“MAHALLA BANKIRI” INSTITUTI DAVLATBANK HAMKORLIGINING OPERATSION BOʻGʻINI SIFATIDA: SAMARADORLIK MEZONLARI VA OPTIMAL YUKLAMA PARAMETRLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21810750Keywords:
mahalla, tadbirkorlik, davlat-bank hamkorligi, mahalla bankiri, mahalla yettiligi, mikrokreditlash, moliyaviy inklyuzivlik, subsidiyalash, KPI, davlat-xususiy sheriklikAbstract
Mazkur maqolada mahallalardagi tadbirkorlik subʼyektlarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlashda
davlat organlari va tijorat banklari oʻrtasidagi hamkorlikni boshqarish mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda
davlat-bank hamkorligining nazariy-uslubiy asoslari, uch tomonlama (davlat–mahalla–bank) institutsional
modelning shakllanishi, “mahalla bankiri” va “mahalla yettiligi” institutlarining mazmun-mohiyati ochib berilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasi, 2026-yil
16-fevraldagi PF-22-son Farmoni bilan tasdiqlangan Davlat dasturi, 2026-yil 16-iyuldagi videoselektor yigʻilishi
qarorlari hamda “Mikrokreditbank” ATB amaliyoti statistik maʼlumotlar asosida tahlil qilingan. Tahlil natijasida
davlat-bank hamkorligini boshqarishdagi institutsional, moliyaviy-iqtisodiy va axborot-texnologik muammolar
aniqlangan hamda ularni bartaraf etishga qaratilgan uch bosqichli konseptual boshqaruv modeli, risklarni
taqsimlash mexanizmi va natijaga asoslangan subsidiyalash tamoyili taklif etilgan.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga va Oʻzbekiston xalqiga Murojaatnomasi. Toshkent,
2025-yil 26-dekabr // president.uz.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi ““Mahallani rivojlantirish va jamiyatni
yuksaltirish” yilida ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha islohotlar dasturlari va “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini
amalga oshirish boʻyicha davlat dasturi toʻgʻrisida”gi PF–22-son Farmoni // URL: https://www.lex.uz/uz/docs/-
8050787
3. Mahallalarga yangi muhit olib kirish hamda “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish boʻyicha
videoselektor yigʻilishi materiallari. Toshkent, 2026-yil 16-iyul // president.uz.
4. North D.C. Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge
University Press, 1990. — 152 p.
5. Stiglitz J.E., Weiss A. Credit Rationing in Markets with Imperfect Information // The American Economic
Review. 1981. Vol. 71, No. 3. — P. 393–410.
6. Yunus M. Banker to the Poor: Micro-Lending and the Battle Against World Poverty. New York:
PublicAffairs, 2003. 288 p.
7. World Bank. The Global Findex Database 2021: Financial Inclusion, Digital Payments, and Resilience
in the Age of COVID-19. Washington, D.C.: World Bank Group, 2022.
8. Abdullayev Yo., Karimov F. Kichik biznes va tadbirkorlik asoslari. 1-qism (“100 savol va 100 javob”
turkumi). — Toshkent: “Mehnat”, 2000. — 352 b. ISBN 5-8244-1367-3; Vahobov A.V., Malikov T.S. Moliya:
darslik. — Toshkent: “Noshir”, 2011.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 2-apreldagi PQ-149-son hamda 2026-yil 5-fevraldagi
PQ-49-son qarorlari (oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari) // lex.uz.
10. Mahalla tizimini yanada takomillashtirish va joylarda ishlarni samarali tashkil etish masalalari yuzasidan
videoselektor yigʻilishi materiallari. Toshkent, 2025-yil 14-oktyabr // president.uz/oz/lists/view/8567.
11. “Mikrokreditbank” ATB matbuot anjumani maʼlumotlari. Toshkent, 2025-yil 29-dekabr // xabar.uz;
mkbank.uz.
12. “Mahalla bankirlariga biriktiriladigan mahallalar soni uchtagacha qisqartiriladi” // spot.uz, 2026-yil
16-iyul; “Mahalla yettiligida resurs va vakolat bor, lekin masʼuliyat yetishmayapti” // gazeta.uz, 2026-yil 16-iyul.
13. “Oʻzbekistonda soliqlar va jarimalarning bir qismi mahallalarning oʻzida qoladi” // gazeta.uz, 2026-
yil 16-iyul (Prezidentning 2026-yil iyun oyida imzolangan farmoniga koʻra yer va mulk soligʻi tushumlarining
mahallada qoladigan ulushi 10 foizdan 15 foizga oshirilgani haqida).
14. “1-martdan «ogʻir» hududlarda oilaviy biznes kreditlari stavkasi 12 foizgacha tushiriladi” // kapital.uz,
2026-yil 11-fevral (Prezidentning 2026-yil 5-fevraldagi PQ-49-son qarori sharhi: 37 ta “ogʻir” hudud va 2026-yil
1-martdan amal qiluvchi 12 foizli stavka).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.