EKOLOGIK BARQARORLIK — YANGI O‘ZBEKISTON TARAQQIYOTINING MUSTAHKAM POYDEVORI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22675034Abstract
Mazkur tezisda O‘zbekistonda ekologik barqarorlikni ta’minlash, atrof-muhitni muhofaza
qilish va «yashil iqtisodiyot»ga o‘tish yo‘nalishida amalga oshirilayotgan huquqiy, institutsional va tashkiliy
islohotlar tahlil qilingan. Unda ekologik xavfsizlikni mustahkamlashga qaratilgan qonunlar, Prezident farmon
va qarorlari, xalqaro konvensiyalar hamda davlat dasturlarining mazmuni yoritilgan. Shuningdek, Orolbo‘yi
hududidagi ekologik holatni yaxshilash, qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirish, chiqindilarni boshqarish, suv
resurslaridan oqilona foydalanish, yashil hududlarni kengaytirish, biologik xilma-xillikni saqlash va atmosfera
havosi monitoringini takomillashtirish bo‘yicha erishilgan natijalar ko‘rib chiqilgan. O‘zbekistonning ekologik
diplomatiya, xalqaro ekologik moliyalashtirish va barqaror rivojlanish tashabbuslaridagi ishtirokiga alohida
e’tibor qaratilgan. Tezisda ekologik siyosatning aholi salomatligi, turmush sifati va kelajak avlodlar manfaatlarini
ta’minlashdagi ahamiyati asoslab berilgan.
Keywords
ekologik barqarorlik, ekologik xavfsizlik, yashil iqtisodiyot, atrof-muhitni muhofaza qilish, ekologik qonunchilik, iqlim o‘zgarishi, ekologik diplomatiya, Orolbo‘yi, qayta tiklanuvchi energiya, suv resurslari, chiqindilarni boshqarish, biologik xilma-xillik, yashil hududlar, ekologik monitoring, barqaror rivojlanish.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi: 2023-yil 30-aprelda o‘tkazilgan referendumda qabul qilingan
yangi tahrir // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/6445145
(murojaat sanasi: 04.08.2026).
2. O‘zbekiston Respublikasining «Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish to‘g‘risida»gi Qonuni,
2019-yil 21-may, O‘RQ-539-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://
lex.uz/uz/docs/-4346831 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
3. O‘zbekiston Respublikasining «Atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish to‘g‘risida»gi
Qonuni, 2019-yil 9-sentabr, O‘RQ-565-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. —
URL: https://lex.uz/uz/docs/-4506940 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
4. O‘zbekiston Respublikasining «Ekologik audit to‘g‘risida»gi Qonuni, 2021-yil 15-mart, O‘RQ-678-son //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/5331133 (murojaat
sanasi: 04.08.2026).
5. O‘zbekiston Respublikasining «Gidrometeorologiya faoliyati to‘g‘risida»gi Qonuni, 2022-yil 12-yanvar,
O‘RQ-745-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-
5819317 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
6. O‘zbekiston Respublikasining «Organik mahsulotlar to‘g‘risida»gi Qonuni, 2022-yil 25-aprel, O‘RQ-
766-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-5980334
(murojaat sanasi: 04.08.2026).
7. O‘zbekiston Respublikasining «Ichimlik suvi ta’minoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish to‘g‘risida»gi
Qonuni, 2022-yil 22-iyul, O‘RQ-784-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL:
https://lex.uz/uz/docs/6126864 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
8. O‘zbekiston Respublikasining «Tuproqni muhofaza qilish va uning unumdorligini oshirish to‘g‘risida»gi
Qonuni, 2024-yil 2-fevral, O‘RQ-903-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. —
URL: https://lex.uz/uz/docs/6787881 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
9. O‘zbekiston Respublikasining «Ekologik ekspertiza, atrof-muhitga ta’sirni baholash va strategik ekologik
baholash to‘g‘risida»gi Qonuni, 2025-yil 24-fevral, O‘RQ-1036-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi
[Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-7397280 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
10. O‘zbekiston Respublikasining «Atrof-muhit bilan bog‘liq bo‘lgan masalalar bo‘yicha qarorlar qabul
qilish jarayonida jamoatchilikning axborot olish imkoniyati, ishtiroki va odil sudlovga erishish imkoniyati
to‘g‘risidagi Konvensiyaga (Orxus, 1998-yil 25-iyun) O‘zbekiston Respublikasining qo‘shilishi haqida»gi
Qonuni, 2025-yil 11-mart, O‘RQ-1045-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. —
URL: https://lex.uz/uz/docs/-7424688 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
11. O‘zbekiston Respublikasining «Issiqxona gazlarining chiqarilishini cheklash to‘g‘risida»gi Qonuni, 2025-yil
7-iyul, O‘RQ-1073-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/
docs/-7616051 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
12. O‘zbekiston Respublikasining Suv kodeksi, 2025-yil 30-iyul // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi
[Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-7655343 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha mo‘ljallangan ustuvor
yo‘nalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qo‘shimcha
chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni, 2026-yil 16-fevral, PF-21-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/uz/docs/8050769 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «“O‘zbekiston — 2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va
“yashil iqtisodiyot” yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida»gi Farmoni, 2025-yil 30-yanvar,
PF-16-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/7369703
(murojaat sanasi: 04.08.2026).
