RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA BILIM VA MALAKALARNI RAQAMLI BAHOLASH TIZIMINING NAZARIY-IQTISODIY ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21972176Abstract
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida bilim va malakalarni baholash tizimining
nazariy-iqtisodiy asoslari tadqiq etilib, uning samaradorligini kompleks baholashga qaratilgan DASM–Skills
(Digital Assessment System Maturity for Skills) konseptual modeli ishlab chiqilgan. Tadqiqotda raqamli baholash
vositalari an’anaviy jarayonlarning elektron ko‘rinishi sifatida emas, balki inson kapitalini rivojlantirish, mehnat bozori
ehtiyojlariga mos kompetensiyalarni aniqlash, ta’lim sifatini yaxshilash va iqtisodiy samaradorlikni oshirishga xizmat
qiluvchi strategik boshqaruv mexanizmi sifatida talqin etiladi.
Tadqiqot doirasida tizim samaradorligini belgilovchi raqamli infratuzilma, sun’iy intellekt, Data Mining,
kompetensiyaviy yondashuv, kiberxavfsizlik va institutsional integratsiya kabi omillar tizimli ravishda tahlil qilingan.
Tizimli, institutsional va iqtisodiy yondashuvlarga asoslangan holda, raqamli baholashning texnologik va tashkiliy
komponentlari o‘zaro bog‘liqlikda o‘rganilgan.
Tadqiqot natijalari raqamli baholash samaradorligi texnologik imkoniyatlardan samarali foydalanish bilan bir
qatorda, baholash mezonlarining shaffofligi, ma’lumotlarning ishonchliligi, jarayonlarning aniqligi va institutsional
mexanizmlarning rivojlanganlik darajasi bilan ham chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatdi. Maqolaning ilmiy yangiligi
sifatida taklif etilgan DASM–Skills modeli baholash tizimining rivojlanish darajasini aniqlash, boshqaruv qarorlarini
ilmiy asoslash, baholash sifatini oshirish hamda inson kapitalining raqobatbardoshligini mustahkamlashga xizmat
qiluvchi amaliy vosita sifatida shakllantirilgan
Keywords
raqamli iqtisodiyot, bilim va malakalarni baholash, raqamli baholash tizimi, DASM–Skills, raqamli kompetensiyalar, inson kapitali, kompetensiyaga asoslangan baholash, baholashning iqtisodiy samaradorligi, raqamli infratuzilma, sun’iy intellekt, katta ma’lumotlar (Big Data), adaptiv baholash, ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv, institutsional rivojlanish, raqamli sertifikatlash, baholash sifati, strategik boshqaruv.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni
samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi PF–6079-son Farmon. – Toshkent, 2020-yil 5-oktabr.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ–637-son. – Toshkent, 2020-yil 23-sentabr.
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Milliy malaka tizimini joriy etish va rivojlantirish choratadbirlari
to‘g‘risidagi qarorlar. – Toshkent, 2020.
4. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. “Ilm-fan va ilmiy faoliyat to‘g‘risida”. O‘RQ–576-son. – Toshkent,
2019. https://lex.uz/ru/docs/-4571490
5. Bearman, M. Re-imagining Assessment in Higher Education: Policies and Practices / M. Bearman, P.
Dawson, S. Ajjawi [et al.]. – London: Springer, 2020. – 265 p.
6. Becker, G. S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education /
G. S. Becker. – 3rd ed. – Chicago: University of Chicago Press, 1993. – 390 p.
7. Becker, J. Developing maturity models for IT management / J. Becker, R. Knackstedt, J. Pöppelbuß //
Business & Information Systems Engineering. – 2009. – Vol. 1, No. 3. – Pp. 213–222.
8. Bond, M. Digital transformation in higher education: A systematic review of empirical research / M. Bond,
V. I. Marín, C. Dolch, S. Bedenlier, O. Zawacki-Richter // International Journal of Educational Technology
in Higher Education. – 2018. – Vol. 15. – Article 32.
