BANK OPERATSIYALARI BO‘YICHA ICHKI AUDIT AMALLARINING MAZMUNIY VA USLUBIY TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21902221Abstract
Maqolada bank operatsiyalari bo‘yicha ichki audit amallarining mazmuni va uslubiy tuzilishi tahlil
qilingan. Audit amali “nazorat maqsadi — indikator — audit testi — dalil — baholash mezoni — xulosa” zanjiri
sifatida ifodalanib, amaliyotda ushbu zanjirning uchinchi va beshinchi bo‘g‘inlari, ya’ni test turi va baholash mezoni
ko‘pincha rasmiylashtirilmasligi, natijada auditorlik xulosalari qayta takrorlanuvchan va qiyoslanuvchan bo‘lmay
qolishi asoslangan. Muallif tomonidan kredit, likvidlik, operatsion, axborot xavfsizligi va komplayens risklarini
indikatorlar, audit testlari, dalillar va baholash mezonlari asosida tekshiruvchi audit amallari matritsasi ishlab
chiqilgan. Matritsa besh risk domenini yetti metodik element kesimida birlashtiradi, 28 ta tipik audit amalini qamrab
oladi hamda nazorat samaradorligini NSK = Σb / (3 × Σv) × 100 % formulasi bo‘yicha miqdoriy baholash imkonini
beradi. Shartli ma’lumotlar asosida o‘tkazilgan aprobatsiya umumiy baho qoniqarli darajada (71,4 %) bo‘lgan
holda, axborot xavfsizligi domeni bo‘yicha bahoning 55,6 % ni tashkil etishini, ya’ni agregat ko‘rsatkich ortida jiddiy
nomutanosiblik yashiringanini ko‘rsatdi
Keywords
ichki audit, bank operatsiyalari, audit amali, audit amallari matritsasi, audit testi, auditorlik dalillari, baholash mezoni, indikator, kredit riski, likvidlik riski, operatsion risk, axborot xavfsizligi, komplayens, nazorat samaradorligi.References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni: 2019-yil 5-noyabr, O‘RQ-
580-son [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-4581969 (murojaat sanasi: 07.08.2026).
2. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2021-yil 16-apreldagi 3/2-son qarori bilan
tasdiqlangan “Tijorat banklarining ichki auditiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risida”gi Nizom: O‘zbekiston
Respublikasi Adliya vazirligida 2021-yil 7-mayda 3302-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan; O‘zbekiston
Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2026-yil 8-iyuldagi 19/14-son qarori bilan o‘zgartirishlar
kiritilgan, 2026-yil 18-iyulda 3902-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan [Elektron resurs]. — URL: https://
lex.uz/uz/docs/-5431666 (murojaat sanasi: 07.08.2026).
3. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2015-yil 13-iyundagi 14/5-son qarori bilan
tasdiqlangan “Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarni
qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi to‘g‘risida”gi Nizom: O‘zbekiston
Respublikasi Adliya vazirligida 2015-yil 14-iyulda 2696-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan; keyingi
o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan, jumladan, 2025-yil 23-dekabrda 2696-5-son bilan davlat ro‘yxatidan
o‘tkazilgan tahrirda [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-2703053 (murojaat sanasi:
07.08.2026).
4. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2015-yil 22-iyuldagi 19/14-son qarori bilan
tasdiqlangan “Tijorat banklarining likvidliligini boshqarishga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risida”gi Nizom:
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2015-yil 13-avgustda 2709-son bilan davlat ro‘yxatidan
o‘tkazilgan; O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2026-yil 8-iyuldagi 19/7-son qarori
bilan o‘zgartirishlar kiritilgan, 2026-yil 18-iyulda 2709-9-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan [Elektron
resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-2720359 (murojaat sanasi: 07.08.2026).
5. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2020-yil 25-maydagi 12/8-son qarori bilan
tasdiqlangan “Tijorat banklarida korporativ boshqaruv to‘g‘risida”gi Nizom: O‘zbekiston Respublikasi Adliya
vazirligida 2020-yil 30-iyunda 3254-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan; O‘zbekiston Respublikasi
Markaziy banki Boshqaruvining 2026-yil 8-iyuldagi 19/8-son qarori bilan o‘zgartirishlar kiritilgan, 2026-yil
18-iyulda 3254-1-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-
4888804 (murojaat sanasi: 07.08.2026).
6. Basel Committee on Banking Supervision. The Internal Audit Function in Banks. — Basel: Bank for
International Settlements, 2012. — URL: https://www.bis.org/publ/bcbs223.pdf (accessed: 07.08.2026).
7. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for the Management of Credit Risk. — Basel: Bank
for International Settlements, 2000. — 30 p.
8. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Sound Liquidity Risk Management and
Supervision. — Basel: Bank for International Settlements, 2008. — 44 p.
9. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: The Liquidity Coverage Ratio and Liquidity Risk
Monitoring Tools. — Basel: Bank for International Settlements, 2013. — 75 p.
10. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: The Net Stable Funding Ratio. — Basel: Bank for
International Settlements, 2014. — 17 p.
11. Basel Committee on Banking Supervision. Revisions to the Principles for the Sound Management of
Operational Risk. — Basel: Bank for International Settlements, 2021. — 23 p.
12. The Institute of Internal Auditors. Global Internal Audit Standards. — Lake Mary, FL: The Institute of Internal
Auditors, 2024. — Effective 9 January 2025. — URL: https://www.theiia.org/en/standards/2024-standards/
global-internal-audit-standards/ (accessed: 07.08.2026).
13. Financial Action Task Force (FATF). International Standards on Combating Money Laundering and the
Financing of Terrorism and Proliferation: The FATF Recommendations. — Paris: FATF, 2012. — As
amended October 2025.
14. ISO/IEC 27001:2022. Information Security, Cybersecurity and Privacy Protection — Information Security
Management Systems — Requirements. — Geneva: International Organization for Standardization, 2022.
15. ISACA. COBIT 2019 Framework: Governance and Management Objectives. — Schaumburg, IL: ISACA,
2019.
16. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). Internal Control
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


