EKOLOGIK BARQARORLIKNI TA’MINLASHDA XALQARO HUQUQIY STANDARTLARNI O‘ZBEKISTON QONUNCHILIGIGA IMPLEMENTATSIYA QILISH: XALQARO MAJBURIYATLAR IJROSI USTIDAN PARLAMENT NAZORATINI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22678682Abstract
Tezisda O‘zbekistonning xalqaro ekologik standartlarni milliy qonunchilikka implementatsiya
qilish holati va ushbu majburiyatlar ijrosi ustidan parlament nazoratini takomillashtirish masalalari tahlil qilinadi.
Rio deklaratsiyasining tavsiyaviy xususiyati, Parij bitimi hamda Orxus konvensiyasining (Aarhus Convention)
O‘zbekiston uchun majburiyligi, shuningdek, Espoo konvensiyasiga (Convention on Environmental Impact
Assessment in a Transboundary Context) a’zo bo‘lmagan sharoitda transchegaraviy ekologik baholashning
milliy huquqdagi o‘rni farqlab ko‘rsatiladi. O‘RQ-1036-son Qonunning 29-, 33-, 39-, 40- va 41-moddalari
hamda “Parlament nazorati to‘g‘risida”gi Qonun tahlil qilinadi [1; 2]. Germaniya va Fransiya tajribasi asosida
transchegaraviy baholashning aniq protsedurasi, jamoatchilik muhokamasining minimal muddati, yillik
parlament eshituvi va ochiq ifloslantiruvchi moddalar reyestri bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi.
Keywords
xalqaro ekologik huquq, implementatsiya, Orxus konvensiyasi, Parij bitimi, transchegaraviy baholash, parlament nazorati, jamoatchilik ishtiroki, PRTR.References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni, 754-XII-son, 1992-yil
9-dekabr. — URL: https://lex.uz/docs/-107115 (murojaat sanasi: 01.08.2026).
2. O‘zbekiston Respublikasining “Atmosfera havosini muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni, 353-I-son, 1996-
yil 27-dekabr. — URL: https://lex.uz/docs/4238830 (murojaat sanasi: 01.08.2026).
3. O‘zbekiston Respublikasining “Ekologik nazorat to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-363-son, 2013-yil 27-dekabr.
— URL: https://lex.uz/ru/docs/2304949?otherlang=3 (murojaat sanasi: 01.08.2026).
4. O‘zbekiston Respublikasining “Ekologik audit to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-678-son, 2021-yil 15-mart. —
URL: https://lex.uz (murojaat sanasi: 01.08.2026).
5. O‘zbekiston Respublikasining “Ekologik ekspertiza, atrof-muhitga ta’sirni baholash va strategik ekologik
baholash to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-1036-son, 2025-yil 24-fevral. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-7397280
(murojaat sanasi: 01.08.2026).
6. O‘zbekiston Respublikasining “Parlament nazorati to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-403-son, 2016-yil 11-aprel.
— URL: https://lex.uz/docs/-2929477 (murojaat sanasi: 01.08.2026).
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston-2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va “yashil
iqtisodiyot” yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi PF-16-son Farmoni, 2025-yil 30-yanvar.
— URL: https://lex.uz/docs/-7369703 (murojaat sanasi: 01.08.2026).
8. United Nations. Rio Declaration on Environment and Development. A/CONF.151/26 (Vol. I). — New York:
United Nations, 1992. — URL: https://www.un.org/en/conferences/environment/rio1992 (murojaat sanasi:
01.08.2026).
9. United Nations Treaty Collection. Aarhus Convention — Uzbekistan: Accession. 2025. — URL: https://
treaties.un.org/doc/Publication/CN/2025/CN.152.2025-Eng.pdf (murojaat sanasi: 01.08.2026).
10. UNFCCC. Uzbekistan: Paris Agreement Ratification Status. — URL: https://unfccc.int/node/61233
(murojaat sanasi: 01.08.2026).
11. UNECE. Convention on Environmental Impact Assessment in a Transboundary Context (Espoo
Convention): Introduction. — URL: https://unece.org/environmental-policy/convention-environmentalimpact-
assessment-transboundary-context-espoo-0 (murojaat sanasi: 01.08.2026).
12. UNECE. Central Asia and the Espoo Convention. — URL: https://unece.org/environmental-policy/
environmental-assessment/central-asia (murojaat sanasi: 01.08.2026).
13. Qodirova M. D. Ekologik nazorat, ekspertiza, ekologik monitoring va ekologik normativlar atmosfera
havosini muhofaza qilish sohasida // TADQIQOTLAR. — 2025. — №66 (1). — B. 249–261. — URL: https://
scientific-jl.com/tad/article/view/25158 (murojaat sanasi: 01.08.2026).
14. Nasriddinova Sh., Zokirov A., Umarov B. Implementation of Environmental Monitoring and Environmental
Legislation // International Journal of Artificial Intelligence. — 2025. — Vol. 5, №5. — P. 2409–2412. —
DOI: https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.ijai.108110.
15. Oliy Majlis Qonunchilik palatasi. Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi raisining parlament so‘roviga javobi ko‘rib chiqildi. 2026-yil 24-iyul. — URL: https://parliament.gov.uz/news/ekologiya-va-iqlim-ozgarishimilliy-
qomitasi-raisining-parlament-soroviga-javobi-korib-chiqildi (murojaat sanasi: 01.08.2026).
16. German Environment Agency. Pollutants of the PRTR — Situation in Germany, Reporting Years 2007–
2024. — Dessau-Roßlau: Umweltbundesamt, 2026. — URL: https://www.umweltbundesamt.de/en/
publikationen/pollutants-of-the-prtr-situation-in-germany (murojaat sanasi: 01.08.2026).
17. France. Code de l’environnement: Surveillance de la qualité de l’air et information du public. — URL:
https://www.legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006074220/LEGISCTA000006159228/
(murojaat sanasi: 01.08.2026).
18. O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali. Orxus konvensiyasi: O‘zbekistonning qo‘shilish jarayoni
va 48-a’zo maqomi. — URL: https://gov.uz/oz/ecoekspertiza/activity_page/orxus (murojaat sanasi:
01.08.2026).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


