O‘ZBEKISTONDA YASHIL QURILISH LOYIHALARINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI HAYOTIY SIKL XARAJATLARI ASOSIDA BAHOLASH

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23010237

Abstract

Ushbu maqolada, O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan yashil qurilish loyihalarining iqtisodiy samaradorligini hayotiy sikl xarajatlari asosida baholash masalalari ko‘rib chiqildi. Tadqiqotda an’anaviy boshlang‘ich qurilish qiymati bilan cheklanib qolmasdan, bino foydalanish davridagi energiya sarfi, texnik xizmat, ekspluatatsiya xarajatlari, investitsiyaning qaytish muddati va diskontlangan xarajatlarni hisobga olish zarurligi asoslandi. Xalqaro ilmiy tadqiqotlar, rasmiy statistik ma’lumotlar va O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tish bo‘yicha amaldagi siyosati tahlil qilindi. Hayotiy sikl xarajatlari yondashuvi yashil qurilish loyihalarini uzoq muddatli iqtisodiy samaradorlik nuqtai nazaridan baholash imkonini berishi ko‘rsatib berildi. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida energiya samarador qurilish loyihalarini baholashda boshlang‘ich investitsiya, ekspluatatsiya xarajatlari, energiya tejalishi va investitsiyaning qaytish muddatini o‘zaro bog‘liq holda hisobga olish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqildi.

Keywords

yashil qurilish, hayotiy sikl xarajatlari, iqtisodiy samaradorlik, energiya samaradorligi, investitsiya, ekspluatatsiya xarajatlari, yashil iqtisodiyot.

References

1. Babkin, A. V., Kurcheeva, G. I., & Aprelova, L. A. (2022). Проблемы зеленого строительства в условиях реализации концепции цифрового города. Экономика, 15(2), 59–78. https://doi.org/10.18721/JE.15.204

2. Baldin, E., Corden, D., D’Orazio, M., Di Giuseppe, E., & Esposti, R. (2021). From cost-optimal to nearly zero energy buildings: Innovative life cycle cost comparisons under alternative renovation scenarios. Journal of Cleaner Production, 288, 125606. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.125606

3. Gulomova, S. (2025). Qurilish sanoatida barqaror rivojlanish va yashil iqtisodiyot tamoyillari. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 3(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.17519424

4. Gulomova, S. (2022). Определение доступной цены на основании методики стоимости жизненного цикла: социально-экономические преимущества первой практики. Экономика, 7(4), 24–31. https://doi.org/10.22123/2018-9763-2021-4-31

5. International Finance Corporation. (2023). Building green: Sustainable construction in emerging markets. World Bank Group.

6. International Organization for Standardization. (2017). ISO 15686-5:2017 Buildings and constructed assets—Service life planning—Part 5: Life-cycle costing. ISO.

7. Li, L., Xiao, S., Li, W. C., & Li, S. (2025). Study of the factors influencing the life cycle cost of green buildings using SEM model. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 24(3), 1860–1877. https://doi.org/10.1080/13467581.2024.2347956

8. Li, S., Yu, K., Hua, W., & Chang, R. (2020). The economics of green buildings: A life cycle cost analysis of non-residential buildings in tropic climates. Journal of Cleaner Production, 252, 119771. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119771

9. Metyakubov, A. (2025). Qurilish material sanoatida yashil texnologiyalar va raqamli transformatsiyaning barqaror rivojlanishga ta’siri. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 3, maxsus son. https://doi.org/10.5281/zenodo.17519492

10. Muxova, G. (2025). O‘zbekiston Respublikasida qurilish kompleksining hozirgi holati va asosiy rivojlanish tendensiyalari. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 3(4). https://doi.org/10.5281/zenodo.15351865

11. Nabiyev, O. (2024). O‘zbekiston yashil iqtisodiyotga o‘tish yo‘lida: Barqaror rivojlanish va energiya samaradorligi. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 2(11). https://doi.org/10.5281/zenodo.14511726

12. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2026). O‘zbekiston Respublikasining qurilish ishlari hajmi statistik ma’lumotlari, 2021–2025. https://stat.uz/en/press-center/news-of-committee/86730-5-yillik-. (rasmdagi havola to‘liq aniq ko‘rinmaydi)

13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori. (2022). 2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining “Yashil” iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida (PQ-436-son, 2-dekabr 2022-yil). https://lex.uz/docs/6303230

14. Papangelou, M. D., Alexakis, K., & Askounis, D. (2025). Assessment methods for building energy retrofits with emphasis on financial evaluation: A systematic literature review. Buildings, 15(4), 252. https://doi.org/10.3390/buildings15040252

15. United Nations Environment Programme, & Global Alliance for Buildings and Construction. (2026). Global status report for buildings and construction 2025. United Nations Environment Programme.

16. Utomo, C., Astari, S. D., Rahmawati, F., Setiati, P., & Nurchayo, C. B. (2022). The influence of green building application on life cycle costing in residential buildings in Indonesia. Buildings, 12(2), 180. https://doi.org/10.3390/buildings12020180

17. Weerasinghe, A. S., Ramachandra, T., & Rojini, J. B. (2021). Comparative life-cycle cost (LCC) study of green and traditional industrial buildings in Sri Lanka. Energy and Buildings, 244, 110772. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2021.110172

18. World Bank. (2022). Clean Energy for Buildings in Uzbekistan (P176060). World Bank.

19. Zhao, D., & Wu, Y. (2023). Construction cost decomposition of residential building energy retrofit. Buildings, 13(6), 1363. https://doi.org/10.3390/buildings13061363

Downloads

Published

2026-09-28

How to Cite

Mamadjanova, O. G. (2026). O‘ZBEKISTONDA YASHIL QURILISH LOYIHALARINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI HAYOTIY SIKL XARAJATLARI ASOSIDA BAHOLASH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(9), 561–568. https://doi.org/10.5281/zenodo.23010237
Vol. 4 No. 9 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 9-son