“MAHALLA BANKIRI” INSTITUTI DAVLATBANK HAMKORLIGINING OPERATSION BOʻGʻINI SIFATIDA: SAMARADORLIK MEZONLARI VA OPTIMAL YUKLAMA PARAMETRLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21810750Abstract
Mazkur maqolada mahallalardagi tadbirkorlik subʼyektlarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlashda
davlat organlari va tijorat banklari oʻrtasidagi hamkorlikni boshqarish mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda
davlat-bank hamkorligining nazariy-uslubiy asoslari, uch tomonlama (davlat–mahalla–bank) institutsional
modelning shakllanishi, “mahalla bankiri” va “mahalla yettiligi” institutlarining mazmun-mohiyati ochib berilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasi, 2026-yil
16-fevraldagi PF-22-son Farmoni bilan tasdiqlangan Davlat dasturi, 2026-yil 16-iyuldagi videoselektor yigʻilishi
qarorlari hamda “Mikrokreditbank” ATB amaliyoti statistik maʼlumotlar asosida tahlil qilingan. Tahlil natijasida
davlat-bank hamkorligini boshqarishdagi institutsional, moliyaviy-iqtisodiy va axborot-texnologik muammolar
aniqlangan hamda ularni bartaraf etishga qaratilgan uch bosqichli konseptual boshqaruv modeli, risklarni
taqsimlash mexanizmi va natijaga asoslangan subsidiyalash tamoyili taklif etilgan.
Keywords
mahalla, tadbirkorlik, davlat-bank hamkorligi, mahalla bankiri, mahalla yettiligi, mikrokreditlash, moliyaviy inklyuzivlik, subsidiyalash, KPI, davlat-xususiy sheriklikReferences
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga va Oʻzbekiston xalqiga Murojaatnomasi. Toshkent,
2025-yil 26-dekabr // president.uz.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi ““Mahallani rivojlantirish va jamiyatni
yuksaltirish” yilida ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha islohotlar dasturlari va “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini
amalga oshirish boʻyicha davlat dasturi toʻgʻrisida”gi PF–22-son Farmoni // URL: https://www.lex.uz/uz/docs/-
8050787
3. Mahallalarga yangi muhit olib kirish hamda “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish boʻyicha
videoselektor yigʻilishi materiallari. Toshkent, 2026-yil 16-iyul // president.uz.
4. North D.C. Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge
University Press, 1990. — 152 p.
5. Stiglitz J.E., Weiss A. Credit Rationing in Markets with Imperfect Information // The American Economic
Review. 1981. Vol. 71, No. 3. — P. 393–410.
6. Yunus M. Banker to the Poor: Micro-Lending and the Battle Against World Poverty. New York:
PublicAffairs, 2003. 288 p.
7. World Bank. The Global Findex Database 2021: Financial Inclusion, Digital Payments, and Resilience
in the Age of COVID-19. Washington, D.C.: World Bank Group, 2022.
8. Abdullayev Yo., Karimov F. Kichik biznes va tadbirkorlik asoslari. 1-qism (“100 savol va 100 javob”
turkumi). — Toshkent: “Mehnat”, 2000. — 352 b. ISBN 5-8244-1367-3; Vahobov A.V., Malikov T.S. Moliya:
darslik. — Toshkent: “Noshir”, 2011.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 2-apreldagi PQ-149-son hamda 2026-yil 5-fevraldagi
PQ-49-son qarorlari (oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari) // lex.uz.
10. Mahalla tizimini yanada takomillashtirish va joylarda ishlarni samarali tashkil etish masalalari yuzasidan
videoselektor yigʻilishi materiallari. Toshkent, 2025-yil 14-oktyabr // president.uz/oz/lists/view/8567.
11. “Mikrokreditbank” ATB matbuot anjumani maʼlumotlari. Toshkent, 2025-yil 29-dekabr // xabar.uz;
mkbank.uz.
12. “Mahalla bankirlariga biriktiriladigan mahallalar soni uchtagacha qisqartiriladi” // spot.uz, 2026-yil
16-iyul; “Mahalla yettiligida resurs va vakolat bor, lekin masʼuliyat yetishmayapti” // gazeta.uz, 2026-yil 16-iyul.
13. “Oʻzbekistonda soliqlar va jarimalarning bir qismi mahallalarning oʻzida qoladi” // gazeta.uz, 2026-
yil 16-iyul (Prezidentning 2026-yil iyun oyida imzolangan farmoniga koʻra yer va mulk soligʻi tushumlarining
mahallada qoladigan ulushi 10 foizdan 15 foizga oshirilgani haqida).
14. “1-martdan «ogʻir» hududlarda oilaviy biznes kreditlari stavkasi 12 foizgacha tushiriladi” // kapital.uz,
2026-yil 11-fevral (Prezidentning 2026-yil 5-fevraldagi PQ-49-son qarori sharhi: 37 ta “ogʻir” hudud va 2026-yil
1-martdan amal qiluvchi 12 foizli stavka).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
