YASHIL RAQAMLI INFRATUZILMA VA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA KONTENT TAQSIMLASH TIZIMLARINING BARQAROR IQTISODIY RIVOJLANISHDAGI O‘RNI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22094401Abstract
Mazkur tezisda yashil raqamli infratuzilma va sun’iy intellekt texnologiyalarini kontent taqsimlash
tarmoqlariga integratsiyalash orqali ularning barqaror iqtisodiy samaradorligini oshirish masalalari yoritilgan.
Kontent yetkazib berish jarayonlarida energiya tejamkor ma’lumotlar markazlari, edge computing, intellektual
trafik boshqaruvi, adaptiv keshlash, resurslarni dinamik taqsimlash va real vaqt monitoringining o‘rni asoslangan.
Raqamli infratuzilmaning samaradorligini faqat texnik natijalar bilan emas, balki resurs sig‘imi, operatsion
barqarorlik, xizmat sifati, infratuzilmaning hayotiy sikli va umumiy iqtisodiy qiymat yaratish qobiliyati bilan
kompleks baholash zarurligi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, sun’iy intellekt asosidagi prognozlash va boshqaruv
mexanizmlarining energiya sarfi, tarmoq yuklamasi va xizmat ko‘rsatish jarayonlarini muvozanatlashtirishdagi
ahamiyati tahlil qilinib, yashil CDN infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha boshqaruv ustuvorliklari taklif etilgan.
Keywords
raqamli infratuzilma, sun’iy intellekt, kontent taqsimlash tarmog‘i, CDN, barqaror iqtisodiy rivojlanish, edge computing, energiya samaradorligi, yashil data-markaz, trafik boshqaruvi, adaptiv keshlash, resurs samaradorligi.References
1. Verma D. C. Content Distribution Networks: An Engineering Approach. — Wiley, 2002. — 200 p.
2. Vakali A., Pallis G. Content Delivery Networks: Status and Trends // IEEE Internet Computing. — 2003. —
Vol. 7, No. 6. — P. 68–74. — DOI: 10.1109/MIC.2003.1250586.
3. Pallis G., Vakali A. Insight and Perspectives for Content Delivery Networks // Communications of the ACM.
— 2006. — Vol. 49, No. 1. — P. 101–106. — DOI: 10.1145/1107458.1107462.
4. Satyanarayanan M. The Emergence of Edge Computing // Computer. — 2017. — Vol. 50, No. 1. — P.
30–39. — DOI: 10.1109/MC.2017.9.
5. Satyanarayanan M., Bahl P., Cáceres R., Davies N. The Case for VM-Based Cloudlets in Mobile Computing
// IEEE Pervasive Computing. — 2009. — Vol. 8, No. 4. — P. 14–23.
6. Mao Y., You C., Zhang J., Huang K., Letaief K. B. A Survey on Mobile Edge Computing: The Communication
Perspective // IEEE Communications Surveys & Tutorials. — 2017. — Vol. 19, No. 4. — P. 2322–2358. —
DOI: 10.1109/COMST.2017.2745201.
7. Mathew V., Sitaraman R. K., Shenoy P. J. Energy-Aware Load Balancing in Content Delivery Networks
// Proceedings of IEEE INFOCOM 2012. — Orlando, FL: IEEE, 2012. — P. 954–962. — DOI: 10.1109/
INFCOM.2012.6195846.
8. Liao D., Sun G., Yang G., Chang V. Energy-Efficient Virtual Content Distribution Network Provisioning in
Cloud-Based Data Centers // Future Generation Computer Systems. — 2018. — Vol. 83. — P. 347–357.
— DOI: 10.1016/j.future.2018.01.057.
9. Passarella A. A Survey on Content-Centric Technologies for the Current Internet: CDN and P2P Solutions //
Computer Communications. — 2012. — Vol. 35, No. 1. — P. 1–32. — DOI: 10.1016/j.comcom.2011.10.005.
10. International Telecommunication Union. ITU-T Recommendation L.1300: Best Practices for Green Data
Centres. — Geneva: ITU, 2014. — URL: https://handle.itu.int/11.1002/1000/12204 (murojaat sanasi:
24.08.2026).
11. International Telecommunication Union. ITU-T Recommendation L.1304: Procurement Criteria for
Sustainable Data Centres. — Geneva: ITU, 2020. — URL: https://handle.itu.int/11.1002/1000/14565
(murojaat sanasi: 24.08.2026).
12. International Telecommunication Union; World Bank. Green Data Centers: Towards a Sustainable
Digital Transformation: A Practitioner’s Guide. — Geneva; Washington, D.C.: ITU; World Bank, 2023.
— DOI: 10.1596/40696. — URL: https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/
documentdetail/099112923171023760 (murojaat sanasi: 24.08.2026).
13. International Energy Agency. Data Centres and Data Transmission Networks // Tracking Clean Energy
Progress 2023. — Paris: IEA, 2023. — URL: https://www.iea.org/energy-system/buildings/data-centresand-
data-transmission-networks (murojaat sanasi: 24.08.2026).
14. Nygren E., Sitaraman R. K., Sun J. The Akamai Network: A Platform for High-Performance Internet
Applications // ACM SIGOPS Operating Systems Review. — 2010. — Vol. 44, No. 3. — P. 2–19. — DOI:
10.1145/1842733.1842736.
15. Fortino G., Palau C. E., eds. Next Generation Content Delivery Infrastructures: Emerging Paradigms and
Technologies. — Hershey, PA: IGI Global, 2012. — 334 p. — DOI: 10.4018/978-1-4666-1794-0.
16. Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. — 4th ed. — Pearson, 2021. — 1136 p. —
ISBN 978-0-13-467193-2.
17. Agrawal A., Gans J., Goldfarb A. Prediction Machines: The Simple Economics of Artificial Intelligence. —
Boston, MA: Harvard Business Review Press, 2018. — 272 p. — ISBN 978-1-63369-567-2.
18. United Nations General Assembly. Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development:
Resolution A/RES/70/1. — New York: United Nations, 2015. — URL: https://docs.un.org/A/RES/70/1
(murojaat sanasi: 24.08.2026).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


