AQLLI SHAHAR TIZIMIDA IJTIMOIY SOHA BOSHQARUVI SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22046988Abstract
Aqlli shahar tizimida ijtimoiy soha boshqaruvi samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy
mexanizmlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida institutsional, iqtisodiy va axborot konturlarini o‘zaro
integratsiyalovchi uch qatlamli model ishlab chiqilgan. Xalqaro baholash mezonlari, milliy normativ-huquqiy hujjatlar
va rasmiy statistik manbalar qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari raqamli infratuzilmani rivojlantirish, idoralararo
ma’lumotlar almashinuvini takomillashtirish, proaktiv xizmatlarni kengaytirish, fuqarolar ishtirokini kuchaytirish
va resurslardan oqilona foydalanish ijtimoiy xizmatlar samaradorligini oshirishini ko‘rsatgan. Taklif etilgan
mexanizm boshqaruv jarayonlarini muvofiqlashtirish, xizmatlarning manzilliligini kuchaytirish, monitoring tizimini
takomillashtirish hamda natijalarni o‘lchanadigan ko‘rsatkichlar asosida baholash uchun ilmiy-amaliy asos yaratadi.
Shuningdek, model ijtimoiy xizmatlar sifatini oshirish, hududiy ehtiyojlarni aniqroq hisobga olish va boshqaruv
qarorlarini ma’lumotlarga asoslangan holda shakllantirish imkoniyatlarini kengaytiradi. Mazkur yondashuv tizimning
barqarorligi, shaffofligi va foydalanuvchilarga yo‘naltirilganligini kuchaytirishga xizmat qiladi
Keywords
aqlli shahar, ijtimoiy soha, tashkiliy-iqtisodiy mexanizm, raqamli boshqaruv, ijtimoiy xizmatlar, institutsional salohiyat, monitoring, proaktiv xizmatlarReferences
1. Giffinger R., Fertner C., Kramar H., Kalasek R., Pichler-Milanović N., Meijers E. Smart Cities – Ranking
of European Medium-Sized Cities: Final Report. – Vienna: Vienna University of Technology, Centre of
Regional Science, 2007. – 28 p. – URL: smart-cities.eu.
2. Meijer A., Rodríguez Bolívar M. P. Governing the smart city: A review of the literature on smart urban
governance // International Review of Administrative Sciences. – 2016. – Vol. 82, No. 2. – P. 392–408. –
URL: research-portal.uu.nl.
3. Almulhim A. I., Yigitcanlar T. Understanding Smart Governance of Sustainable Cities: A Review and
Multidimensional Framework // Smart Cities. – 2025. – Vol. 8, No. 4. – Art. 113. – URL: mdpi.com.
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 18-yanvardagi 48-son “O‘zbekiston
Respublikasida «Aqlli shahar» texnologiyalarini joriy etish Konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori. –
URL: https://lex.uz/uz/docs/-4171067
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son “«Raqamli O‘zbekiston –
2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. –
URL: https://lex.uz/docs/-5030957
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining
2030-yilgacha mo‘ljallangan ustuvor yo‘nalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi
bosqichga olib chiqishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. – URL: https://lex.uz/uz/
docs/-8050769
7. Udoh E. S., Luna-Reyes L. F. Exploring the Impacts of Social and Technical Aspects of Governance on
Smart City Projects // Smart Cities. – 2025. – Vol. 8, No. 5. – Art. 149. – URL: mdpi.com.
8. Popova Y., Popovs S. Effects and Externalities of Smart Governance // Smart Cities. – 2023. – Vol. 6, No.
2. – P. 1109–1131. – DOI: 10.3390/smartcities6020053.
9. Malek J. A., Lim S. B., Yigitcanlar T. Social Inclusion Indicators for Building Citizen-Centric Smart Cities: A
Systematic Literature Review // Sustainability. – 2021. – Vol. 13, No. 1. – Art. 376. – URL: mdpi.com.
10. Kolotouchkina O., Ripoll González L., Belabas W. Smart Cities, Digital Inequalities, and the Challenge of
Inclusion // Smart Cities. – 2024. – Vol. 7, No. 6. – P. 3355–3370. – DOI: 10.3390/smartcities7060130.
11. Kruhlov V., Dvorak J. Social Inclusivity in the Smart City Governance: Overcoming the Digital Divide //
Sustainability. – 2025. – Vol. 17, No. 13. – Art. 5735. – URL: mdpi.com.
12. OECD. The OECD Digital Government Policy Framework: Six Dimensions of a Digital Government //
OECD Public Governance Policy Papers. – Paris: OECD Publishing, 2020. – No. 2. – URL: OECD.
13. United Nations Department of Economic and Social Affairs. UN E-Government Survey 2024: Accelerating
Digital Transformation for Sustainable Development. – New York: United Nations, 2024. – URL: United
Nations.
14. ISO 37122:2019. Sustainable Cities and Communities – Indicators for Smart Cities. – Geneva: International
Organization for Standardization, 2019. – URL: ISO.
15. International Organization for Standardization. Smart Cities: Standards Portfolio (ISO 37106, ISO 37120,
ISO 37123). – URL: ISO.
16. World Bank. GovTech Maturity Index (GTMI) 2025 Update: Tracking Public Sector Digital Transformation
Worldwide. – Washington, DC: World Bank, 2025. – URL: World Bank.
17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 4-avgustdagi PQ-4797-son “Aholiga davlat ijtimoiy
xizmatlari va yordam taqdim etish tartib-taomillarini avtomatlashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar
to‘g‘risida”gi Qarori. – URL: https://www.lex.uz/uz/docs/-4930653
18. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 1-iyundagi PF-82-son “Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va
yordam ko‘rsatish hamda uning samarali nazorat tizimini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar
to‘g‘risida”gi Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/-6480342
19. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-sentabrdagi PQ-319-son “Aholiga ijtimoiy xizmatlar va
yordamlar ko‘rsatish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. – URL: https://
lex.uz/uz/docs/-6624639
20. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 14-oktabrdagi 539-son “Aholining ijtimoiy
himoya olish huquqlarini ta’minlash hamda davlat ijtimoiy yordami va xizmatlarini ko‘rsatishga doir
qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qarori. – URL: https://lex.uz/docs/-6636282
21. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Rasmiy statistik ma’lumotlar bazasi. – URL: stat.uz.
22. United Nations E-Government Knowledgebase. UN E-Government Survey 2024: Country Data and
E-Government Development Index. – URL: United Nations E-Government Knowledgebase.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


