MINTAQAVIY IQTISODIY RIVOJLANISHNI RAQAMLI MONITORING QILISH INDIKATORLARINI TANLASH VA VAZNLASHNING KO‘P MEZONLI METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23219822

Abstract

Mintaqaviy iqtisodiy rivojlanishni raqamli monitoring qilish indikatorlarini tanlash va vaznlashning nazariy-metodologik asoslari tadqiq etilgan. Indikatorlarni iqtisodiy mazmuni, axborot qiymati, hududiy reprezentativligi, dinamik sezgirligi va boshqaruv ahamiyati bo‘yicha saralashga asoslangan ko‘p mezonli metodologik yondashuv taklif etilgan. Ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi takroriylikni kamaytirish, ularni normalizatsiya qilish hamda ekspert va obyektiv statistik vaznlash usullarini integratsiyalash orqali indikatorlarning differensial vaznlarini aniqlash mexanizmi ishlab chiqilgan. Taklif etilgan metodologiya hududlararo qiyoslashning ishonchliligini oshirish, ustuvor indikatorlarni aniqlash hamda raqamli monitoring natijalarining boshqaruv qarorlarini qabul qilishdagi analitik qiymatini kuchaytirishga xizmat qiladi.

Keywords

mintaqaviy iqtisodiyot, raqamli monitoring, indikatorlar tizimi, ko‘p mezonli baholash, indikatorlarni tanlash, vaznlash, normalizatsiya, integral baholash, hududiy differensiatsiya, boshqaruv qarorlari.

References

1. OECD. Implementation Toolkit: OECD Recommendation on Regional Development Policy. – Paris:

Organisation for Economic Co-operation and Development.

2. OECD; European Union; Joint Research Centre. Handbook on Constructing Composite Indicators:

Methodology and User Guide. – Paris: OECD Publishing, 2008. – DOI: 10.1787/9789264043466-en.

3. International Telecommunication Union. Measuring Digital Development: ICT Development Index 2025. –

Geneva: ITU, 2025.

4. World Bank. 2025 GovTech Maturity Index Update. – Washington, D.C.: World Bank, 2025.

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 16-sentabrdagi PQ–286-son “Respublikaning hudud,

soha va tarmoqlarida raqamli texnologiyalar joriy etilishini yanada jadallashtirish chora-tadbirlari

to‘g‘risida”gi qarori; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF–21-son Farmoni;

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 24-iyuldagi PF–141-son Farmoni.

6.

Jacobs, R. Measuring Performance: An Examination of Composite Performance Indicators / R. Jacobs,

P. Smith, M. Goddard. – York: Centre for Health Economics, University of York, 2004. – (CHE Technical

Paper Series; No. 29).

7. Greco, S. On the Methodological Framework of Composite Indices: A Review of the Issues of Weighting,

Aggregation, and Robustness / S. Greco, A. Ishizaka, M. Tasiou, G. Torrisi // Social Indicators Research. –

2019. – Vol. 141. – P. 61–94. – DOI: 10.1007/s11205-017-1832-9.

8. Becker, W. Weights and Importance in Composite Indicators: Closing the Gap / W. Becker, M. Saisana,

P. Paruolo, I. Vandecasteele // Ecological Indicators. – 2017. – Vol. 80. – P. 12–22. – DOI: 10.1016/j.

ecolind.2017.03.056.

9. Jasiński, J. A Framework Based on Statistical Analysis and Stakeholders’ Preferences to Inform Weighting

in Composite Indicators / J. Jasiński, P. Bielecki, P. Mielnik // Environmental Modelling & Software. – 2021. – Vol. 145. – Art. 105208. – DOI: 10.1016/j.envsoft.2021.105208.

10. Wu, J. Evaluation of China’s Digital Economy: A Case Study Using Entropy and TOPSIS / J. Wu, W.

Yang, J. Wang // Procedia Computer Science. – 2024. – Vol. 242. – P. 1256–1262. – DOI: 10.1016/j.

procs.2024.08.146.

11. A Study of the Coupling Between the Digital Economy and Regional Economic Resilience: Evidence from

China // PLOS ONE. – 2024. – Vol. 19. – DOI: 10.1371/journal.pone.0296890.

12. Ustaoglu, E. Building Composite Indicators for the Territorial Quality of Life Assessment in European

Regions: Combining Data Reduction and Alternative Weighting Techniques / E. Ustaoglu, G. Ortega Lopez,

A. Gutierrez-Alcoba // Environment, Development and Sustainability. – 2025. – Vol. 27.

13. A Sensitivity Analysis of Composite Indicators: Min/Max Thresholds // Environmental and Sustainability

Indicators. – 2024. – Vol. 23. – Art. 100453. – DOI: 10.1016/j.indic.2024.100453.

14. Robustness and Sensitivity in Subnational Sustainability Assessment: A Multi-Weighted SDG Diagnostic

Framework // Environmental and Sustainability Indicators. – 2026. – Vol. 31. – Art. 101396. – DOI: 10.1016/j.

indic.2026.101396.

Downloads

Published

2026-10-07

How to Cite

Qozaqova, M. S. (2026). MINTAQAVIY IQTISODIY RIVOJLANISHNI RAQAMLI MONITORING QILISH INDIKATORLARINI TANLASH VA VAZNLASHNING KO‘P MEZONLI METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 59–65. https://doi.org/10.5281/zenodo.23219822
Vol. 4 No. 10 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 10-son