DON MAHSULOTLARI KORXONALARIDA RESURSLAR SAMARADORLIGINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY METODOLOGIK ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23219103Abstract
Maqolada don mahsulotlari korxonalarida resurslar samaradorligini shakllantirishning nazariy va metodologik asoslari tizimlashtirilgan. Tadqiqotda resurs samaradorligi tushunchasining iqtisodiy mazmuni klassik iqtisodiy qarashlardan zamonaviy chegaraviy va koʻp mezonli yondashuvlargacha boʻlgan evolyutsiyasi tahlil qilinadi. Donni qabul qilish, saqlash, tozalash, konditsionerlash, maydalash, elash va qadoqlash jarayonlarining resurs intensivligi nuqtayi nazaridan oʻziga xosligi ochib beriladi. Texnik, taqsimot, iqtisodiy, miqyos va dinamik samaradorlik kategoriyalari oʻzaro bogʻliqlikda koʻrib chiqilib, DEA, SFA, Malmquist indeksi, OEE, ishlab chiqarish funksiyalari hamda integral koʻrsatkichlardan foydalanishning metodologik imkoniyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif tomonidan don mahsulotlari korxonalarida resurslar samaradorligini shakllantirishning konseptual modeli taklif etilib, unga texnologik, tashkiliy-boshqaruv, bozor, institutsional va raqamli-innovatsion omillar kiritiladi.Keywords
don mahsulotlari korxonalari, resurs samaradorligi, resurs intensivligi, texnik samaradorlik, taqsimot samaradorligi, DEA, SFA, Malmquist indeksi, OEE, resurs tejash, ishlab chiqarish samaradorligi.References
1. Aigner D., Lovell C.A.K., Schmidt P. Formulation and Estimation of Stochastic Frontier Production Function
Models // Journal of Econometrics. 1977. Vol. 6, No. 1. P. 21–37.
2. Banker R.D., Charnes A., Cooper W.W. Some Models for Estimating Technical and Scale Inefficiencies in
Data Envelopment Analysis // Management Science. 1984. Vol. 30, No. 9. P. 1078–1092.
3. Barney J. Firm Resources and Sustained Competitive Advantage // Journal of Management. 1991. Vol. 17,
No. 1. P. 99–120.
4. Bain J.S. Barriers to New Competition. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1956.
5. Caves D.W., Christensen L.R., Diewert W.E. The Economic Theory of Index Numbers and the Measurement
of Input, Output, and Productivity // Econometrica. 1982. Vol. 50, No. 6. P. 1393–1414.
6. Charnes A., Cooper W.W., Rhodes E. Measuring the Efficiency of Decision Making Units // European
Journal of Operational Research. 1978. Vol. 2, No. 6. P. 429–444.
7. Farrell M.J. The Measurement of Productive Efficiency // Journal of the Royal Statistical Society. Series A.
1957. Vol. 120, No. 3. P. 253–281.
8. Koopmans T.C. An Analysis of Production as an Efficient Combination of Activities // Activity Analysis of
Production and Allocation. New York: Wiley, 1951. P. 33–97.
9. Marshall A. Principles of Economics. London: Macmillan, 1890.
10. Nakajima S. Introduction to TPM: Total Productive Maintenance. Portland: Productivity Press, 1988.
11. Porter M.E. Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. New York: Free
Press, 1985.
12. Priyadarshini P., Abhilash P.C. An empirical analysis of resource efficiency and circularity within the agri
food sector of India // Journal of Cleaner Production. 2023. Vol. 385. Article 135660. DOI: 10.1016/j.
jclepro.2022.135660.
13. Smith A. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. London, 1776.
14. Zisopoulos F.K., Overmars L., van der Goot A.J. A conceptual exergy-based framework for assessing,
monitoring, and designing a resource efficient agri-food sector // Journal of Cleaner Production. 2017. Vol.
158. P. 38–50. DOI: 10.1016/j.jclepro.2017.04.160.
15. 17. Jonkman J., Castiglioni A., Akkerman R., van der Padt A. Improving resource efficiency in the food
industry by using non-conventional intermediate products // Journal of Food Engineering. 2020. Vol. 287.
Article 110198.
16. Abdivaliyev, S., Mutalov, S., Baymanova, M., Ubaydullayeva, G., & Aipova, I. (2026). EKSPORTNI
RIVOJLANTIRISH STRATEGIYALARINING DOLZARBLIGI. MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT, 4(1).
17. Mutalov Sultonbek, Ismatova Diyora. (2026). “IMPROVING GREEN ACCOUNTING AND AUDITING IN
THE CONTEXT OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT”. Asian Journal of Multidisciplinary Research. https://
doi.org/10.5281/zenodo.20414535
18. Ismatova Diyora, Mutalov Sultonbek,. (2026). “THE IMPACT OF DIGITALIZATION ON ECONOMIC
GROWTH: AN ECONOMETRIC ANALYSIS OF UZBEKISTAN”. Asian Journal of Multidisciplinary
Research. https://doi.org/10.5281/zenodo.20414712
19. Abdivaliyev , S., Mutalov , S., Baymanova , M., Ubaydullayeva , G., & Aipova , I. (2026). TASHQI
SAVDODA EKSPORTNING MAKROIQTISODIY AHAMIYATI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT,
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


