HUDUDLAR RIVOJLANISHI SHAROITIDA SANOAT KORXONALARINING RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISH UCHUN XAVFSIZLIK MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH YONDASHUVLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21966798Abstract
Mazkur maqolada hududlar rivojlanishi sharoitida sanoat korxonalarining raqobatbardoshligini
oshirish uchun xavfsizlik mexanizmlarini takomillashtirish yondashuvlari ilmiy jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotda
institutsional, infratuzilmaviy, texnologik va boshqaruv yoʻnalishlari oʻzaro bogʻliq tizim sifatida baholandi. Rasmiy
statistika, xalqaro standartlar va korxonalar soʻrovi maʼlumotlari asosida hududlar sanoat tuzilmasi guruhlandi
hamda ustuvor chora-tadbirlar belgilandi. Natijalar yuqori oʻsish surʼatiga ega hududlarda infratuzilma va texnologik
yangilanish, qayta ishlash ulushi yuqori hududlarda texnologik modernizatsiya, kichik tadbirkorlik rivojlangan
hududlarda esa boshqaruv va moliyaviy mexanizmlar muhim boʻlganini koʻrsatdi. Taklif etilgan yondashuv
monitoringni tizimlashtirish va hududiy sanoat siyosatini korxona boshqaruvi bilan uygʻunlashtirishga xizmat qildi.
Risklarni boshqarish, taʼminot zanjirlarini diversifikatsiyalash va innovatsion faollikni ragʻbatlantirish korxonalarning
barqaror oʻsishini qoʻllab-quvvatlovchi muhim omillar sifatida hududlarda asoslandi
Keywords
sanoat korxonasi, raqobatbardoshlik, xavfsizlik mexanizmi, hududiy rivojlanish, risk-menejment, texnologik yangilanish, monitoring, sanoat siyosatiReferences
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining
2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi
bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. URL: https://lex.uz/uz/docs/-
8050769
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son “Oʻzbekiston - 2030” strategiyasi
toʻgʻrisida”gi Farmoni (Hujjat kuchini yo‘qotgan 17.02.2026). URL: https://lex.uz/uz/docs/-6600413
3. Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations // Harvard Business Review, 1990, March-April. URL:
https://hbr.org/1990/03/the-competitive-advantage-of-nations
4. Teece D.J., Pisano G., Shuen A. Dynamic Capabilities and Strategic Management // Strategic
Management Journal, 1997, Vol. 18, No. 7, pp. 509-533. URL: https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-
0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z
5. ISO 31000:2018. Risk management - Guidelines. International Organization for Standardization, Geneva,
2018. URL: https://www.iso.org/standard/65694.html
6. COSOʻs Enterprise Risk Management Framework - Integrating with Strategy and Performance. Enterprise
Risk Management Initiative, NC State University. URL: https://erm.ncsu.edu/resource-center/cosos-ermframework/
7. ISO, UNIDO. ISO 31000:2018 Risk management - A practical guide. Geneva, Vienna. URL: https://www.
iso.org/publication/PUB100464.html
8. UNIDO. Competitive Industrial Performance (CIP) Index. UNIDO Statistics Portal, Vienna. URL: https://
stat.unido.org/analytical-tools/cip
9. UNIDO. International Yearbook of Industrial Statistics, Edition 2025. Vienna, 2025. URL: https://www.
unido.org/sites/default/files/unido-publications/2025-11/UNIDO%20Industrial%20StatisticsYearbook%20
2025.pdf
10. World Economic Forum. The Global Risks Report 2026, 21st Edition. Geneva, 2026. URL: https://www.
weforum.org/publications/global-risks-report-2026/
11. World Economic Forum. Global Risks Report 2026: Key Findings. Geneva, 2026. URL: https://www.
weforum.org/publications/global-risks-report-2026/in-full/global-risks-report-2026-key-findings/
12. World Bank Group. Business Ready (B-READY) 2024. Washington, D.C., 2024. URL: https://www.
worldbank.org/en/businessready/publications-2024
13. World Bank. Enterprise Surveys: Uzbekistan 2024 Country Profile. Washington, D.C., 2025. URL: https://
www.enterprisesurveys.org/content/dam/enterprisesurveys/documents/country/Uzbekistan-2024.pdf
14. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Oʻzbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi.
URL: https://stat.uz/img/news/21112025/sanoat/press-reliz-sanoat-lotin_p95230.pdf
15. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Yalpi ichki mahsulot (analitik matbuot relizi). URL:
https://stat.uz/img/press-relizlar/analitika-vvp_zb-lotin_p95454.pdf
16. Toshkent shahar statistika boshqarmasi. Sanoat ishlab chiqarishi boʻyicha matbuot relizi (19.11.2025).
URL: https://toshstat.uz/2025/Sanoat/1111.pdf
17. Toshkent viloyati statistika boshqarmasi. Sanoat ishlab chiqarishining asosiy tarmoqlari. URL: https://
www.toshvilstat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/18563-sanoat-ishlab-chiqarishining-asosiytarmoqlari-
7
18. WIPO. Global Innovation Index 2025 at a Glance. Geneva, 2025. URL: https://www.wipo.int/webpublications/
global-innovation-index-2025/en/gii-2025-at-a-glance.html
19. WIPO. Global Innovation Index 2025: Uzbekistan Ranking. Geneva, 2025. URL: https://www.wipo.int/
edocs/gii-ranking/2025/uz.pdf
20. IMD World Competitiveness Center. IMD World Competitiveness Booklet 2025. Lausanne, 2025. URL:
https://www.imd.org/wp-content/uploads/2025/06/Booklet-WCR-2025-v3.pdf
21. Qashqadaryo viloyati statistika boshqarmasi. Sanoat ishlab chiqarishi boʻyicha matbuot relizi. URL: https://
www.qashstat.uz/uploads/press25/SN-PR-UZ-01-2025.pdf
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