9. Bond, M. Artificial Intelligence in Higher Education: A Systematic Mapping Review / M. Bond, O. Zawacki-
Richter, M. Bedenlier // International Journal of Educational Technology in Higher Education. – 2019. – Vol.
16, No. 1. – Pp. 1–27.
10. Boud, D. Rethinking Assessment in Higher Education: Learning for the Longer Term / D. Boud, N. Falchikov.
– London: Routledge, 2007. – 240 p.
11. Brynjolfsson, E. The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies
/ E. Brynjolfsson, A. McAfee. – New York: W. W. Norton & Company, 2014. – 320 p.
12. Cabero-Almenara, J. Metareflection on digital competence frameworks: A systematic review / J. Cabero-
Almenara, A. Palacios-Rodríguez // Sustainability. – 2020. – Vol. 12, No. 19. – Article 8062.
13. Hattie, J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement / J. Hattie. –
London: Routledge, 2009. – 392 p.
14. Holmes, W. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning / W.
Holmes, M. Bialik, C. Fadel. – Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019. – 240 p.
15. Holmes, W. Ethics of AI in Education: Towards a Community-Driven Agenda / W. Holmes, K. Porayska-
Pomsta, G. Kasperski [et al.] // British Journal of Educational Technology. – 2021. – Vol. 52, No. 6. – Pp.
2170–2194.
16. Ifenthaler, D. Utilising learning analytics to support study success in higher education: A systematic review
/ D. Ifenthaler, J. Y. K. Yau // Educational Technology Research and Development. – 2020. – Vol. 68. – Pp.
1961–1990.
17. Luckin, R. Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education / R. Luckin, W. Holmes, M. Griffiths, L.
B. Forcier. – London: Pearson Education, 2016. – 60 p.
18. Redecker, C. European Framework for the Digital Competence of Educators (DigCompEdu) / C. Redecker.
– Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2017. – 96 p.
19. Rogers, D. L. The Digital Transformation Playbook: Rethink Your Business for the Digital Age / D. L.
Rogers. – New York: Columbia University Press, 2016. – 296 p.
20. Romer, P. M. Endogenous Technological Change / P. M. Romer // Journal of Political Economy. – 1990. –
Vol. 98, No. 5. – Pp. S71–S102.
21. European Centre for the Development of Vocational Training (CEDEFOP). European Qualifications
Framework (EQF) / CEDEFOP. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2017. – 48 p.
22. European Commission. DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens / European
Commission, Joint Research Centre. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2022. –
134 p.
23. European Commission. Digital Education Action Plan 2021–2027: Resetting Education and Training for
the Digital Age / European Commission. – Brussels: EU Commission, 2020. – 22 p.
24. OECD. Education at a Glance 2023: OECD Indicators / OECD. – Paris: OECD Publishing, 2023. – 480 p.
25. OECD. PISA 2022 Assessment and Analytical Framework / OECD. – Paris: OECD Publishing, 2023. – 280
p.
26. OECD. Skills Outlook 2023: Skills for a Resilient Green and Digital Transition / OECD. – Paris: OECD
Publishing, 2023. – 210 p.
27. OECD. The Survey of Adult Skills (PIAAC): Reader’s Companion / OECD. – 3rd ed. – Paris: OECD
Publishing, 2019. – 160 p.
28. UNESCO. AI and Education: Guidance for Policy-makers / UNESCO. – Paris: UNESCO Publishing, 2021.
– 52 p.
29. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education: A Tool on Whose Terms? /
UNESCO. – Paris: UNESCO Publishing, 2023. – 534 p.
30. UNESCO. ICT Competency Framework for Teachers / UNESCO. – Paris: UNESCO Publishing, 2018. – 68 p.
31. World Bank. World Development Report 2019: The Changing Nature of Work / World Bank. – Washington,
DC: World Bank, 2019. – 160 p.
32. World Bank. World Development Report 2021: Data for Better Lives / World Bank. – Washington, DC:
World Bank, 2021. – 348 p.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


