SOGʻLIQNI SAQLASHNING YAGONA RAQAMLI EKOTIZIMIDA KIBERXAVFSIZLIK RISKLARINI BOSHQARISH METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Nafisa Turayeva

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22091835

Abstract

Mazkur maqolada sogʻliqni saqlashning yagona raqamli ekotizimida kiberxavfsizlik
risklarini boshqarish metodologiyasini takomillashtirish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotda
xalqaro standartlar, meʼyoriy hujjatlar va ochiq statistik maʼlumotlar asosida tahdidlar tuzilishi tizimlashtirildi.
Boshqaruv qatlami, operatsion kontur va qayta aloqa mexanizmini birlashtiruvchi model ishlab chiqildi.
Risklarni ehtimollik, taʼsir va aktiv kritiklik darajasi boʻyicha baholash hamda himoya choralarini xarajat-samara
mezoni asosida ustuvorlashtirish taklif etildi. Natijalar metodologiya resurslarni oqilona taqsimlash, tibbiy
maʼlumotlar himoyasini kuchaytirish, xizmatlar uzluksizligini taʼminlash va ekotizim barqarorligini oshirish
imkonini berganini koʻrsatdi. Risk reyestrini ekotizim miqyosida yuritish va monitoring koʻrsatkichlarini yagona
tizimga uygʻunlashtirish zarurligi asoslandi. Ushbu yondashuv boshqaruv qarorlarini dalillarga asoslash,
kadrlar tayyorgarligini kuchaytirish va xavfsizlik investitsiyalarining amaliy samaradorligini oshirishga xizmat
qilgani aniqlandi

Keywords

raqamli sogʻliqni saqlash, kiberxavfsizlik, risklarni boshqarish, raqamli ekotizim, tibbiy maʼlumotlar, monitoring, xarajat-samara, axborot xavfsizligi.

Author Biography

Nafisa Turayeva

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchi, PhD.

References

1. World Health Organization. Global strategy on digital health 2020-2025. Geneva: WHO, 2021. ISBN 978-

92-4-002092-4. https://www.who.int/publications/i/item/9789240020924

2. World Health Organization. Global strategy on digital health 2020-2027. Geneva: WHO, 2025. ISBN 978-

92-4-011687-0. https://www.who.int/publications/i/item/9789240116870

3. World Health Organization. Global strategy on digital health 2020-2025: report by the Director-General.

Document EB156/35, 2024. https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/EB156/B156_35-en.pdf

4. Regulation (EU) 2025/327 of the European Parliament and of the Council of 11 February 2025 on the

European Health Data Space. OJ L, 2025/327, 5.3.2025. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/327/oj/eng

5. Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection

of natural persons with regard to the processing of personal data (GDPR). OJ L 119, 4.5.2016. https://

eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj

6. Oʻzbekistonda raqamli sogʻliqni saqlash platformasi qanday yaratilmoqda. Gazeta.uz, 15.10.2025. https://

www.gazeta.uz/oz/2025/10/15/digitalization-of-healthcare/

7. ENISA. ENISA Threat Landscape: Health Sector (January 2021 to March 2023). Athens: European Union

Agency for Cybersecurity, July 2023. https://www.enisa.europa.eu/publications/health-threat-landscape

8. ENISA. Checking-up on Health: Ransomware Accounts for 54 % of Cybersecurity Threats. Press release,

5 July 2023. https://www.enisa.europa.eu/news/checking-up-on-health-ransomware-accounts-for-54-ofcybersecurity-

threats

9. Pascoe C., Quinn S., Scarfone K. The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0. NIST Cybersecurity

White Paper CSWP 29. Gaithersburg: NIST, 2024. DOI: 10.6028/NIST.CSWP.29. https://nvlpubs.nist.gov/

nistpubs/CSWP/NIST.CSWP.29.pdf

10. National Institute of Standards and Technology. The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0: publication

record, 26 February 2024. https://www.nist.gov/publications/nist-cybersecurity-framework-csf-20

11. ISO/IEC 27001:2022. Information security, cybersecurity and privacy protection - Information security

management systems - Requirements. Geneva: ISO, 2022. https://www.iso.org/standard/27001

12. Directive (EU) 2022/2555 of the European Parliament and of the Council of 14 December 2022 on measures

for a high common level of cybersecurity across the Union (NIS 2 Directive). OJ L 333, 27.12.2022. https://

eur-lex.europa.eu/eli/dir/2022/2555/oj

13. European Commission, Directorate-General for Health and Food Safety. Regulation (EU) 2025/327 on the

European Health Data Space: official announcement, 5 March 2025. https://health.ec.europa.eu/latestupdates/

regulation-eu-2025327-european-health-data-space-and-amending-directive-201124eu-andregulation-

eu-2025-03-05_en

14. OECD. Recommendation of the Council on Health Data Governance. OECD Legal Instruments, OECD/

LEGAL/0433. Paris: OECD, 2016 (amended). https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECDLEGAL-

0433

15. World Bank. Digital-in-Health: Unlocking the Value for Everyone. Washington, DC: World Bank, 2023. DOI:

10.1596/40212. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/40212

16. World Health Organization, International Telecommunication Union. National eHealth Strategy Toolkit.

Geneva: WHO/ITU, 2012. https://www.itu.int/en/ITU-D/ICT-Applications/eHEALTH/pages/nehstoolkit.aspx

17. Global Digital Health Monitor. Indicators and country profiles. HealthEnabled and partners. https://

digitalhealthmonitor.org/

18. World Health Organization. Global Digital Health Monitor: about the platform. WHO Data Dashboards.

https://data.who.int/dashboards/gdhm/about

19. Elektron retsept tizimini joriy etish boʻyicha tadbirkorlik subyektlari bilan onlayn uchrashuv oʻtkazildi (Vazirlar

Mahkamasining 2025-yil 8-sentabrdagi 570-son qarori haqida). Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi

markazi, 20.11.2025. https://www.uzpharm-control.uz/news/view/2025-11-20-retsept

Downloads

Published

2026-08-01

How to Cite

Turayeva, N. (2026). SOGʻLIQNI SAQLASHNING YAGONA RAQAMLI EKOTIZIMIDA KIBERXAVFSIZLIK RISKLARINI BOSHQARISH METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(8), 450–455. https://doi.org/10.5281/zenodo.22091835
Vol. 4 No. 8 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 8-son