TEMIR YO‘L TRANSPORTIDA “UNBUNDLING” SHAROITIDA INFRASTRUKTURADAN FOYDALANISH TARIFLARINI SHAKLLANTIRISHNING IQTISODIYMETODOLOGIK VA NAZARIY ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22269331Abstract
Ushbu maqolada temir yo‘l transporti sohasida amalga oshirilayotgan tarkibiy islohotlar, xususan,
infratuzilma operatori va tashuvchilar faoliyatini institutsional ajratish sharoitida temir yo‘l infratuzilmasidan foydalanganlik
uchun to‘lovlarni shakllantirish va tartibga solishning muhim iqtisodiy-metodologik asoslari tahlil qilingan. Maqolada
matematik formulalar o‘rniga iqtisodiy mexanizmlarning mantiqiy va institutsional tahliliga urg‘u berilgan. Jumladan, marjinal
xarajatlarga asoslangan baholash, to‘liq taqsimlangan xarajatlar modeli va Ramsey-Boiteux baholash tamoyillarining
iqtisodiy mohiyati yoritilgan. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ tarkibida infratuzilma faoliyati daromadlari va xarajatlarining
shaffofligini ta’minlash, kross-subsidiyalashni bosqichma-bosqich qisqartirish hamda raqobat muhitini rivojlantirishga
qaratilgan amaliy va ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Keywords
temir yo‘l transporti, unbundling, infratuzilma tarifi, infratuzilmadan foydalanish to‘lovlari, marjinal xarajatlar, Ramsey-Boiteux tarifi, kapital xarajatlar, operatsion xarajatlar, bozor raqobati, davlat tomonidan tartibga solishReferences
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-oktabrdagi PQ-329-son “O‘zbekiston Respublikasi
temir yo‘l transporti sohasini tubdan isloh qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori // Qonunchilik
ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-6631602 (murojaat sanasi: 02.09.2026).
2. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ. Korporativ va yillik hisobotlar // “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ rasmiy vebsayti.
– Elektron resurs. – URL: https://railway.uz/ (murojaat sanasi: 02.09.2026).
3. Nash C. Rail Infrastructure Charges in Europe // Journal of Transport Economics and Policy. – 2005. – Vol.
39, No. 3. – P. 259–278.
4. Directive 2012/34/EU of the European Parliament and of the Council of 21 November 2012 establishing
a single European railway area (recast) // Official Journal of the European Union. – 2012. – L 343. –
P. 32–77. – URL: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32012L0034 (murojaat
sanasi: 02.09.2026).
5. Bougna E., Crozet Y. Towards a liberalised European rail transport: Analysing and modelling the impact
of competition on productive efficiency // Research in Transportation Economics. – 2016. – Vol. 59. – P.
358–367. – DOI: 10.1016/j.retrec.2016.07.014.
6. Hensher D. A., Brewer A. M. Transport: An Economics and Management Perspective. – Oxford: Oxford
University Press, 2000. – ISBN 978-0-19-877641-3.
7. Nash C., Smith A., Crozet Y., Link H., Nilsson J.-E. How to liberalise rail passenger services? Lessons from
European experience // Transport Policy. – 2019. – Vol. 79. – P. 11–20. – DOI: 10.1016/j.tranpol.2019.03.011
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


