INSON KAPITALIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING KO‘P MEZONLI BAHOLASH MODELI: HUDUDLAR KESIMIDA QIYOSIY TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21331990Keywords:
inson kapitali, samaradorlik, ko‘p mezonli baholash, persentil usuli, hududiy reyting, yalpi hududiy mahsulot, ishsizlik, raqamli qamrov, oliy ta’lim.Abstract
Maqolada O‘zbekiston hududlarida inson kapitalidan foydalanish samaradorligini qiyosiy
baholash uchun ko‘p mezonli model ishlab chiqilgan. Model aholi jon boshiga yalpi hududiy mahsulot,
ishsizlik darajasi, aholiga nisbatan internet abonentlari, oliy ta’lim bitiruvchilari oqimi va 2020-yilgi mehnat
bozori shokidan tiklanish ko‘rsatkichlarini birlashtiradi. Autlayerlar ta’sirini kamaytirish maqsadida vaznlangan
persentil normallashtirish usuli qo‘llanildi. 2024–2025-yillar ma’lumotlari asosida 14 hudud reytingi, kuchli va
zaif komponentlar hamda hududiy tiplar aniqlandi. Model inson kapitalining zaxirasini emas, balki uni iqtisodiy
natija, bandlik va raqamli muhitga aylantirishning nisbiy samaradorligini baholashga asoslangan. Har bir hudud
uchun ta’lim buyurtmasi, raqamli xizmatlar, sanoat kompetensiyalari, mehnat mobilligi va inklyuziv bandlik
bo‘yicha differensial takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Schultz, T.W. Investment in Human Capital // The American Economic Review. – 1961. – Vol. 51, No. 1. –
P. 1–17. https://www.jstor.org/stable/1818907
2. Becker, G.S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education.
– 3rd ed. – Chicago: University of Chicago Press, 1993. https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/
chicago/H/bo3684031.html
3. Lucas, R.E. On the Mechanics of Economic Development // Journal of Monetary Economics. – 1988. –
Vol. 22, No. 1. – P. 3–42. https://doi.org/10.1016/0304-3932(88)90168-7
4. Saaty, T.L. The Analytic Hierarchy Process. – New York: McGraw-Hill, 1980. https://doi.org/10.21236/
ADA214804
5. Hwang, C.L., Yoon, K. Multiple Attribute Decision Making: Methods and Applications. – Berlin: Springer,
1981. https://doi.org/10.1007/978-3-642-48318-9
6. OECD. OECD Regional Outlook 2023: The Longstanding Geography of Inequalities. – Paris: OECD
Publishing, 2023. https://doi.org/10.1787/92cd40a0-en
7. United Nations Development Programme (UNDP). Human Development Report 2025. – New York: UNDP,
2025. https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2025
8. World Bank. Human Capital Country Brief: Uzbekistan. – Washington, DC: World Bank, 2023. https://
thedocs.worldbank.org/en/doc/64e578cbeaa522631f08f0cafba8960e-0140062023/related/HCI-AM23-
UZB.pdf
9. Abdullayev, I.S. Mintaqaviy iqtisodiy tizimni optimal tartibga solish mexanizmlarini takomillashtirish. –
Urganch, 2023. https://rektor.urdu.uz
10. Madrahimova, F.R. Oliy ta’lim tashkilotlari talabalarida mediasavodxonlikni rivojlantirish. – Chirchiq, 2022.
https://api.ziyonet.uz/uploads/books/7007/63a4641ccc45c.pdf
11. Abdurahmonov, Q.X. Mehnat iqtisodiyoti: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan, 2019.
12. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Doimiy aholi soni. https://api.siat.stat.uz
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.