IQLIM O‘ZGARISHIGA MOSLASHUV SIYOSATIDA FARG‘ONA VILOYATINING YEROSTI SUVLARI MONITORINGI

Authors

  • Zoxidjon Abdulxayev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22676158

Abstract

Iqlim o‘zgarishi sharoitida suv resurslarining ko‘p yillik va mavsumiy o‘zgarishlarini muntazam
kuzatish hududiy moslashuv choralarini ilmiy asoslash uchun muhimdir. Tadqiqotda Farg‘ona viloyatidagi
kuzatuv quduqlarida 2016–2023-yillarda qayd etilgan yerosti suvlari chuqurligi tahlil qilindi. Ma’lumotlar 13 ta
hudud, 1 969 ta quduq identifikatori, 14 965 ta quduq–yil yozuvi va 175 853 ta oylik qiymatni qamrab oldi. Suv
sathining yer yuzasidan o‘rtacha chuqurligi 2016-yildagi 1,943 m dan 2023-yilda 2,081 m gacha oshib, davr
davomida 0,138 m ga chuqurlashgan; chiziqli trend +0,026 m/yilni tashkil etgan. Eng kichik o‘rtacha chuqurlik
mart oyida (1,891 m), eng katta chuqurlik esa iyul oyida (2,077 m) kuzatilgan. Rishton va Uchko‘prikda
chuqurlashish nisbatan yuqori bo‘lgan, Buvayda hamda Markaziy Farg‘onada esa qarama-qarshi yo‘nalish
aniqlangan. Natijalar iqlim omillarining bevosita sababiy ta’sirini isbotlamaydi, biroq suv xavfsizligi va iqlimga
moslashuv tadbirlarini baholash uchun muhim monitoring ko‘rsatkichi bo‘lib xizmat qiladi.

Keywords

iqlim o‘zgarishiga moslashuv, yerosti suvlari, suv sathi, monitoring, ko‘p yillik trend, mavsumiy o‘zgarish, Farg‘ona viloyati.

Author Biography

Zoxidjon Abdulxayev

Farg‘ona davlat texnika universiteti, Farg‘ona, O‘zbekiston
PhD, dotsent

References

1. Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability : Contribution of Working Group II to the

Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change / ed. by H.-O. Pörtner, D. C.

Roberts, M. Tignor [et al.]. – Cambridge ; New York : Cambridge University Press, 2022. – 3056 p. – DOI

10.1017/9781009325844.

2. Barzegar, M. Development of IoT-based low-cost MEMS pressure sensor for groundwater level monitoring

/ M. Barzegar, S. Blanks, S. Gharehdash, W. Timms // Measurement Science and Technology. – 2023. –

Vol. 34. – DOI 10.1088/1361-6501/ace78f.

3. Samani, S. Optimizing groundwater level monitoring networks with hydrogeological complexity and gridbased

mapping methods / S. Samani, H. Kardan Moghaddam // Environmental Earth Sciences. – 2022.

– Vol. 81. – Art. 453. – DOI 10.1007/s12665-022-10569-5.

4. Mokoena-Fuku, P. Overview of the Limpopo regional groundwater level monitoring network, South Africa /

P. Mokoena-Fuku, L. Lalumbe, T. R. K. Chetty, F. Ramusiya, Z. Maswuma // Hydrogeology Journal. – 2025.

– Vol. 33. – P. 2023–2039. – DOI 10.1007/s10040-025-02954-8.

5. Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development : Resolution adopted by the

General Assembly on 25 September 2015, A/RES/70/1. – New York : United Nations, 2015.

6. Abi, A. Groundwater level monitoring using exploited domestic wells: outlier removal and imputation of

missing values / A. Abi, J. Walter, R. Chesnaux, A. Saeidi // Hydrogeology Journal. – 2024. – Vol. 32. – P.

723–737. – DOI 10.1007/s10040-023-02740-4.

7. Kohán, B. Spatial analysis of the shallow groundwater level monitoring network in the Danube–Tisza

Interfluve using semivariograms / B. Kohán, J. Szalai // Hungarian Geographical Bulletin. – 2014. – Vol.

63, no. 4. – DOI 10.15201/hungeobull.63.4.2.

8. Hsu, S.-H. M. Predicting groundwater levels at monitoring wells using time-frequency analysis and tank

model: A case study of the Choushui River Alluvial Fan / S.-H. M. Hsu, Z.-Y. Wu, C.-J. Chu, X.-H. Chen,

A. R. Ouédraogo // Taiwan Water Conservancy. – 2024. – Vol. 72, no. 2. – P. 21–49. – DOI 10.6937/

TWC.202406_72(2).0002.

9. Arifjanov, A. Model of urban groundwater level management in drainage systems / A. Arifjanov, L. N.

Samiev, Z. Abdulkhaev, D. Abduraimova, S. Yusupov, T. Kaletová // Acta Hydrologica Slovaca. – 2022. –

Vol. 23, no. 2. – P. 172–179. – DOI 10.31577/ahs-2022-0023.02.0019.

10. Madraximov, M. Mitigating groundwater rise in Fergana city: A comprehensive analysis and drainage

strategy / M. Madraximov, Z. Abdulkhaev, A. Qosimov, D. Sirojiddinov, A. Sattorov, A. Arifjanov // E3S Web

of Conferences. – 2023. – Vol. 452. – Art. 02025. – DOI 10.1051/e3sconf/202345202025.

Downloads

Published

2026-08-12

How to Cite

Abdulxayev , Z. (2026). IQLIM O‘ZGARISHIGA MOSLASHUV SIYOSATIDA FARG‘ONA VILOYATINING YEROSTI SUVLARI MONITORINGI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4, 127–131. https://doi.org/10.5281/zenodo.22676158
Vol. 4 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali Konferensiya 4-maxsus son