XALQARO OLIY TA’LIM TIZIMLARIDA UNIVERSITET BOSHQARUVINING TRANSFORMATSIYASI: INSTITUTSIONAL AVTONOMIYA, HISOBDORLIK VA STRATEGIK BOSHQARUV MODELLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21936563Abstract
Maqolada globallashuv, raqamli transformatsiya va xalqaro akademik raqobat sharoitida
universitet boshqaruvining evolyutsiyasi nazariy-qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi davlat
nazoratidan strategik yo‘naltirishga o‘tish jarayonini, institutsional avtonomiyaning tashkiliy, moliyaviy,
kadrlar va akademik o‘lchovlarini hamda ularning hisobdorlik va strategik boshqaruv bilan o‘zaro bog‘liqligini
tizimlashtirishdan iborat. Qiyosiy-tahliliy yondashuv, kontent-tahlil, nazariy umumlashtirish va konseptual
modellashtirish usullaridan foydalanildi. Yevropa universitetlari tajribasi, Angliya va Janubiy Koreyadagi
boshqaruv tendensiyalari hamda O‘zbekistondagi 2026-yilgacha bo‘lgan islohotlar kontekstida avtonomiya
va hisobdorlikning muvozanatli modeli tahlil qilindi. Natijada “institutsional avtonomiya – strategik boshqaruv
salohiyati – hisobdorlik va sifat kafolati – xalqaro institutsional salohiyat” komponentlarini yagona tizimda
birlashtiruvchi integrativ model taklif etildi. Modelning ilmiy yangiligi xalqaro institutsional salohiyatni avtonomiya
va strategik boshqaruv o‘rtasidagi alohida tashqi imkoniyatlar bloki sifatida kiritish hamda universitet natijadorligini
ushbu komponentlarning o‘zaro uyg‘unligi orqali izohlashdan iborat
Keywords
xalqaro ta’lim menejmenti, universitet boshqaruvi, institutsional avtonomiya, strategik boshqaruv, hisobdorlik, akademik erkinlik, steykholderlar, sifat kafolati, xalqaro raqobatbardoshlik.References
1. Clark B. R. The Higher Education System: Academic Organization in Cross-National Perspective. —
Berkeley : University of California Press, 1983.
2. Shattock M. Managing Successful Universities. — 2nd ed. — Maidenhead : Open University Press, 2010.
3. Gutović V., Bouckaert M., Xia T., Quinteiro Goris J. A., Baroni Boces G., Sears M. D., Peterson M. S., Osei
E. Higher Education Global Trends Report: Towards Inclusive, Equitable and Quality Higher Education in
an Internationally Mobile Landscape. — UNESCO IESALC, 2026.
4. de Boer H., Enders J., Schimank U. On the Way Towards New Public Management? The Governance of
University Systems in England, the Netherlands, Austria and Germany // New Forms of Governance in
Research Organizations / ed. by D. Jansen. — Dordrecht : Springer, 2007.
5. Bennetot Pruvot E., Estermann T., Popkhadze N. University Autonomy in Europe IV: The Scorecard 2023.
— Brussels : European University Association, 2023.
6. Bennetot Pruvot E., Estermann T., Popkhadze N. Participation in Institutional Governance: Evolving Models
of University Governance II. — Brussels : European University Association, 2025.
7. Ferlie E., Musselin C., Andresani G. The Steering of Higher Education Systems: A Public Management
Perspective // Higher Education. — 2008. — Vol. 56. — P. 325–348.
8. Altbach P. G., Reisberg L., Rumbley L. E. Trends in Global Higher Education: Tracking an Academic
Revolution. — Paris : UNESCO, 2009
9. Marginson S. The Worldwide Trend to High Participation Higher Education: Dynamics of Social Stratification
in Inclusive Systems // Higher Education. — 2016. — Vol. 72. — P. 413–434.
10. OECD. Education Policy Outlook 2021: Shaping Responsive and Resilient Education in a Changing World.
— Paris : OECD Publishing, 2021. — DOI: 10.1787/75e40a16-en.
11. World Bank. Steering Tertiary Education: Toward Resilient Systems that Deliver for All. — Washington, DC
: World Bank, 2021.
12. OECD. Benchmarking Higher Education System Performance. — Paris : OECD Publishing, 2019.
13. OECD. OECD Reviews of Innovation Policy: Korea 2023. — Paris : OECD Publishing, 2023.
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini
2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni.: https://lex.uz/
docs/-4545884
15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 10-apreldagi “Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini
takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-58-son Farmoni.: https://lex.uz/uz/docs/-
8129755
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