15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada takomillashtirish
hamda kompleks tizimlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni, 2025-yil 24-mart, PF-56-son //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-7445858 (murojaat
sanasi: 04.08.2026).
16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy
qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Qarori, 2025-yil 18-noyabr, PQ-343-son //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-7847341 (murojaat
sanasi: 04.08.2026).
17. United Nations Economic Commission for Europe. Convention on Access to Information, Public
Participation in Decision-Making and Access to Justice in Environmental Matters [Electronic resource]. —
Aarhus, Denmark, 25 June 1998. — URL: https://unece.org/fileadmin/DAM/env/pp/documents/cep43e.pdf
(accessed: 04.08.2026).
18. United Nations Framework Convention on Climate Change. Paris Agreement [Electronic resource]. —
Paris, 12 December 2015. — URL: https://unfccc.int/sites/default/files/resource/english_paris_agreement.
pdf (accessed: 04.08.2026).
19. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora [Electronic
resource]. — Washington, D.C., 3 March 1973. — URL: https://cites.org/eng/disc/text.php (accessed:
04.08.2026).
20. United Nations General Assembly. Transforming Our World: the 2030 Agenda for Sustainable Development:
Resolution A/RES/70/1 [Electronic resource]. — New York: United Nations, 2015. — URL: https://sdgs.
un.org/2030agenda (accessed: 04.08.2026).
21. United Nations General Assembly. Declaring the Aral Sea Region a Zone of Ecological Innovations and
Technologies: Resolution A/RES/75/278 [Electronic resource]. — New York: United Nations, 2021. — URL:
https://digitallibrary.un.org/record/3928288 (accessed: 04.08.2026).
22. United Nations General Assembly. Central Asia Facing Environmental Challenges: Fostering Regional
Solidarity for Sustainable Development and Prosperity: Resolution A/RES/78/147 [Electronic resource].
— New York: United Nations, 2023. — URL: https://digitallibrary.un.org/record/4031770 (accessed:
04.08.2026).
23. United Nations General Assembly. United Nations Decade for Afforestation and Reforestation in Line with
Sustainable Forest Management, 2027–2036: Resolution A/RES/79/283 [Electronic resource]. — New
York: United Nations, 2025. — URL: https://digitallibrary.un.org/record/4081511 (accessed: 04.08.2026).
24. Global Environment Facility. Chair’s Summary of the Eighth GEF Assembly: GEF/A.8/08 [Electronic
resource]. — Samarkand, 5 June 2026. — URL: https://www.thegef.org/sites/default/files/
documents/2026-06/GEF.A.08.Summary%20Chairs%20Summary%20of%20the%20Eight%20GEF%20
Assembly.pdf (accessed: 04.08.2026).
25. UNESCO. General Conference: 43rd Session, 30 October – 13 November 2025, Samarkand, Uzbekistan
[Electronic resource]. — Paris: UNESCO, 2025. — URL: https://www.unesco.org/en/general-conference/43
(accessed: 04.08.2026).
26. CITES Secretariat. Twentieth Meeting of the Conference of the Parties, 24 November – 5 December 2025,
Samarkand, Uzbekistan [Electronic resource]. — Geneva: CITES Secretariat, 2025. — URL: https://cites.
org/eng/cop20 (accessed: 04.08.2026).
27. European Commission. Uzbekistan Joins the European Union’s GSP+ Arrangement [Electronic resource].
— Brussels, 9 April 2021. — URL: https://policy.trade.ec.europa.eu/news/uzbekistan-joins-eus-gsparrangement-
2021-04-09_en (accessed: 04.08.2026).
28. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. Samarqand iqlim forumi qanday
natijalarga erishdi? [Elektron resurs]. — 2025-yil 8-aprel. — URL: https://gov.uz/oz/eco/news/view/44463
(murojaat sanasi: 04.08.2026).
29. National Committee on Ecology and Climate Change of the Republic of Uzbekistan. Over 120 Agreements
Signed at Eco Expo Central Asia 2025 [Electronic resource]. — 24 June 2025. — URL: https://gov.uz/en/
eco/news/view/63541 (accessed: 04.08.2026).
30. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. Prezidentning ekologik
tashabbuslarini amalga oshirishning ustuvor yo‘nalishlari belgilandi [Elektron resurs]. — 2026-yil 16-iyun.
