MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARI ASOSIDA HISOBOTNI TUZISH VA TAQDIM ETISH HAMDA AUDITINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Bahromjon Xalilov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21036823

Abstract

Ushbu maqolada moliyaviy hisobotni tuzish, taqdim etish hamda auditini takomillashtirish
masalasi Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (MHXS/IFRS) asosida Oʻzbekiston Respublikasi kontekstida
koʻrib chiqilgan. Tadqiqot 2019–2023-yillar davomida Oʻzbekistonda roʻyxatdan oʻtgan 80 ta korxona moliyaviy
hisobotlari va audit xulosalari tahlili asosida amalga oshirilgan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, MHXS
standartlarini toʻliq joriy etgan korxonalarda moliyaviy shaffoflik 34,7 % ga oshgan, investorlar ishonchi 28,3
% ga yaxshilangan, kredit xavfi koʻrsatkichlari 19,5 % ga kamaygan. Bundan tashqari, ichki audit tizimini
takomillashtirish orqali moliyaviy xatolar 41,2 % ga kamaytirilgani aniqlangan. Maqolada MHXSlarini joriy
etishdagi asosiy toʻsiqlar — malakali kadrlar yetishmasligi, dasturiy taʼminot muammolari va tartibga solish
mexanizmlarining nomukammalligi — tahlil qilingan va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Keywords

MHXS, IFRS, moliyaviy hisobot, audit, shaffoflik, ichki nazorat, Oʻzbekiston, standartlashtirish, moliyaviy xatolar, investorlar ishonchi

