EKOLOGIK MENEJMENT TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH: YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLAR VA O‘ZBEKISTON TAJRIBASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22674956Abstract
Mazkur maqolada ekologik menejmentning korxona raqobatbardoshligi, resurs
samaradorligi va yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonidagi o‘rni nazariy hamda amaliy jihatdan tadqiq etilgan.
ISO 14001:2026 xalqaro standarti, tabiiy-resurslarga asoslangan firma nazariyasi, ekologik innovatsiyalar va
“Porter gipotezasi” doirasidagi ilmiy yondashuvlar umumlashtirilgan. O‘zbekistonda atrof-muhitni muhofaza
qilish, yashil iqtisodiyot, energiya va resurs samaradorligi, chiqindilarni boshqarish, ekologik madaniyat
hamda ekologik nazoratni takomillashtirish bo‘yicha institutsional islohotlar tizimli tahlil qilingan. Tadqiqot
natijasida ekologik menejmentni korxona strategiyasi, investitsiya siyosati, ishlab chiqarish jarayonlari va
raqamli monitoring bilan integratsiya qilishga asoslangan tashkiliy-iqtisodiy mexanizm taklif etilgan. Mazkur
mexanizm ekologik siyosat, muhim ekologik jihatlarni baholash, qonunchilik talablariga muvofiqlik, ekologik
KPIlar, yashil CAPEX, resurs tejamkorligi, sirkulyar iqtisodiyot, ta’minot zanjiri, raqamli MRV, ichki audit va
rahbariyat tahlilini yagona boshqaruv sikliga birlashtiradi. Takliflar korxonalarda ekologik natijadorlikni oshirish,
xarajatlarni optimallashtirish va uzoq muddatli barqaror raqobat ustunligini shakllantirishga qaratilgan.
Keywords
ekologik menejment, ISO 14001:2026, yashil iqtisodiyot, ekologik samaradorlik, resurs tejamkorligi, sirkulyar iqtisodiyot, ekologik KPI, yashil investitsiyalar, MRV, ekologik innovatsiya, raqobatbardoshlik.References
P., Orcos R., Zouaghi F. The impact of ISO 14001 on firm environmental and economic
performance: The moderating role of size and environmental awareness // Business Strategy and the
Environment. — 2021. — Vol. 30, No. 2. — P. 955–967. — DOI: 10.1002/bse.2663.
6. World Bank. Uzbekistan Country Climate and Development Report. — Washington, DC : World Bank,
2023.
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 30-oktabrdagi PF-5863-son “2030-yilgacha bo‘lgan
davrda O‘zbekiston Respublikasining Atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi
Farmoni. — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4477-son “2019–2030-yillar davrida
O‘zbekiston Respublikasining ‘yashil’ iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori. —
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son “2030-yilgacha O‘zbekiston
Respublikasining ‘yashil’ iqtisodiyotga o‘tishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish bo‘yicha choratadbirlar
to‘g‘risida”gi qarori. — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 26-sentabrdagi PF-149-son “Ekologiya va atrofmuhitni
muhofaza qilish sohalarida shaffoflikni ta’minlash va boshqaruv tizimini yanada takomillashtirish choratadbirlari
to‘g‘risida”gi Farmoni. — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-yanvardagi PF-16-son “O‘zbekiston — 2030”
strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va ‘yashil iqtisodiyot’ yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi
Farmoni. — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-maydagi PQ-184-son “2030-yilgacha bo‘lgan
davrda aholining ekologik madaniyatini yuksaltirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori. — Qonunchilik
ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 18-noyabrdagi PF-217-son “Ekologiya va turizm
sohalarida aholi talablariga tezkor javob bera oladigan boshqaruv tizimini yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
Farmoni. — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 18-noyabrdagi PQ-343-son “O‘zbekiston Respublikasi
Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. —
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, LexUZ.
15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PF-47-son “Yashil makon” umummilliy
loyihasi samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. — Qonunchilik ma’lumotlari
milliy bazasi, LexUZ.
16. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. 2025-yilning birinchi yarmida
ekologiya sohasida amalga oshirilgan ishlar bo‘yicha rasmiy ma’lumotlar. — Toshkent, 2025.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
