MEVA-SABZAVOTCHILIK KOOPERATSIYALARINI MOLIYALASHTIRISH MEXANIZMINI BAHOLASHNING INSTITUTSIONAL-MOLIYAVIY INTEGRAL INDEKSI

Authors

  • Shahnoza Otaxonovna Bobojonova Mustaqil tadqiqotchi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23016891

Abstract

Mazkur maqolada meva-sabzavotchilik kooperatsiyalarini moliyalashtirish mexanizmining institutsional va moliyaviy samaradorligini kompleks baholashga qaratilgan institutsional-moliyaviy integral indeks (IMII) metodologiyasi taklif etiladi. Ushbu yondashuvda institutsional samaradorlik indeksi (ISI) hamda moliyaviy samaradorlik indeksi (MSI) tarkibidagi ko‘rsatkichlar normalizatsiya va vaznlash asosida yagona integral bahoga birlashtiriladi. Metodologiya O‘zbekistonda meva-sabzavotchilik kooperatsiyalarining 2019–2025-yillardagi rivojlanish tendensiyalarini baholash, institutsional va moliyaviy nomutanosibliklarni aniqlash hamda moliyalashtirish mexanizmining zaif bo‘g‘inlarini diagnostika qilish imkonini beradi.

Keywords

meva-sabzavotchilik kooperatsiyalari, moliyalashtirish mexanizmi, institutsional samaradorlik, moliyaviy samaradorlik, integral indeks, ISI, MSI, IMII, kooperativ moliyalashtirish, moliyaviy barqarorlik.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 14-martdagi “Meva-sabzavotchilik sohasida qishloq xoʻjaligi kooperatsiyasini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4239-son qarori // URL: https://lex.uz/uz/ docs/-4242004

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-oktabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-5853-son Farmoni // URL: https://lex.uz/docs/-4567334

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 11-dekabrdagi “Meva-sabzavotchilik va uzumchilik tarmogʻini yanada rivojlantirish, sohada qoʻshilgan qiymat zanjirini yaratishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4549-son qarori // URL: https://lex.uz/docs/-4641164

4. Grashuis, J. and Su, Y. (2019). ‘A review of the empirical literature on farmer cooperatives: Performance, ownership and governance, finance, and member attitude’, Annals of Public and Cooperative Economics, 90(1), pp. 77-102. doi:10.1111/apce.12205.

5. Pokharel, K.P., Regmi, M., Featherstone, A.M. and Archer, D.W. (2019). ‘Examining the financial performance of agricultural cooperatives in the United States’, Agricultural Finance Review, 79, pp. 271-282. doi:10.1108/AFR-11-2017-0103.

6. Rebelo, J.F., Leal, C.T. and Teixeira, Â. (2017). ‘Management and financial performance of agricultural cooperatives: A case of Portuguese olive oil cooperatives’, REVESCO.

7. Kalogeras, N., Pennings, J.M.E., Benos, T. and Doumpos, M. (2013). ‘Which cooperative ownership model performs better? A financial-decision aid approach’, Agribusiness, 29(1), pp. 80-95. doi:10.1002/ agr.21323. 8. Saraykin, V.A. and Yanbykh, R.G. (2017). ‘The evaluation of agriculture cooperative sector performance on the base of the analysis of their financial indicators’, Economics of Agricultural and Processing Enterprises, 12, pp. 59-64.

9. Medvedeva, T.N. and Golovina, S.G. (2020). ‘Metodicheskie podkhody k otsenke finansovogo sostoyaniya sel’skokhozyaystvennykh potrebitel’skikh kooperativov’, Digest Finance, 25(2), pp. 140-156. doi:10.24891/df.25.2.140.

10. Sobirova, M.X. (2023). ‘Meva-sabzavot kooperatsiyasining iqtisodiy samaradorligini oshirish yo‘llari’, Ijtimoiy-gumanitar fanlarning dolzarb muammolari, 3(3), pp. 63-77. doi:10.47390/1342V3I3Y2023N09.

11. Umrzoqov, J.B. and Sobirova, M.X. (2024). ‘Meva sabzavot kooperatsiyasi rivojlantirish usullari’, Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 2(12). doi:10.5281/zenodo.14605511.

12. Sobirova, M.X. (2025). Meva-sabzavot kooperatsiyalarining iqtisodiy samaradorligini oshirish yo‘nalishlari (Qashqadaryo viloyati misolida). Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Nukus.

13. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) (2024). Agricultural production statistics 2010-2023. Rome: FAO.

14. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi.

15. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi.

Downloads

Published

2026-09-28

How to Cite

Bobojonova, S. O. (2026). MEVA-SABZAVOTCHILIK KOOPERATSIYALARINI MOLIYALASHTIRISH MEXANIZMINI BAHOLASHNING INSTITUTSIONAL-MOLIYAVIY INTEGRAL INDEKSI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(9), 62–68. https://doi.org/10.5281/zenodo.23016891
Vol. 4 No. 9 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 9-son