AGROSANOAT MAJMUINI MOLIYAVIY QO‘LLAB-QUVVATLASHDA JAMLANMA DARAJA VA KANALLARARO TAKRORLANISHNI O‘LCHASH METODIKASI: «YASHIL» YO‘NALISHLAR MISOLIDA

Authors

  • Bekzod Xudaynazarov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22727841

Abstract

Maqolada vakolati bir nechta davlat organi o‘rtasida taqsimlangan qo‘llab-quvvatlash
tizimlarida bitta obyektga — xaridor, yer maydoni yoki loyihaga — turli kanallardan tushadigan jamlanma
moliyaviy qo‘llab-quvvatlash darajasini va kanallararo takrorlanishni o‘lchash metodikasi taklif etiladi.
Tadqiqot O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2018–2026-yillar uchun 43 ta qo‘llabquvvatlash
chorasini qamrab olgan idoraviy reyestriga tayanadi. Metodika to‘rtta ko‘rsatkichdan — jamlanma
summa, jamlanma qo‘llab-quvvatlash koeffitsiyenti, kanallararo takrorlanish indeksi va me’yordan og‘ish
koeffitsiyentidan — hamda to‘rtta dastlabki shartdan iborat. 2025-yil ma’lumotlarida o‘tkazilgan hisob-kitob
kesishuv ehtimoli mavjud choralar jami kassa xarajatining 96,2 foizini tashkil etishini ko‘rsatdi; takrorlanish
indeksining yuqori chegarasi guruhlar bo‘yicha 1,08 dan 1,71 gacha o‘zgaradi va eng yuqori qiymat aynan suv
tejovchi texnologiyalar — «yashil» yo‘nalish — guruhiga to‘g‘ri keladi. Maqolada, shuningdek, davriylashtirish
qoidasining amaliy ahamiyati ko‘rsatilgan: tuzatish qo‘llanilmaganda gektariga to‘lov me’yoriy stavkadan 26,8
foizga og‘adi, tuzatishdan keyin esa farq 0,5 foizga tushadi. Natijalar resurs samaradorligiga yo‘naltirilgan
choralarni boshqarishda obyekt darajasidagi hisobning zarurligini asoslaydi.

Keywords

agrosanoat majmui, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, jamlanma koeffitsiyent, kanallararo takrorlanish, suv tejovchi texnologiyalar, «yashil» iqtisodiyot, byudjet samaradorligi, subsidiyalash mexanizmi.

Author Biography

Bekzod Xudaynazarov

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi,
Qishloq xo‘jaligidagi islohotlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash
departamenti bo‘lim boshlig‘i

References

1. Anderson, K. (Ed.). (2009). Distortions to agricultural incentives: A global perspective, 1955–2007.

Palgrave Macmillan; World Bank.

2. European Commission. (2026a). Farm Sustainability Data Network (FSDN). https://agriculture.ec.europa.

eu/data-and-analysis/farm-structures-and-economics/fsdn_en

3. European Commission. (2026b). Beneficiaries of CAP funds. https://agriculture.ec.europa.eu/commonagricultural-

policy/financing-cap/beneficiaries_en

4. European Commission. (2026c). CAP paying agencies. https://agriculture.ec.europa.eu/commonagricultural-

policy/financing-cap/cap-paying-agencies_en

5. European Court of Auditors. (2020). New technologies for monitoring the Common Agricultural Policy

(Special Report No. 04/2020). Publications Office of the European Union.

6. FAO, UNDP, & UNEP. (2021). A multi-billion-dollar opportunity: Repurposing agricultural support to

transform food systems. FAO.

7. G‘ozibekov, D. G‘. (2003). Investitsiyalarni moliyalashtirish masalalari. Moliya.

8. International Monetary Fund. (2014). Government finance statistics manual 2014. IMF.

9. OECD. (2016). OECD’s producer support estimate and related indicators of agricultural support: Concepts,

calculations, interpretation and use (The PSE Manual). OECD Publishing.

10. OECD. (2025). Agricultural policy monitoring and evaluation 2025. OECD Publishing.

11. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. (2026). Davlat byudjeti hisobidan ajratilgan

subsidiyalar to‘g‘risida ma’lumot, 2018–2026-yillar [Chop etilmagan idoraviy reyestr].

12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 31-iyuldagi “Qishloq xo‘jaligi mashinasozligini jadal

rivojlantirish, agrar sektorni qishloq xo‘jaligi texnikalari bilan ta’minlashni davlat tomonidan qo‘llabquvvatlashga

oid chora-tadbirlar to‘g‘risida” PQ-4410-son qarori: https://lex.uz/ru/docs/-4457272

13. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 23-fevraldagi “Qishloq xo‘jaligida suvni

tejaydigan texnologiyalarni joriy etishni yanada jadal tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 95-son

qarori: https://lex.uz/docs/-5304846

14. Robinson, M. (Ed.). (2007). Performance budgeting: Linking funding and results. Palgrave Macmillan.

15. Saaty, T. L. (1980). The analytic hierarchy process: Planning, priority setting, resource allocation. McGraw-

Hill.

16. Schick, A. (2003). The performing state: Reflection on an idea whose time has come but whose

implementation has not. OECD Journal on Budgeting, 3(2), 71–103.

17. Tools4CAP. (2024). Integration of farm level data towards CAP monitoring and evaluation (Deliverable

D4.1). https://www.tools4cap.eu

18. Vaxabov, A. V., Jumayev, N. X., & Hoshimov, E. A. (2009). Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi: sabablari,

xususiyatlari va iqtisodiyotga ta’sirini yumshatish yo‘llari. Akademnashr.

19. World Trade Organization. (1994). Agreement on Agriculture. WTO.

20. Xakimov, Z. I. (2023). Aholi tomorqalaridan foydalanishni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmini

takomillashtirish [Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi, Toshkent moliya instituti].

Downloads

Published

2026-09-01

How to Cite

Xudaynazarov , B. (2026). AGROSANOAT MAJMUINI MOLIYAVIY QO‘LLAB-QUVVATLASHDA JAMLANMA DARAJA VA KANALLARARO TAKRORLANISHNI O‘LCHASH METODIKASI: «YASHIL» YO‘NALISHLAR MISOLIDA. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(9), 63–68. https://doi.org/10.5281/zenodo.22727841
Vol. 4 No. 9 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 9-son