – Chicago: NBER, 2019. – P. 237–282.

10. Mincer J. Schooling, Experience, and Earnings. – New York: National Bureau of Economic Research,

1974. – 152 p.

11. World Bank. The Human Capital Index 2020 Update: Human Capital in the Time of COVID-19. –

Washington, DC: World Bank, 2020. – 268 p.

12. Blundell R., Bond S. Initial Conditions and Moment Restrictions in Dynamic Panel Data Models // Journal

of Econometrics. – 1998. – Vol. 87, No. 1. – P. 115–143.

Downloads

Published

2026-06-01

How to Cite

Dilmonov , Q. (2026). SUN’IY INTELLEKT INTEGRATSIYASI SHAROITIDA INSON KAPITALINING INNOVATSION SALOHIYATINI BAHOLASHNING KONSEPTUAL-EKONOMETRIK MODELI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(6). Retrieved from https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/index.php/GED/article/view/11327
Loading...