YIRIK KORXONALARDA SOLIQ NAZORATINING HUQUQIY ASOSLARI VA XORIJIY MAMLAKATLAR TAJRIBASI

Authors

  • Asrorjon Qoʻshaqov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22619091

Abstract

Ushbu maqolada iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida soliq nazoratini tashkil etishning
nazariy va amaliy asoslari tadqiq etilgan. Maqolaning asosiy maqsadi — soliq tekshiruvlari samaradorligini oshirish
orqali budjet tushumlari barqarorligini ta’minlash va yashirin iqtisodiyot ulushini kamaytirish yo‘llarini asoslab
berishdan iborat. Tadqiqot davomida soliq nazoratining zamonaviy shakllari bo‘lgan kameral soliq tekshiruvi,
sayyor soliq tekshiruvi va soliq auditining o‘ziga xos xususiyatlari qiyosiy tahlil qilingan. Maqolada soliq nazorati
jarayonlarini avtomatlashtirish, inson omilini kamaytirish hamda soliq to‘lovchilar bilan o‘zaro ishonchga asoslangan
munosabatlarni shakllantirish bo‘yicha ilmiy takliflar ilgari surilgan. Tadqiqot natijalaridan soliq qonunchiligini
takomillashtirish va soliq ma’muriyatchiligi jarayonlarida foydalanish mumkin

Keywords

soliq tushumlari, soliq tizimi, soliq riski, risk-tahlil, xufyona iqtisodiyot, soliq ma’muriyatchiligi, riskka yo‘naltirilgan yondashuv, iqtisodiy tahlil, soliq nazorati, raqamli iqtisodiyot

Author Biography

Asrorjon Qoʻshaqov

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchisi

References

1. O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi: O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 30-dekabrdagi

O‘RQ–599-son Qonuni bilan tasdiqlangan. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (LexUZ) [Elektron

resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026. – LexUZ — Soliq kodeksining amaldagi matni

2. Шумпетер Й.А. Теория экономического развития. Капитализм, социализм и демократия / Й.А.

Шумпетер; под ред. В.С. Автономова. – М.: Эксмо, 2007. – 864 с.

3. Покровский А.К. Риск-менеджмент на предприятиях промышленности и транспорта: учебное

пособие. – М.: КНОРУС, 2011. – 160 с.

4. Becker K.F. The Informal Economy: Fact Finding Study. – Stockholm: Swedish International Development

Cooperation Agency (Sida), 2004. – [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026. – Sida — The

Informal Economy

5. Аронов А.В., Кашин В.А. Налоги и налогообложение: учебное пособие. – М.: Магистр, 2007. – 576

с.

6. Жалонкина И.Ю. Модернизация механизмов взыскания налоговой задолженности в

Российской Федерации: дис. ... канд. экон. наук: 08.00.10. – Томск, 2012. – 204 с. – [Elektron resurs].

– Murojaat sanasi: 03.09.2026.

7. Андреева В.А. Повышение налоговой грамотности и культуры участников налоговых правоотношений

// Интерактивная наука. – 2017. – № 4 (14). – С. 136–140.

8. Кузнецов А.Л. Налоговая политика и налоговые органы: реальное состояние, проблемы,

перспективы (региональный аспект). – 2016. – [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026.

9. Тошматов Ш.А. Корхоналарни ривожлантиришда солиқларнинг роли. – Тошкент: Фан ва

технология, 2008.

10. O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi ma’lumotlari. – Rasmiy veb-sayt [Elektron resurs]. – Murojaat

sanasi: 03.09.2026. – O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi

11. Baer K., Benon O.P., Toro J.R. Improving Large Taxpayers’ Compliance: A Review of Country

Experience. – Washington, D.C.: International Monetary Fund, 2002. – 59 p. – Occasional Paper No.

215. DOI: 10.5089/9781589061187.084. – [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026. – IMF —

Improving Large Taxpayers’ Compliance

12. OECD. Compliance Management of Large Business Task Group: Experiences and Practices of

Eight OECD Countries. – Paris: OECD Publishing, 2012. – 76 p. – [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi:

03.09.2026. – OECD — Compliance Management of Large Business

13. OECD. Co-operative Compliance: A Framework: From Enhanced Relationship to Co-operative

Compliance. – Paris: OECD Publishing, 2013. – 106 p. DOI: 10.1787/9789264200852-en. – [Elektron

resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026. – OECD — Co-operative Compliance: A Framework

14. OECD. Co-operative Tax Compliance: Building Better Tax Control Frameworks. – Paris: OECD

Publishing, 2016. – 38 p. DOI: 10.1787/9789264253384-en. – [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi:

03.09.2026. – OECD — Co-operative Tax Compliance

15. Internal Revenue Service. Large Business and International (LB&I) Division. – United States Internal

Revenue Service [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026. – IRS — Large Business and

International Division

16. Internal Revenue Service. Large Business and International Compliance Campaigns. – United States

Internal Revenue Service [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026. – IRS — LB&I Compliance

Campaigns

17. Canada Revenue Agency. International and Large Business Income Tax Audit and Examination. –

Government of Canada [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026. – Canada Revenue Agency —

International and Large Business Audit

18. Australian Taxation Office. Justified Trust and Tax Governance of Large Public and Multinational

Businesses. – Australian Government [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026.

19. Bundesministerium der Finanzen. Anwendungserlass zur Abgabenordnung zu § 153: Berichtigung

von Erklärungen. – Berlin: Bundesministerium der Finanzen [Elektron resurs]. – Murojaat sanasi:

03.09.2026. – Germaniya Federal moliya vazirligi — AEAO zu § 153

20. Ministère de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique. Partenariat

fiscal à destination des grandes entreprises et des entreprises de taille intermédiaire (ETI). – Paris

[Elektron resurs]. – Murojaat sanasi: 03.09.2026.

Downloads

Published

2026-09-01

How to Cite

Qoʻshaqov , A. (2026). YIRIK KORXONALARDA SOLIQ NAZORATINING HUQUQIY ASOSLARI VA XORIJIY MAMLAKATLAR TAJRIBASI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(9), 159–165. https://doi.org/10.5281/zenodo.22619091
Vol. 4 No. 9 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 9-son