MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARI ASOSIDA HISOBOTNI TUZISH VA TAQDIM ETISH HAMDA AUDITINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21036823Keywords:
MHXS, IFRS, moliyaviy hisobot, audit, shaffoflik, ichki nazorat, Oʻzbekiston, standartlashtirish, moliyaviy xatolar, investorlar ishonchiAbstract
Ushbu maqolada moliyaviy hisobotni tuzish, taqdim etish hamda auditini takomillashtirish
masalasi Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (MHXS/IFRS) asosida Oʻzbekiston Respublikasi kontekstida
koʻrib chiqilgan. Tadqiqot 2019–2023-yillar davomida Oʻzbekistonda roʻyxatdan oʻtgan 80 ta korxona moliyaviy
hisobotlari va audit xulosalari tahlili asosida amalga oshirilgan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, MHXS
standartlarini toʻliq joriy etgan korxonalarda moliyaviy shaffoflik 34,7 % ga oshgan, investorlar ishonchi 28,3
% ga yaxshilangan, kredit xavfi koʻrsatkichlari 19,5 % ga kamaygan. Bundan tashqari, ichki audit tizimini
takomillashtirish orqali moliyaviy xatolar 41,2 % ga kamaytirilgani aniqlangan. Maqolada MHXSlarini joriy
etishdagi asosiy toʻsiqlar — malakali kadrlar yetishmasligi, dasturiy taʼminot muammolari va tartibga solish
mexanizmlarining nomukammalligi — tahlil qilingan va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
References
1. Ahmed, A.S., Neel, M., & Wang, D. (2013). Does mandatory adoption of IFRS improve accounting
quality? Preliminary evidence. Contemporary Accounting Research, 30(4), 1344–1372. https://doi.org/10.1111/
j.1911-3846.2012.01193.x
2. Armstrong, C.S., Barth, M.E., Jagolinzer, A.D., & Riedl, E.J. (2010). Market reaction to the adoption of
IFRS in Europe. The Accounting Review, 85(1), 31–61. https://doi.org/10.2308/accr.2010.85.1.31
3. Barth, M.E., Landsman, W.R., & Lang, M.H. (2008). International accounting standards and accounting
quality. Journal of Accounting Research, 46(3), 467–498. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00287.x
4. Becker, C.L., DeFond, M.L., Jiambalvo, J., & Subramanyam, K.R. (1998). The effect of audit
quality on earnings management. Contemporary Accounting Research, 15(1), 1–24. https://doi.
org/10.1111/j.1911-3846.1998.tb00547.x
5. Christensen, H.B., Lee, E., Walker, M., & Zeng, C. (2015). Incentives or standards: What determines
accounting quality changes around IFRS adoption? European Accounting Review, 24(1), 31–61. https://doi.org
/10.1080/09638180.2015.1009120
6. Daske, H., Hail, L., Leuz, C., & Verdi, R. (2008). Mandatory IFRS reporting around the world: Early
evidence on the economic consequences. Journal of Accounting Research, 46(5), 1085–1142. https://doi.
org/10.1111/j.1475-679X.2008.00306.x
7. Djalilov, K., Burkhanov, A., & Ibragimov, M. (2020). IFRS adoption and bank performance in Uzbekistan:
Evidence from a transition economy. Journal of Central Asian Economics, 12(2), 45–68.
8. Francis, J.R., Michas, P.N., & Yu, M.D. (2013). Office size of Big 4 auditors and client restatements.
Contemporary Accounting Research, 30(4), 1626–1661. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12011
9. Hail, L., & Leuz, C. (2006). International differences in the cost of equity capital: Do legal institutions and
securities regulation matter? Journal of Accounting Research, 44(3), 485–531. https://doi.org/10.1111/j.1475-
679X.2006.00209.x
10. Isaeva, K. (2019). Financial reporting quality and investor protection in Kazakhstan: The role of IFRS
adoption. Emerging Markets Review, 38, 123–142. https://doi.org/10.1016/j.ememar.2018.11.005
11. Judge, W., Li, S., & Pinsker, R. (2010). National adoption of international accounting standards:
An institutional perspective. Corporate Governance: An International Review, 18(3), 161–174. https://doi.
org/10.1111/j.1467-8683.2010.00798.x
12. Krishnan, J. (2005). Audit committee quality and internal control: An empirical analysis. The Accounting
Review, 80(2), 649–675. https://doi.org/10.2308/accr.2005.80.2.649
13. Leuz, C., & Verrecchia, R.E. (2000). The economic consequences of increased disclosure. Journal of
Accounting Research, 38(Supplement), 91–124. https://doi.org/10.2307/2672910
14. Lort’kipanidze, M., & Janjalia, N. (2019). Impact of IFRS implementation on FDI inflows in Georgia.
International Journal of Economics and Financial Issues, 9(4), 178–186. https://doi.org/10.32479/ijefi.7963
15. Mirzayev, E., & Karimov, A. (2023). O‘zbekistonda korporativ boshqaruv va ichki audit: yangi
tendensiyalar. Iqtisodiyot va Innovatsion Texnologiyalar, 2023(1), 67–81. https://doi.org/10.55439/EIT/vol2023_
iss1_a7
16. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2023). O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiyiqtisodiy
ahvoli. Toshkent: Milliy statistika qo‘mitasi nashriyoti.
17. Zeghal, D., & Mhedhbi, K. (2006). An analysis of the factors affecting the adoption of international
accounting standards by developing countries. The International Journal of Accounting, 41(4), 373–386. https://
doi.org/10.1016/j.intacc.2006.09.009
18. Xolmatov, D., & Shodiyev, B. (2019). Audit sifati va moliyaviy axborot ishonchliligi: O‘zbekiston misolida.
Audit va moliyaviy tahlil, 2019(3), 18–29.
19. Prawitt, D.F., Smith, J.L., & Wood, D.A. (2009). Internal audit quality and earnings management. The
Accounting Review, 84(4), 1255–1280. https://doi.org/10.2308/accr.2009.84.4.1255
20. Rakhimov, A., Yusupov, B., & Komilov, S. (2022). Moliyaviy hisobot sifati va investitsiya muhiti:
O‘zbekiston tajribasi. Iqtisodiyot va Innovatsion Texnologiyalar, 2022(4), 112–128. https://doi.org/10.55439/EIT/
vol2022_iss4_a14
21. Sodiqov, A., & Nazarov, F. (2021). MHXS standartlari va O‘zbekistonda moliyaviy hisobotning
transformatsiyasi. Moliya va bank ishi, 3(1), 22–35.
22. Toshmatov, Sh., & Umarov, H. (2020). Buxgalteriya hisobotida xalqaro standartlarga o‘tish: muammolar
va yechimlar. O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi, 2020(2), 44–58.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.