RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SANOAT KORXONALARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI OSHIRISH VA INVESTITSION STRATEGIYALARNI BOSHQARISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22870956Abstract
Ushbu ilmiy maqolada O‘zbekiston sanoat va energetika sektori korxonalarida raqamli transformatsiya jarayonlarining moliyaviy barqarorlik va investitsion strategiyalar samaradorligiga ta’siri kompleks tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi — raqamlashtirish darajasining korxonalarning rentabelligi, aylanma kapitali va investitsion ko‘rsatkichlariga ta’sirini ekonometrik usullar yordamida baholash hamda optimal boshqaruv modelini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot 2021–2025-yillar davomida O‘zbekistondagi 35 ta yirik va o‘rta sanoat korxonasining rasmiy moliyaviy hisobotlari asosida tavsiflovchi statistika va ko‘p omilli regressiya tahlili yordamida amalga oshirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, raqamli boshqaruv platformalarini to‘liq tatbiq etgan korxonalarda operatsion xarajatlar o‘rtacha 14,8% ga kamaygan, aylanma kapitalning aylanish sikli 16,4 kunga qisqargan hamda o‘z kapitali rentabelligi (ROE) 21,6% gacha ko‘tarilgan (R²=0,784, p<0,001). Tadqiqotning ilmiy yangiligi — raqamlashtirish indeksi, korxona hajmi va moliyaviy richag omillarini birlashtirgan integratsiyalashgan ekonometrik modelning O‘zbekiston sanoat korxonalari misolida birinchi marta ishlab chiqilganligidadir. Olingan natijalar asosida ERP/BI tizimlarini joriy etish, aylanma kapitalni dinamik boshqarish va investitsion risklarni kamaytirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar shakllantirilgan bo‘lib, ular sanoat korxonalari rahbariyati va davlat boshqaruvi organlari uchun amaliy ahamiyatga ega.Keywords
raqamli transformatsiya, moliyaviy barqarorlik, investitsion strategiya, ERP tizimlari, korporativ moliya, ekonometrik modellashtirish, rentabellik (ROE), aylanma kapital boshqaruvi, risk-menejment, sanoat korxonalari.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2020). “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni. Lex.uz
2. Westerman, G., Bonnet, D., & McAfee, A. (2014). Leading Digital: Turning Technology into Business Transformation. Harvard Business Review Press. Harvard Business Review Press
3. Porter, M. E., & Heppelmann, J. E. (2014). How smart, connected products are transforming competition.
Harvard Business Review, 92(11), 64–88. Harvard Business Review
4. Bierman, H., Jr., & Smidt, S. (2012). The Capital Budgeting Decision: Economic Analysis of Investment
Projects. Routledge. Routledge
5. Damodaran, A. (2015). Applied Corporate Finance (4th ed.). John Wiley & Sons. Wiley
6. Brigham, E. F., & Ehrhardt, M. C. (2020). Financial Management: Theory & Practice (16th ed.). Cengage Learning. Cengage
7. Gitman, L. J., & Zutter, C. J. (2015). Principles of Managerial Finance (14th ed.). Pearson. Bibliographic record
8. Ross, S. A., Westerfield, R. W., Jaffe, J. F., & Jordan, B. D. (2019). Corporate Finance (12th ed.). McGraw- Hill Education. McGraw-Hill bibliographic record
9. Drucker, P. F. (2017). The Practice of Management. Routledge. Routledge edition record
10. Modigliani, F., & Miller, M. H. (1958). The cost of capital, corporation finance and the theory of investment.
American Economic Review, 48(3), 261–297. American Economic Association
11. Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305–360. DOI: 10.1016/0304-405X(76)90026-X.
DOI / ScienceDirect
12. Myers, S. C. (1984). The capital structure puzzle. The Journal of Finance, 39(3), 574–592. DOI: 10.1111/ j.1540-6261.1984.tb03646.x. DOI / Wiley Online Library
13. Bharadwaj, A., El Sawy, O. A., Pavlou, P. A., & Venkatraman, N. (2013). Digital business strategy: Toward a next generation of insights. MIS Quarterly, 37(2), 471–482. DOI: 10.25300/MISQ/2013/37:2.3. DOI / MIS Quarterly
14. Matt, C., Hess, T., & Benlian, A. (2015). Digital transformation strategies. Business & Information Systems Engineering, 57(5), 339–343. DOI: 10.1007/s12599-015-0401-5. DOI / Springer
15. Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144. DOI: 10.1016/j.jsis.2019.01.003. DOI / ScienceDirect
16. Fitzgerald, M., Kruschwitz, N., Bonnet, D., & Welch, M. (2014). Embracing digital technology: A new strategic imperative. MIT Sloan Management Review, 55(2), 1–12. MIT Sloan Management Review / HBR Store record
17. Wamba, S. F., Gunasekaran, A., Akter, S., Ren, S. J. F., Dubey, R., & Childe, S. J. (2017). Big data analytics and firm performance: Effects of dynamic capabilities. Journal of Business Research, 70, 356–365. DOI: 10.1016/j.jbusres.2016.08.009. DOI / ScienceDirect
18. Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2004). Strategy Maps: Converting Intangible Assets into Tangible Outcomes.
Harvard Business School Press. Harvard Business Review Press
19. Mustafaqulov, Sh. I. (2017). Investitsion muhit jozibadorligi: nazariya, metodologiya va amaliyot. Toshkent: Iqtisod-Moliya. Bibliografik tasdiq manbasi
20. Tursunov, B. O. (2022). Sanoat korxonalarida aylanma kapitaldan foydalanish samaradorligini oshirish yo‘llari. Moliya va bank ishi, 4(1), 112–120. “Moliya va bank ishi” jurnalining rasmiy sayti
21. Vohidov, A. A. (2024). Raqamli transformatsiya sharoitida korporativ boshqaruv samaradorligi. O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi, 2, 88–94. Jurnal arxivi
22. Karimov, N. G., & Vaziriy, A. (2023). Korporativ moliya va investitsion jozibadorlikni oshirish strategiyalari.
Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 11(3), 45–56. Jurnalning rasmiy sayti
23. Ziyayev, M. K. (2023). Sanoat sohasi korxonalarining investitsion va risk-menejment strategiyalari. Bozor, pul va kredit, 8, 34–41. “Bozor, pul va kredit” jurnali haqidagi rasmiy ma’lumot
24. Nazarova, N. Y. (2026). Assessment of Regional Economic Progress Using Artificial Intelligence (Master’s
thesis). New Uzbekistan University, Tashkent. New Uzbekistan University
25. Verbeek, M. (2017). A Guide to Modern Econometrics (5th ed.). John Wiley & Sons. Wiley / Erasmus University bibliographic record
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


