BUDJET TASHKILOTLARIDA BUDJET MABLAG‘LARI HISOBI VA ULARDAN FOYDALANISH USTIDAN ICHKI AUDITNI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22861415Abstract
Mazkur maqolada budjet tashkilotlarida budjet mablag‘lari hisobini yuritish va ulardan foydalanish ustidan ichki auditni samarali tashkil etishning nazariy, tashkiliy hamda amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi budjet mablag‘larining shakllanishi, taqsimlanishi va sarflanishini hisobga olish jarayonlarini takomillashtirish, moliyaviy hisobotlarning ishonchliligi va shaffofligini oshirish hamda riskka asoslangan ichki audit mexanizmlarini rivojlantirishdan iborat. Tadqiqotda tizimli yondashuv, qiyosiy va institutsional tahlil, risklarni baholash, iqtisodiy-statistik tahlil hamda modellashtirish usullaridan foydalanilgan. Natijada budjet hisobi, ichki nazorat va audit jarayonlarini integratsiyalash, raqamli va masofaviy audit vositalaridan foydalanish, moliyaviy xavflarni barvaqt aniqlash hamda audit tavsiyalarining bajarilishini elektron monitoring qilish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan. Ichki audit samaradorligini moliyaviy xatolarning oldini olish, xavflarni kamaytirish, tavsiyalarning bajarilishi va budjet xarajatlarining natijadorligi asosida baholash zarurligi asoslab berilgan. Taklif etilgan yondashuv budjet mablag‘laridan maqsadli va samarali foydalanish, moliyaviy intizomni mustahkamlash, hisobotlarning ishonchliligini oshirish hamda davlat moliyaviy boshqaruvi samaradorligini yuksaltirishga xizmat qiladi.Keywords
budjet tashkilotlari, budjet mablag‘lari, budjet hisobi, moliyaviy hisobot, ichki audit, ichki nazorat, riskka asoslangan audit, moliyaviy xavf, raqamli audit, moliyaviy shaffoflik, xarajatlar samaradorligi, davlat moliyasi.References
1. O‘zbekiston Respublikasining 2013-yil 26-dekabrdagi O‘RQ-360-son “O‘zbekiston Respublikasining
Budjet kodeksini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – Rasmiy manba:
https://lex.uz/docs/-2304138. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
2. O‘zbekiston Respublikasining 2016-yil 13-apreldagi O‘RQ-404-son “«Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida»gi
O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi Qonuni // Qonunchilik
ma’lumotlari milliy bazasi. – Rasmiy manba: https://lex.uz/docs/-2931253. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 27-avgustdagi PF-6300-son “Davlat moliyaviy nazorati
tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi. – Rasmiy manba: https://lex.uz/docs/5607471. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 10-iyuldagi PF-100-son “Budjet mablag‘laridan
foydalanish ustidan moliyaviy nazoratni kuchaytirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi
Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – Rasmiy manba: https://lex.uz/docs/7015258. –
Murojaat sanasi: 15.09.2026.
5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 1-avgustdagi 416-son “Vazirlik va idoralarning
ichki audit xizmati to‘g‘risidagi namunaviy nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori // Qonunchilik ma’lumotlari
milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/6136910. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
6. O‘zbekiston Respublikasi moliya vazirining 2022-yil 3-oktabrdagi 52-son “Ichki audit milliy standartlarini
tasdiqlash haqida”gi buyrug‘i (O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2022-yil 24-oktabrda 3394-son
bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan) // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – Rasmiy manba: https://lex.
uz/docs/6251620. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
7. O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi. Hisob palatasining 2025-yil yakunlari bo‘yicha faoliyat hisoboti
[Elektron resurs]. – Toshkent, 2026. – URL: O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi — rasmiy manba. –
Murojaat sanasi: 15.09.2026.
8. The Institute of Internal Auditors. Global Internal Audit Standards [Electronic resource]. – Lake Mary, FL:
The Institute of Internal Auditors, 2024. – URL: The Institute of Internal Auditors — Global Internal Audit
Standards. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
9. The Institute of Internal Auditors. Assessing the Risk Management Process. 2nd ed. Global Practice Guide
[Electronic resource]. – Lake Mary, FL: The Institute of Internal Auditors, 2024. – URL: The Institute of
Internal Auditors — Assessing the Risk Management Process. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
10. International Organization of Supreme Audit Institutions (INTOSAI). ISSAI 4000: Compliance Audit
Standard [Electronic resource]. – INTOSAI, 2019. – URL: INTOSAI — ISSAI 4000: Compliance Audit
Standard. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
11. OECD. Benchmarking Higher Education System Performance. – Paris: OECD Publishing, 2019. – 644
p. – DOI: 10.1787/be5514d7-en. – URL: OECD — Benchmarking Higher Education System Performance. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
12. OECD. Recommendation of the Council on Budgetary Governance: OECD/LEGAL/0410 [Electronic
resource]. – Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development, 2015. – URL: OECD Legal
Instruments — OECD/LEGAL/0410. – Murojaat sanasi: 15.09.2026.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
