BANKLARDA RISKLARNI BOSHQARISH, DAROMAD VA NATIJADORLIKNI OSHIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22760443Abstract
Tijorat banklarida risklarni boshqarish tizimining daromadlilik va umumiy natijadorlikka ta’siri tahlil
qilinadi. Amaliyotda risk-menejment ko‘pincha nazorat va yo‘qotishlarni cheklash funksiyasi sifatida qaralishi sababli uning
qiymat yaratish salohiyatidan yanada samarali foydalanish imkoniyatlari mavjud. Tadqiqotning maqsadi integratsiyalashgan,
riskka asoslangan boshqaruv tizimini takomillashtirish orqali bank daromadliligi, kapital samaradorligi va moliyaviy
barqarorligini oshirish imkoniyatlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, qiyosiy va tizimli tahlil,
induksiya va deduksiya hamda xalqaro tajribani o‘rganish metodlari qo‘llanildi; tadqiqot nazariy-amaliy (analitik) xususiyatga
ega. Natijada risk va daromad o‘rtasidagi optimal muvozanat tamoyili, RAROC asosida qaror qabul qilishning afzalliklari,
ERM tizimining strategik roli hamda sun’iy intellektga asoslangan monitoring vositalarining amaliy imkoniyatlari asoslab
berildi. Tadqiqotning ilmiy ahamiyati risk-menejmentni strategik qiymat yaratish instrumenti sifatida talqin qilishda, amaliy
ahamiyati esa “Turonbank” ATB va O‘zbekiston tijorat banklari uchun ishlab chiqilgan aniq tavsiyalarda namoyon bo‘ladi.
Keywords
bank riski, risklarni boshqarish, kredit riski, operatsion risk, likvidlik riski, daromadlilik, RAROC, riskka asoslangan narxlash, ERM, risk appetite, kalit risk indikatorlari (KRI), stress-test, operatsion bardoshlilik, sun’iy intellektReferences
1. Basel Committee on Banking Supervision. Report on the 2023 Banking Turmoil. — Basel: Bank for
International Settlements, 2023.
2. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Operational Resilience. — Basel: BIS, 2021.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi “2020-2025-yillarga mo‘ljallangan
O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-5992-son Farmoni:
4. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: A Global Regulatory Framework for More Resilient
Banks and Banking Systems (rev. 2011). — Basel: BIS, 2011.
5. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: Finalising Post-Crisis Reforms. — Basel: BIS, 2017.
6. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for the Management of Credit Risk. — Basel: BIS,
2000.
7. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Sound Liquidity Risk Management and
Supervision. — Basel: BIS, 2008.
8. Basel Committee on Banking Supervision. Revisions to the Principles for the Sound Management of
Operational Risk. — Basel: BIS, 2021.
9. Hull J. C. Risk Management and Financial Institutions. 5th ed. — Hoboken: Wiley, 2018.
10. Jorion P. Financial Risk Manager Handbook. 6th ed. — Hoboken: Wiley, 2011.
11. Saunders A., Cornett M. M. Financial Institutions Management: A Risk Management Approach. 9th ed. —
New York: McGraw-Hill Education, 2018.
12. Bessis J. Risk Management in Banking. 4th ed. — Chichester: Wiley, 2015.
13. Stulz R. M. Rethinking Risk Management // Journal of Applied Corporate Finance. — 1996. — Vol. 9, No.
3. — P. 8-24.
14. Merton R. C., Perold A. F. Theory of Risk Capital in Financial Firms // Journal of Applied Corporate Finance.
— 1993. — Vol. 6, No. 3. — P. 16-32.
15. Zaik E., Walter J., Kelling G., James C. RAROC at Bank of America: From Theory to Practice // Journal of
Applied Corporate Finance. — 1996. — Vol. 9, No. 2. — P. 83-93.
16. Hoyt R. E., Liebenberg A. P. The Value of Enterprise Risk Management // Journal of Risk and Insurance.
— 2011. — Vol. 78, No. 4. — P. 795-822.
17. Ellul A., Yerramilli V. Stronger Risk Controls, Lower Risk: Evidence from U.S. Bank Holding Companies //
Journal of Finance. — 2013. — Vol. 68, No. 5. — P. 1757-1803.
18. Berger A. N., DeYoung R. Problem Loans and Cost Efficiency in Commercial Banks // Journal of Banking
& Finance. — 1997. — Vol. 21, No. 6. — P. 849-870.
19. Altman E. I. Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy // Journal
of Finance. — 1968. — Vol. 23, No. 4. — P. 589-609.
20. Financial Stability Board. Artificial Intelligence and Machine Learning in Financial Services: Market
Developments and Financial Stability Implications. — Basel: FSB, 2017.
21. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 5-noyabrdagi “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi O‘RQ-580-son
Qonuni: https://lex.uz/ru/docs/-4581969
22. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 11-noyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki
to‘g‘risida”gi O‘RQ-582-son Qonuni: https://lex.uz/uz/docs/-4590452
23. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Moliyaviy barqarorlik hisoboti. — Toshkent: O‘zR Markaziy
banki, yillik nashr.
24. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). Enterprise Risk
Management — Integrating with Strategy and Performance. — COSO, 2017.
25. The Institute of Internal Auditors. The IIA’s Three Lines Model: An Update of the Three Lines of Defense.
— Lake Mary: IIA, 2020.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


