SANOAT KORXONALARIDA CHIQINDILARNI QAYTA ISHLASH ASOSIDA SAMARADORLIKNI OSHIRISH ISTIQBOLLARI

Authors

  • Sheramat Axmedov Toshkent davlat texnika universiteti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23008363

Abstract

Tezisda sanoat korxonalarida chiqindi oqimlarini ikkilamchi resurs sifatida iqtisodiy aylanishga qaytarishning istiqbolli yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Chiqindilarni qayta ishlash material unumdorligi, korxonalararo kooperatsiya, logistika, bozor talabi va institutsional rag‘batlarni qamrab oluvchi yaxlit iqtisodiy tizim sifatida baholanadi. Empirik qismda Qashqadaryo viloyatidagi uchta polimer qayta ishlovchi korxonaning 2024–2025-yillardagi ko‘rsatkichlari asosida resurs-iqtisodiy samaradorlikning nisbiy indeksi hisoblandi. Natijalar korxonalar o‘rtasidagi tafovut asosan material unumdorligi, ikkilamchi xomashyoni qayta ishlash chuqurligi va asosiy vositalardan foydalanish samaradorligi bilan bog‘liqligini ko‘rsatdi. 2026–2030- yillar uchun ustuvor yo‘nalishlar sifatida resurs oqimlarini raqamli hisobga olish, hududiy sanoat simbiozi, sifatni standartlashtirish va iqtisodiy rag‘batlarni natijaviy ko‘rsatkichlar bilan bog‘lash taklif etildi.

Keywords

sanoat chiqindilari, ikkilamchi resurs, resurs unumdorligi, sanoat simbiozi, qayta logistika, sirkulyar iqtisodiyot, iqtisodiy samaradorlik.

Author Biography

Sheramat Axmedov, Toshkent davlat texnika universiteti

assistenti

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-martdagi PF-56-son “Chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada takomillashtirish hamda kompleks tizimlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-7445858

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 4-yanvardagi PF-5-son “Chiqindilarni boshqarish tizimini takomillashtirish va ularning ekologik vaziyatga salbiy ta’sirini kamaytirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-6732832

3. Dong Y., Liu C., Zhao M. Implementation of industrial symbiosis under environmental tax policy // International Journal of Production Economics. – 2024. – Vol. 277. – Art. 109406. – DOI: 10.1016/j. ijpe.2024.109406. – URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925527324002639

4. Duflou J.R., Wegener K., Tekkaya A.E., Hauschild M., Bleicher F., Yan J., Hendrickx B. Efficiently preserving material resources in manufacturing: Industrial symbiosis revisited // CIRP Annals. – 2024. – Vol. 73, № 2. – P. 695–721. – DOI: 10.1016/j.cirp.2024.05.006. – URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/ abs/pii/S0007850624001227

5. Liao K., Feng Z., Wu J., Liang H., Wang Y., Zeng W., Wang Y., Tian J., Liu R., Chen L. Cement kiln geared up to dispose industrial hazardous wastes of megacity under industrial symbiosis // Resources, Conservation and Recycling. – 2024. – Vol. 202. – Art. 107358. – DOI: 10.1016/j.resconrec.2023.107358. – URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0921344923004925

6. Rentería Núñez G., Perez-Castillo D. Business Models for Industrial Symbiosis: A Literature Review // Sustainability. – 2023. – Vol. 15, № 12. – Art. 9142. – DOI: 10.3390/su15129142. – URL: https://www. mdpi.com/2071-1050/15/12/9142

7. Rouhani S., Wardley L.J., Hassanzadeh Amin S. A comprehensive survey into reverse logistics and Closed-Loop Supply Chain aspects to provide analyses and insights for implementation // Journal of Cleaner Production. – 2025. – Vol. 490. – Art. 144743. – DOI: 10.1016/j.jclepro.2025.144743. – URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652625000939

8. United Nations. The Sustainable Development Goals Report 2025. – New York: United Nations, 2025. – URL: https://unstats.un.org/sdgs/report/2025/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2025.pdf (murojaat sanasi: 26.09.2026).

9. United Nations Environment Programme; International Resource Panel. Global Resources Outlook 2024: Bend the Trend – Pathways to a Liveable Planet as Resource Use Spikes. – Nairobi: UNEP, 2024. – URL: https://www.unep.org/resources/Global-Resource-Outlook-2024

10. United Nations Environment Programme; International Solid Waste Association. Global Waste Management Outlook 2024: Beyond an Age of Waste – Turning Rubbish into a Resource. – Nairobi: UNEP, 2024. – URL: https://www.unep.org/resources/global-waste-management-outlook-2024

Downloads

Published

2025-02-03

How to Cite

Axmedov, S. (2025). SANOAT KORXONALARIDA CHIQINDILARNI QAYTA ISHLASH ASOSIDA SAMARADORLIKNI OSHIRISH ISTIQBOLLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4, 765–768. https://doi.org/10.5281/zenodo.23008363
Vol. 4 (2026): «RAQAMLI TRANSFORMATSIYA VA SUN'IY INTELLEKT» jurnali  Maxsus son_Mahalliy tezis