OLIY TA’LIM TIZIMIDA PROFESSOR-O‘QITUVCHILAR RESURSI TAQSIMOTI: TALABA-O‘QITUVCHI NISBATINING TOIFAVIY TAHLILI VA DIFFERENSIAL TARTIBGA SOLISH MASALALARI

Authors

  • Mukhlisakhon Mamajonova

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21966430

Abstract

Maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida pedagogik resurs taqsimotining hozirgi holati milliy
reytingning talaba-o‘qituvchi nisbati (SFR) indikatori bo‘yicha e’lon qilingan rasmiy ma’lumotlar asosida tahlil qilinadi.
Empirik baza milliy reytingda baholangan 172 oliy ta’lim tashkilotini (169 kuzatuv) qamrab oladi va tanlama emas,
populyatsiya hisoblanadi. Kruskal-Wallis testi to‘rt toifa (amaliy, tibbiyot, ijtimoiy-gumanitar, ijodiy-sport) o‘rtasidagi
farqlarning yuqori darajada ahamiyatli ekanini ko‘rsatdi (H=62,33; p<0,001; ε²=0,36), post-hoc taqqoslashlarda
barcha juftliklar ahamiyatli chiqdi. Tizim bo‘yicha tengsizlik ko‘rsatkichlari yuqori: Jini=0,410, variatsiya koeffitsiyenti
94,5%, D9/D1=5,79. Olingan natijalar asosida PF-58-son Farmon doirasidagi moliyalashtirish mexanizmi uchun
toifaviy differensial chegaralarning uch zonali modeli taklif etiladi.

Keywords

oliy ta’lim, talaba-o‘qituvchi nisbati, pedagogik resurs, milliy reyting, differensial tartibga solish, Jini koeffitsiyenti, Kruskal-Wallis testi

Author Biography

Mukhlisakhon Mamajonova

Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),
katta o‘qituvchi, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 10-apreldagi «Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini

takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-58-son Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-

8129755

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 26-maydagi «Yangi avlod ilmiy kadrlarini tayyorlash

va attestatsiyadan o‘tkazish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida»gi PF-98-son Farmoni. https://lex.uz/docs/-

7594283

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 28-fevraldagi «Oliy ta’lim tashkilotlari milliy

reytingini yuritish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida»gi 3783-son qarori.

4. Ta’lim sifatini ta’minlash milliy agentligi. Oliy ta’lim tashkilotlari milliy reytingi: talaba-o‘qituvchi nisbati

indikatori natijalari (rasmiy tahliliy materiallar). - Toshkent, 2026.

5. Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi. O‘zbekistonning 24 ta oliy ta’lim tashkiloti «THE Sustainability

Impact Ratings-2026» reytingida Top-1000 talik ro‘yxatga kirdi: rasmiy e’lon, 2026-yil 25-iyun. - gov.uz.

6. Salmi J. The Challenge of Establishing World-Class Universities. - Washington, DC: The World Bank,

2009.

7. Espeland W.N., Sauder M. Rankings and reactivity: how public measures recreate social worlds //

American Journal of Sociology. - 2007. - Vol. 113, No. 1. - P. 1-40.

8. Sauder M., Espeland W.N. The discipline of rankings: tight coupling and organizational change //

American Sociological Review. - 2009. - Vol. 74, No. 1. - P. 63-82.

9. Altbach P.G., Salmi J. (eds). The Road to Academic Excellence: The Making of World-Class Research

Universities. - Washington, DC: The World Bank, 2011.

10. Hazelkorn E. Rankings and the Reshaping of Higher Education: The Battle for World-Class Excellence.

- 2nd ed. - Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2015.

11. Salmi J., Saroyan A. League tables as policy instruments: uses and misuses // Higher Education

Management and Policy. - 2007. - Vol. 19, No. 2. - P. 24-62.

12. Marginson S. University rankings and social science // European Journal of Education. - 2014. - Vol.

49, No. 1. - P. 45-59.

13. DiMaggio P.J., Powell W.W. The iron cage revisited: institutional isomorphism and collective rationality

in organizational fields // American Sociological Review. - 1983. - Vol. 48, No. 2. - P. 147-160.

14. Anafinova S. The role of rankings in higher education policy: coercive and normative isomorphism

in Kazakhstani higher education // International Journal of Educational Development. - 2020. - Vol. 78. - Art.

102246.

15. Azimbayeva G. Comparing post-Soviet changes in higher education governance in Kazakhstan,

Russia, and Uzbekistan // Cogent Education. - 2017. - Vol. 4, No. 1. - Art. 1399968.

16. Krouglov A. Modernisation of higher education in Uzbekistan: transforming quality assurance system

and approaches // Society. Integration. Education: Proceedings of the International Scientific Conference. -

2022. - Vol. 1. - P. 148-156.

Downloads

Published

2026-08-01

How to Cite

Mamajonova , M. (2026). OLIY TA’LIM TIZIMIDA PROFESSOR-O‘QITUVCHILAR RESURSI TAQSIMOTI: TALABA-O‘QITUVCHI NISBATINING TOIFAVIY TAHLILI VA DIFFERENSIAL TARTIBGA SOLISH MASALALARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(8), 561–566. https://doi.org/10.5281/zenodo.21966430
Vol. 4 No. 8 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 8-son