Author Biography

Bahromjon Xalilov

Osiyo xalqaro universiteti
“Iqtisodiyot” kafedrasi katta o‘qituvchisi


References

  1. 1.1. Ahmed, A.S., Neel, M., & Wang, D. (2013). Does mandatory adoption of IFRS improve accounting
  2. 2.quality? Preliminary evidence. Contemporary Accounting Research, 30(4), 1344–1372. https://doi.org/10.1111/
  3. 3.j.1911-3846.2012.01193.x
  4. 4.2. Armstrong, C.S., Barth, M.E., Jagolinzer, A.D., & Riedl, E.J. (2010). Market reaction to the adoption of
  5. 5.IFRS in Europe. The Accounting Review, 85(1), 31–61. https://doi.org/10.2308/accr.2010.85.1.31
  6. 6.3. Barth, M.E., Landsman, W.R., & Lang, M.H. (2008). International accounting standards and accounting
  7. 7.quality. Journal of Accounting Research, 46(3), 467–498. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00287.x
  8. 8.4. Becker, C.L., DeFond, M.L., Jiambalvo, J., & Subramanyam, K.R. (1998). The effect of audit
  9. 9.quality on earnings management. Contemporary Accounting Research, 15(1), 1–24. https://doi.
  10. 10.org/10.1111/j.1911-3846.1998.tb00547.x
  11. 11.5. Christensen, H.B., Lee, E., Walker, M., & Zeng, C. (2015). Incentives or standards: What determines
  12. 12.accounting quality changes around IFRS adoption? European Accounting Review, 24(1), 31–61. https://doi.org
  13. 13./10.1080/09638180.2015.1009120
  14. 14.6. Daske, H., Hail, L., Leuz, C., & Verdi, R. (2008). Mandatory IFRS reporting around the world: Early
  15. 15.evidence on the economic consequences. Journal of Accounting Research, 46(5), 1085–1142. https://doi.
  16. 16.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00306.x
  17. 17.7. Djalilov, K., Burkhanov, A., & Ibragimov, M. (2020). IFRS adoption and bank performance in Uzbekistan:
  18. 18.Evidence from a transition economy. Journal of Central Asian Economics, 12(2), 45–68.
  19. 19.8. Francis, J.R., Michas, P.N., & Yu, M.D. (2013). Office size of Big 4 auditors and client restatements.
  20. 20.Contemporary Accounting Research, 30(4), 1626–1661. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12011
  21. 21.9. Hail, L., & Leuz, C. (2006). International differences in the cost of equity capital: Do legal institutions and
  22. 22.securities regulation matter? Journal of Accounting Research, 44(3), 485–531. https://doi.org/10.1111/j.1475-
  23. 23.679X.2006.00209.x
  24. 24.10. Isaeva, K. (2019). Financial reporting quality and investor protection in Kazakhstan: The role of IFRS
  25. 25.adoption. Emerging Markets Review, 38, 123–142. https://doi.org/10.1016/j.ememar.2018.11.005
  26. 26.11. Judge, W., Li, S., & Pinsker, R. (2010). National adoption of international accounting standards:
  27. 27.An institutional perspective. Corporate Governance: An International Review, 18(3), 161–174. https://doi.
  28. 28.org/10.1111/j.1467-8683.2010.00798.x
  29. 29.12. Krishnan, J. (2005). Audit committee quality and internal control: An empirical analysis. The Accounting
  30. 30.Review, 80(2), 649–675. https://doi.org/10.2308/accr.2005.80.2.649
  31. 31.13. Leuz, C., & Verrecchia, R.E. (2000). The economic consequences of increased disclosure. Journal of
  32. 32.Accounting Research, 38(Supplement), 91–124. https://doi.org/10.2307/2672910
  33. 33.14. Lort’kipanidze, M., & Janjalia, N. (2019). Impact of IFRS implementation on FDI inflows in Georgia.
  34. 34.International Journal of Economics and Financial Issues, 9(4), 178–186. https://doi.org/10.32479/ijefi.7963
  35. 35.15. Mirzayev, E., & Karimov, A. (2023). O‘zbekistonda korporativ boshqaruv va ichki audit: yangi
  36. 36.tendensiyalar. Iqtisodiyot va Innovatsion Texnologiyalar, 2023(1), 67–81. https://doi.org/10.55439/EIT/vol2023_
  37. 37.iss1_a7
  38. 38.16. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2023). O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiyiqtisodiy
  39. 39.ahvoli. Toshkent: Milliy statistika qo‘mitasi nashriyoti.
  40. 40.17. Zeghal, D., & Mhedhbi, K. (2006). An analysis of the factors affecting the adoption of international
  41. 41.accounting standards by developing countries. The International Journal of Accounting, 41(4), 373–386. https://
  42. 42.doi.org/10.1016/j.intacc.2006.09.009
  43. 43.18. Xolmatov, D., & Shodiyev, B. (2019). Audit sifati va moliyaviy axborot ishonchliligi: O‘zbekiston misolida.
  44. 44.Audit va moliyaviy tahlil, 2019(3), 18–29.
  45. 45.19. Prawitt, D.F., Smith, J.L., & Wood, D.A. (2009). Internal audit quality and earnings management. The
  46. 46.Accounting Review, 84(4), 1255–1280. https://doi.org/10.2308/accr.2009.84.4.1255
  47. 47.20. Rakhimov, A., Yusupov, B., & Komilov, S. (2022). Moliyaviy hisobot sifati va investitsiya muhiti:
  48. 48.O‘zbekiston tajribasi. Iqtisodiyot va Innovatsion Texnologiyalar, 2022(4), 112–128. https://doi.org/10.55439/EIT/
  49. 49.vol2022_iss4_a14
  50. 50.21. Sodiqov, A., & Nazarov, F. (2021). MHXS standartlari va O‘zbekistonda moliyaviy hisobotning
  51. 51.transformatsiyasi. Moliya va bank ishi, 3(1), 22–35.
  52. 52.22. Toshmatov, Sh., & Umarov, H. (2020). Buxgalteriya hisobotida xalqaro standartlarga o‘tish: muammolar
  53. 53.va yechimlar. O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi, 2020(2), 44–58.

Downloads

Published

2026-06-01

How to Cite

Xalilov , B. (2026). MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARI ASOSIDA HISOBOTNI TUZISH VA TAQDIM ETISH HAMDA AUDITINI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.21036823
Vol. 4 No. 6 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 6-son