O‘ZBEKISTONDA ISH BERUVCHINING FUQAROLIK JAVOBGARLIGINI MAJBURIY SUG‘URTA QILISH AMALIYOTINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21006104Keywords:
ish beruvchining fuqarolik javobgarligi, majburiy sug‘urta, mehnatni muhofaza qilish, kasbiy tavakkalchilik, sug‘urta mukofoti, sug‘urta tovoni, zarar koeffitsiyenti, annuitet sug‘urtasi, bonus-malus tizimi, raqamlashtirish.Abstract
Mazkur maqolada O‘zbekistonda ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta
qilish amaliyotining iqtisodiy, huquqiy va institutsional jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda normativ-huquqiy
tahlil, tizimli va qiyosiy tahlil, statistik guruhlash hamda dinamik taqqoslash usullaridan foydalanilgan. Tahlil
natijalariga ko‘ra, 2024–2025-yillarda ish beruvchining fuqarolik javobgarligi va unga bog‘liq annuitet sug‘urtasi
bo‘yicha jami sug‘urta mukofotlari 296,7 mlrd so‘mdan 351,5 mlrd so‘mga, sug‘urta to‘lovlari esa 145,3 mlrd
so‘mdan 155,7 mlrd so‘mga oshgan. Shu bilan birga, zarar koeffitsiyenti 49,0 foizdan 44,3 foizgacha pasaygan.
Tadqiqotda amaldagi tarif tizimi ish beruvchining individual zararlar tarixi, mehnat xavfsizligi holati va preventiv
investitsiyalarini yetarli darajada hisobga olmasligi aniqlangan. Sug‘urta tariflariga bonus-malus mexanizmini joriy
etish, davlat organlari va sug‘urta tashkilotlarining axborot tizimlarini integratsiya qilish, sug‘urta qoplamasining
ijtimoiy yetarliligini oshirish hamda sug‘urtalovchilarning preventiv funksiyasini kuchaytirish bo‘yicha takliflar
ishlab chiqilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining 2009-yil 16-apreldagi “Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy
sug‘urta qilish to‘g‘risida” O‘RQ-210-son Qonuni. https://lex.uz/ru/docs/-1471197
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 24-iyundagi “Ish beruvchining
fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risida”177-son qaror. https://lex.uz/docs/-
1493389?ONDATE=30.10.2024
3. Matkarimova, S.D. (2023). «Страхование ответственности работодателя как несудебный способ
защиты трудовых прав». Экономика и социум, 3(106).
4. Abdurahmonov, Q.X. (2019). Mehnat iqtisodiyoti: nazariya va amaliyot. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan
3-nashr. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi «Fan» nashriyoti. 544 b.
5. Shennayev, X.M., Ochilov, I.K., Shirinov, S.E. va Kenjayev, I.G‘. (2014). Sug‘urta ishi. O‘quv qo‘llanma.
Toshkent: Iqtisod-Moliya. 248 b.
6. Faure, M.G. (2006). “Economic Criteria for Compulsory Insurance”. The Geneva Papers on Risk and
Insurance – Issues and Practice, 31(1), pp. 149–168.
7. Ruser, J.W. (1985). “Workers’ Compensation Insurance, Experience-Rating, and Occupational Injuries”.
The RAND Journal of Economics, 16(4), pp. 487–503
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.