TIJORAT BANKLARIDA ICHKI AUDIT AMALLARINING NATIJADORLIGIGA TA’SIR ETUVCHI MUAMMOLAR

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22903039

Abstract

Maqolada tijorat banklarida ichki audit amallarining natijadorligiga ta’sir etuvchi muammolar tizimli tahlil qilingan va ular toʻrt guruhga — tashkiliy, metodik, resurs hamda axborot va muloqot muammolariga ajratilgan. Tahlil natijasida muammolarning sezilarli qismi mustaqil sabablarga ega emasligi, balki bitta umumiy manbadan — audit topshirigʻining boshlanish nuqtasida uning parametrlari rasmiylashtirilmasligidan kelib chiqishi asoslangan. Muallif tomonidan ichki audit maqsadi, qamrovi, risk gipotezasi, mezonlari, amallari, dalillari, resurslari va natijalarini belgilovchi ichki audit topshirigʻi pasporti ishlab chiqilgan. Pasport topshiriqni boshlashdan oldin sakkiz blok boʻyicha toʻldiriladi, audit qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi va topshiriq yakunida yopiladi; uning har bir bloki muayyan muammo guruhini bartaraf etishga qaratilgan. Pasport doirasida topshiriq natijadorligini oʻlchovchi besh koʻrsatkich tizimi taklif etilgan.

Keywords

ichki audit, tijorat banki, audit topshirigʻi, topshiriq pasporti, risk gipotezasi, audit qamrovi, baholash mezonlari, auditorlik dalillari, mehnat sarfi, natijadorlik, audit qoʻmitasi, qamrovning kengayishi.

References

1. Oʻzbekiston Respublikasining “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni, 2019-yil 5-noyabr, OʻRQ

580-son. — https://lex.uz/docs/-4581969

2. Tijorat banklarining ichki auditiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida Nizom. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy

banki Boshqaruvining 2021-yil 16-apreldagi 3/2-son qarori bilan tasdiqlangan (Adliya vazirligida 2021-yil

7-mayda 3302-raqam bilan roʻyxatga olingan; 2026-yil 8-iyuldagi 19/14-son qarori tahririda). — https://lex.

uz/uz/docs/-5431666

3. Tijorat banklarida korporativ boshqaruv toʻgʻrisida Nizom (Adliya vazirligida 2020-yil 30-iyunda 3254-raqam

bilan roʻyxatga olingan). — https://lex.uz/docs/-4888804

4. Basel Committee on Banking Supervision. The internal audit function in banks. — Basel: Bank for

International Settlements, June 2012. — https://www.bis.org/publ/bcbs223.pdf

5. Basel Committee on Banking Supervision. Corporate governance principles for banks. — Basel: Bank for

International Settlements, July 2015. — https://www.bis.org/bcbs/publ/d328.pdf

6. The Institute of Internal Auditors. Global Internal Audit Standards. — Lake Mary, FL: The IIA, January 2024

(2025-yil 9-yanvardan kuchga kirgan). — https://www.theiia.org/en/standards/2024-standards/global

internal-audit-standards/

7. The Institute of Internal Auditors. The IIA’s Three Lines Model: An Update of the Three Lines of Defense.

— Lake Mary, FL: The IIA, 2020.

8. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). Internal Control —

Integrated Framework. — New York: AICPA, 2013.

9. ISO 31000:2018. Risk management — Guidelines. — Geneva: International Organization for

Standardization, 2018.

10. Mihret D.G., Yismaw A.W. Internal audit effectiveness: an Ethiopian public sector case study // Managerial

Auditing Journal. — 2007. — Vol. 22, No. 5. — P. 470–484.

11. Arena M., Azzone G. Identifying organizational drivers of internal audit effectiveness // International Journal

of Auditing. — 2009. — Vol. 13, No. 1. — P. 43–60.

12. Cohen A., Sayag G. The effectiveness of internal auditing: An empirical examination of its determinants in

Israeli organisations // Australian Accounting Review. — 2010. — Vol. 20, No. 3. — P. 296–307.

13. Lenz R., Hahn U. A synthesis of empirical internal audit effectiveness literature pointing to new research

opportunities // Managerial Auditing Journal. — 2015. — Vol. 30, No. 1. — P. 5–33.

14. Sarens G., De Beelde I. Internal auditors’ perception about their role in risk management: A comparison

between US and Belgian companies // Managerial Auditing Journal. — 2006. — Vol. 21, No. 1. — P.

63–80.

Downloads

Published

2026-09-22

How to Cite

Yuldashev, X. M. (2026). TIJORAT BANKLARIDA ICHKI AUDIT AMALLARINING NATIJADORLIGIGA TA’SIR ETUVCHI MUAMMOLAR. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(9), 403–407. https://doi.org/10.5281/zenodo.22903039
Vol. 4 No. 9 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 9-son