— URL: https://gov.uz/oz/eco/news/view/179413 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
31. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. 2025-yilda Orolbo‘yi mintaqasidagi
ekologik holatni barqarorlashtirish uchun 32 million dollardan ortiq grant mablag‘lari jalb etildi [Elektron
resurs]. — 2025-yil 26-dekabr. — URL: https://gov.uz/oz/eco/news/view/114432 (murojaat sanasi:
04.08.2026).
32. O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi. 2025-yilda yoqilg‘i-energetika sohasida amalga oshirilgan
ishlar [Elektron resurs]. — 2026-yil 5-yanvar. — URL: https://gov.uz/oz/minenergy/news/view/127308
(murojaat sanasi: 04.08.2026).
33. O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi. O‘zbekiston energetika tizimida energiya saqlash tizimlari
rivojlanmoqda [Elektron resurs]. — 2026-yil 17-mart. — URL: https://gov.uz/uz/minenergy/news/
view/143571 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
34. Republic of Uzbekistan. Updated Nationally Determined Contribution of the Republic of Uzbekistan (NDC
3.0) for the Period up to 2035 within the Framework of the Paris Climate Agreement [Electronic resource].
— Tashkent, 2025. — URL: https://unfccc.int/sites/default/files/2025-11/Uzbekistan%20Third%20NDC.pdf
(accessed: 04.08.2026).
35. O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi. O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligining
2025-yildagi faoliyati yakunlari haqida hisobot [Elektron resurs]. — Toshkent, 2026. — URL: https://apiportal.
gov.uz/uploads/25/2026/02/28/a722181d-99e1-4847-03ea-ff5188f16b4b_media_.pdf (murojaat
sanasi: 04.08.2026).
36. O‘zbekiston Respublikasi Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi. Brifing:
2025-yil davomida amalga oshirilgan ishlar sarhisobi [Elektron resurs]. — 2026-yil 7-yanvar. — URL:
https://gov.uz/oz/sanitation/news/view/117269 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
37. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Ichimlik va oqova suv xizmatlarini yaxshilash bo‘yicha ustuvor
vazifalar belgilandi [Elektron resurs]. — 2026-yil 20-iyul. — URL: https://president.uz/oz/lists/view/9424
(murojaat sanasi: 04.08.2026).
38. O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon va yashil hududlarni ko‘paytirish, cho‘llanishga qarshi kurashish agentligi.
O‘zbekistonda o‘rmon bilan qoplangan maydonlar yanada kengaytirildi [Elektron resurs]. — 2026-yil
7-yanvar. — URL: https://gov.uz/oz/urmon/news/view/116844 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
39. National Committee on Ecology and Climate Change of the Republic of Uzbekistan. Expansion of
the “Yashil Makon” Project as a Foundation for the Country’s Sustainable Development [Electronic
resource]. — 24 December 2025. — URL: https://gov.uz/en/eco/news/view/113867 (accessed:
04.08.2026).
40. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Milliy dendrologiya bog‘ini barpo etishga start berildi [Elektron resurs].
— 2026-yil 1-aprel. — URL: https://president.uz/oz/lists/view/9067 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
41. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. Bugun, 11-yanvar — Qo‘riqxonalar
va milliy bog‘lar kuni [Elektron resurs]. — 2025-yil 11-yanvar. — URL: https://gov.uz/oz/eco/news/
view/32501 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
42. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. Orolbo‘yida 670 dan ortiq noyob
yo‘rg‘a tuvaloq yovvoyi tabiatga qo‘yib yuborildi [Elektron resurs]. — 2026-yil 30-iyun. — URL: https://gov.
uz/oz/eco/news/view/185533 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
43. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. Yovvoyi o‘simliklarning texnik va
dorivor xomashyosini yig‘ish tartibi belgilandi [Elektron resurs]. — 2026-yil 19-may. — URL: https://gov.uz/
oz/eco/news/view/167433 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
44. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. Tashlamalarning avtomatik
monitoring stansiyalarini o‘rnatish tartibi tasdiqlandi [Elektron resurs]. — 2024-yil 28-noyabr. — URL:
https://gov.uz/oz/eco/news/view/28797 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
45. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi. 2025-yilning birinchi yarmi:
O‘zbekistonda ekologik o‘zgarishlar jadallashmoqda [Elektron resurs]. — 2025-yil 6-avgust. — URL:
https://gov.uz/oz/eco/news/view/75935 (murojaat sanasi: 04.08.2026).
46. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Elektromobillar ishlab chiqarishni tashkil etishni davlat
tomonidan qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Qarori, 2022-yil 19-dekabr, PQ-443-son //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/6316585 (murojaat
sanasi: 04.08.2026).
47. O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali. Toshkent–Samarqand yangi avtomobil yo‘li qurilishiga start
berildi [Elektron resurs]. — 2026-yil 22-iyul. — URL: https://gov.uz/oz/news/view/196382 (murojaat sanasi:
04.08.2026).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
