TEMIR YO‘L TRANSPORTIDA “UNBUNDLING” SHAROITIDA INFRASTRUKTURADAN FOYDALANISH TARIFLARINI SHAKLLANTIRISHNING IQTISODIYMETODOLOGIK VA NAZARIY ASOSLARI

Authors

  • Doniyorbek Samandarov
  • Sherzod Rizakulov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22269331

Abstract

Ushbu maqolada temir yo‘l transporti sohasida amalga oshirilayotgan tarkibiy islohotlar, xususan,
infratuzilma operatori va tashuvchilar faoliyatini institutsional ajratish sharoitida temir yo‘l infratuzilmasidan foydalanganlik
uchun to‘lovlarni shakllantirish va tartibga solishning muhim iqtisodiy-metodologik asoslari tahlil qilingan. Maqolada
matematik formulalar o‘rniga iqtisodiy mexanizmlarning mantiqiy va institutsional tahliliga urg‘u berilgan. Jumladan, marjinal
xarajatlarga asoslangan baholash, to‘liq taqsimlangan xarajatlar modeli va Ramsey-Boiteux baholash tamoyillarining
iqtisodiy mohiyati yoritilgan. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ tarkibida infratuzilma faoliyati daromadlari va xarajatlarining
shaffofligini ta’minlash, kross-subsidiyalashni bosqichma-bosqich qisqartirish hamda raqobat muhitini rivojlantirishga
qaratilgan amaliy va ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Keywords

temir yo‘l transporti, unbundling, infratuzilma tarifi, infratuzilmadan foydalanish to‘lovlari, marjinal xarajatlar, Ramsey-Boiteux tarifi, kapital xarajatlar, operatsion xarajatlar, bozor raqobati, davlat tomonidan tartibga solish

Author Biographies

Doniyorbek Samandarov

“Temiryo‘linfratuzilma” aksiyadorlik jamiyati Personalni tayyorlash muassasasi
Kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlash o‘quv markazi boshlig‘i
 

Sherzod Rizakulov

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
“Moliya va raqamli iqtisodiyot” kafedrasi dotsenti

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-oktabrdagi PQ-329-son “O‘zbekiston Respublikasi

temir yo‘l transporti sohasini tubdan isloh qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori // Qonunchilik

ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-6631602 (murojaat sanasi: 02.09.2026).

2. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ. Korporativ va yillik hisobotlar // “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ rasmiy vebsayti.

– Elektron resurs. – URL: https://railway.uz/ (murojaat sanasi: 02.09.2026).

3. Nash C. Rail Infrastructure Charges in Europe // Journal of Transport Economics and Policy. – 2005. – Vol.

39, No. 3. – P. 259–278.

4. Directive 2012/34/EU of the European Parliament and of the Council of 21 November 2012 establishing

a single European railway area (recast) // Official Journal of the European Union. – 2012. – L 343. –

P. 32–77. – URL: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32012L0034 (murojaat

sanasi: 02.09.2026).

5. Bougna E., Crozet Y. Towards a liberalised European rail transport: Analysing and modelling the impact

of competition on productive efficiency // Research in Transportation Economics. – 2016. – Vol. 59. – P.

358–367. – DOI: 10.1016/j.retrec.2016.07.014.

6. Hensher D. A., Brewer A. M. Transport: An Economics and Management Perspective. – Oxford: Oxford

University Press, 2000. – ISBN 978-0-19-877641-3.

7. Nash C., Smith A., Crozet Y., Link H., Nilsson J.-E. How to liberalise rail passenger services? Lessons from

European experience // Transport Policy. – 2019. – Vol. 79. – P. 11–20. – DOI: 10.1016/j.tranpol.2019.03.011

Downloads

Published

2026-02-25

How to Cite

Samandarov , D., & Rizakulov , S. (2026). TEMIR YO‘L TRANSPORTIDA “UNBUNDLING” SHAROITIDA INFRASTRUKTURADAN FOYDALANISH TARIFLARINI SHAKLLANTIRISHNING IQTISODIYMETODOLOGIK VA NAZARIY ASOSLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4, 679–683. https://doi.org/10.5281/zenodo.22269331
Vol. 4 (2026): «RAQAMLI TRANSFORMATSIYA VA SUN'IY INTELLEKT» jurnali  Maxsus son_Mahalliy tezis