TIJORAT BANKLARIDA CHAKANA BANK XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISHGA TA’SIR ETUVCHI OMILLARNI EKONOMETRIK BAHOLASH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21841922Keywords:
tijorat banklari, chakana bank xizmatlari, ekonometrik tahlil, regressiya modeli, bank kartalari, POS-terminallar, POS-to‘lovlar, raqamli bank xizmatlari, raqamlashtirish, moliyaviy inklyuziya.Abstract
Maqolada tijorat banklarida chakana bank xizmatlarini rivojlantirishga ta’sir etuvchi omillar
ekonometrik usullar asosida baholangan. Tadqiqotda bank kartalari soni, POS-terminallar tarmog‘i hamda
POS-terminallar orqali amalga oshirilgan to‘lovlar hajmining chakana bank xizmatlari rivojlanishiga ta’siri
regressiya modeli yordamida tahlil qilingan. Olingan natijalar bank kartalari soni va naqdsiz to‘lovlar hajmining
chakana bank xizmatlari rivojlanishiga ijobiy va statistik jihatdan ahamiyatli ta’sir ko‘rsatishini, POS-terminallar
sonining esa nisbatan past ta’sirga ega ekanligini ko‘rsatdi. Tadqiqot yakunida tijorat banklarida raqamli to‘lov
infratuzilmasini rivojlantirish, mijozlarga yo‘naltirilgan xizmatlarni kengaytirish hamda chakana bank xizmatlari
samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi
References
1. Mishkin F. S. The Economics of Money, Banking, and Financial Markets. — 13th ed. — Pearson, 2022.
2. Sinkey J. F. Commercial Bank Financial Management in the Financial-Services Industry. — Pearson,
2002.
3. Khera P., Ng S. Y., Ogawa S., Sahay R. Is Digital Financial Inclusion Unlocking Growth? // IMF Working
Papers. — 2021. — No. 2021/167. — 30 p. — DOI: 10.5089/9781513584669.001.
4. Cevik S. Promise (Un)kept? Fintech and Financial Inclusion // IMF Working Papers. — 2024. — No.
2024/131. — 17 p. — DOI: 10.5089/9798400279195.001.
5. World Bank. The Global Findex Database 2025: Connectivity and Financial Inclusion in the Digital
Economy. — Washington, D.C. : World Bank, 2025.
6. Committee on Payments and Market Infrastructures; World Bank Group. Payment Aspects of Financial
Inclusion in the Fintech Era. — Basel : Bank for International Settlements, 2020. — 80 p. — (CPMI Papers,
No. 191).
7. Aurazo J., Franco C. Fast Payment Systems and Financial Inclusion // BIS Quarterly Review. — 2024. —
March.
8. Семенюта О. Г. Банковское дело и банковские операции : учебник. — Ростов-на-Дону : Феникс, [б.
г.].
9. Белоглазова Г. Н., Кроливецкая Л. П. Банковское дело. Организация деятельности коммерческого
банка : учебник и практикум. — 3-е изд. — Москва : Юрайт, 2016. — 545 с.
10. Сплошнов С. В., Давыдова Н. Л. Банковский розничный бизнес : учебное пособие. — Минск :
Вышэйшая школа, 2012. — 304 с.
11. Abdullayeva Sh. Z. Bank ishi : darslik. — Toshkent : Iqtisod-Moliya, 2017. — 732 b. — ISBN 978-9943-13-
659-5.
12. Mamadiyarov Z. T., Kurbonbekova M. T., Maxmudova M. Q. Bank ishi : darslik. — Toshkent : Innovatsion
rivojlanish nashriyot-matbaa uyi, 2021.
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF-5992-son “2020–2025-yillarga
mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ.
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son “2022–2026-yillarga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik
ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ.
15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 12-sentabrdagi PQ-3270-son “Respublika bank
tizimini yanada rivojlantirish va barqarorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori // Qonunchilik
ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ.
16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 23-martdagi PQ-3620-son “Bank xizmatlari ommabopligini
oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi
— LexUZ.
17. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Muomaladagi bank kartalari, to‘lov terminallari, bankomat va
infokiosklar hamda to‘lov terminallari orqali amalga oshirilgan operatsiyalarga oid statistik ma’lumotlar,
2021–2025-yillar // O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy statistik ma’lumotlari. — Murojaat
sanasi: 07.08.2026.
18. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. O‘zbekiston Respublikasining bankmoliya
va xizmatlar sohasiga oid statistik ma’lumotlari, 2021–2025-yillar // O‘zbekiston Respublikasining
rasmiy statistika ma’lumotlari. — Murojaat sanasi: 07.08.2026.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.