TO‘QIMACHILIK SANOATINI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMINING IQTISODIY SAMARADORLIGI

Abstract

Tezisda to‘qimachilik sanoatini iqtisodiy rivojlantirish mexanizmining holati va samaradorligini uzatish qobiliyati mezoni orqali diagnostika qilish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi zanjir chuqurligi indeksi o‘sishining shakllanish manbalarini ajratishga imkon beruvchi chuqurlashish manbai koeffitsiyenti orqali mexanizmning boshqaruv ta’sirini natijaga aylantirish darajasini, ya’ni uning uzatish samaradorligini miqdoriy baholashdan iborat. O‘zbekiston to‘qimachilik eksportining 2020–2025-yillardagi bo‘g‘inlar bo‘yicha dinamikasi tahlil qilinib, zanjir chuqurligi indeksining o‘zgarishi bo‘g‘inlar kesimida dekompozitsiya qilindi. Natijalar mexanizmning uzatish samaradorligini yanada oshirish imkoniyatlari mavjudligini ko‘rsatdi: uch yillik o‘rtacha chuqurlashish manbai koeffitsiyenti 0,433 ni tashkil etdi. 2021-yilda kuzatilgan zanjir sayozlashuvi mexanizmning tashqi bozor o‘zgarishlariga sezgirligini ko‘rsatgan bo‘lsa, 2025-yilda indeks o‘sishining 41,0 foizi yuqori bo‘g‘inning kengayishi, qolgan qismi esa quyi bo‘g‘indagi qisqarish bilan bog‘liq bo‘lgan.