CHAKANA SAVDODA NARX SHAKLLANISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22248771Abstract
Tadqiqotda chakana savdoda narx shakllanish mexanizmlarini takomillashtirishning
zamonaviy yondashuvlari tizimli ravishda tahlil qilindi. Xarajat, raqobat, iste’molchi qiymati, dinamik va algoritmik
narxlash modellari qiyoslandi, ularning qo‘llanish shartlari, axborot talablari va xatarlari aniqlandi. Narx
shakllantirish ma’lumotlar bazasi, narx qoidalari, operatsion qarorlar va monitoringdan iborat yaxlit jarayon
sifatida asoslandi. Raqamli vositalarning samarasi ma’lumotlar sifati va huquqiy muvofiqlikka bog‘liqligi ko‘rsatildi.
Natijalar kategoriyalar bo‘yicha tabaqalashtirilgan narx siyosati, muntazam raqobatchilar monitoringi va
avtomatik narx algoritmlarini ichki nazorat asosida qo‘llash chakana savdo samaradorligini oshirganini ko‘rsatdi.
Shuningdek, narx siyosati yetukligini davriy baholash boshqaruv qarorlarini izchil takomillashtirishga xizmat qilgani
qayd etildi. Ochiq sodiqlik dasturlari iste’molchi ishonchini saqlashning maqbul vositasi sifatida baholandi.
Keywords
chakana savdo, narx shakllanishi, dinamik narxlash, algoritmik narxlash, narx siyosati, raqobat, iste’molchi qiymati, monitoring.References
- 1.1. O‘zbekiston Respublikasining 2023-yil 3-iyuldagi “Raqobat toʻgʻrisida”gi O‘RQ-850-son Qonuni // URL:
- 2.https://lex.uz/uz/docs/-6518381
- 3.2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 29-dekabrdagi “Narxlari davlat tomonidan
- 4.tartibga solinishi lozim boʻlgan tovarlar narxlarining (tariflarining) shakllanishi hamda qoʻllanilishini yanada
- 5.takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 722-son qarori // URL: https://lex.uz/uz/docs/-6770769
- 6.3. O‘zbekiston Respublikasi Milliy tatistika qo‘mitasi. Chakana savdo va xizmatlar bo‘yicha rasmiy statistik
- 7.ma’lumotlar. https://stat.uz/
- 8.4. Nakamura E., Steinsson J. Five Facts about Prices: A Reevaluation of Menu Cost Models // The Quarterly
- 9.Journal of Economics. - 2008. - Vol. 123, No. 4. - P. 1415-1464. https://doi.org/10.1162/qjec.2008.123.4.1415
- 10.5. Thaler R. Mental Accounting and Consumer Choice // Marketing Science. - 1985. - Vol. 4, No. 3. - P. 199-
- 11.214. https://doi.org/10.1287/mksc.4.3.199
- 12.6. Kahneman D., Knetsch J. L., Thaler R. Fairness as a Constraint on Profit Seeking: Entitlements in the
- 13.Market // The American Economic Review. - 1986. - Vol. 76, No. 4. - P. 728-741. https://www.jstor.org/
- 14.stable/1806070
- 15.7. Hoch S. J., Drèze X., Purk M. E. EDLP, Hi-Lo, and Margin Arithmetic // Journal of Marketing. - 1994. - Vol.
- 16.58, No. 4. - P. 16-27. https://doi.org/10.1177/002224299405800402
- 17.8. Elmaghraby W., Keskinocak P. Dynamic Pricing in the Presence of Inventory Considerations: Research
- 18.Overview, Current Practices, and Future Directions // Management Science. - 2003. - Vol. 49, No. 10. - P.
- 19.1287-1309. https://doi.org/10.1287/mnsc.49.10.1287.17315
- 20.9. Bitran G., Caldentey R. An Overview of Pricing Models for Revenue Management // Manufacturing & Service
- 21.Operations Management. - 2003. - Vol. 5, No. 3. - P. 203-229. https://doi.org/10.1287/msom.5.3.203.16031
- 22.10. Talluri K. T., van Ryzin G. J. The Theory and Practice of Revenue Management. - New York: Springer,
- 23.2004. https://doi.org/10.1007/b139000
- 24.11. Ferreira K. J., Lee B. H. A., Simchi-Levi D. Analytics for an Online Retailer: Demand Forecasting and Price
- 25.Optimization // Manufacturing & Service Operations Management. - 2016. - Vol. 18, No. 1. - P. 69-88.
- 26.https://doi.org/10.1287/msom.2015.0561
- 27.12. Fisher M., Gallino S., Li J. Competition-Based Dynamic Pricing in Online Retailing: A Methodology
- 28.Validated with Field Experiments // Management Science. - 2018. - Vol. 64, No. 6. - P. 2496-2514. https://
- 29.doi.org/10.1287/mnsc.2017.2753
- 30.13. Cavallo A., Rigobon R. The Billion Prices Project: Using Online Prices for Measurement and Research //
- 31.Journal of Economic Perspectives. - 2016. - Vol. 30, No. 2. - P. 151-178. https://doi.org/10.1257/jep.30.2.151
- 32.14. Cavallo A. More Amazon Effects: Online Competition and Pricing Behaviors // NBER Working Paper. -
- 33.2018. - No. 25138. https://www.nber.org/papers/w25138
- 34.15. Chen L., Mislove A., Wilson C. An Empirical Analysis of Algorithmic Pricing on Amazon Marketplace //
- 35.Proceedings of the 25th International Conference on World Wide Web. - 2016. - P. 1339-1349. https://doi.
- 36.org/10.1145/2872427.2883089
- 37.16. Calvano E., Calzolari G., Denicolò V., Pastorello S. Artificial Intelligence, Algorithmic Pricing, and Collusion
- 38.// The American Economic Review. - 2020. - Vol. 110, No. 10. - P. 3267-3297. https://doi.org/10.1257/
- 39.aer.20190623
- 40.17. OECD. Personalised Pricing in the Digital Era. OECD Roundtables on Competition Policy Papers, No. 222.
- 41.- Paris: OECD Publishing, 2018. https://doi.org/10.1787/db4d9c9c-en
- 42.18. OECD, JRC. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. - Paris:
- 43.OECD Publishing, 2008. https://doi.org/10.1787/9789264043466-en
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


