TIJORAT BANKLARIDA PLASTIK KARTALAR ORQALI XIZMAT KO‘RSATISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23267690

Abstract

Maqolada tijorat banklarida plastik kartalar orqali xizmat ko‘rsatish tizimini takomillashtirish masalalari tadqiq etilgan. Markaziy bankning 2023–2026-yillar statistikasi asosida kartalar emissiyasi, ekvayring infratuzilmasi va terminal aylanmasi dinamikasi iqtisodiy, qiyosiy, statistik usullar bilan tahlil qilingan. Kartalarning 47 foizi nofaolligi, to‘lovlar tarkibida P2P o‘tkazmalar ustunligi va firibgarlik xatarlari asosiy muammo sifatida aniqlangan. Emissiya hajmidan faol foydalanishga o‘tishni ta’minlovchi uchta amaliy taklif ishlab chiqilgan.

Keywords

tijorat banki, plastik karta, bank kartasi, naqd pulsiz hisob-kitoblar, to‘lov tizimi, emissiya, ekvayring, POS-terminal, bankomat, interchange to‘lovi, ikki tomonlama bozor, moliyaviy inklyuzivlik, raqamli bank xizmatlari, kontaktsiz to‘lov, tokenizatsiya, antifrod, kiberxavfsizlik, Uzcard, Humo, O‘zbekiston.

References

1. Nilson Report. (2026, 7-yanvar). Global card fraud losses at $33 billion (Issue 1298). https://nilsonreport.

com/newsletters/1298/

2. Klapper, L., Singer, D., Starita, L., & Norris, A. (2025). The Global Findex Database 2025: Connectivity and

financial inclusion in the digital economy. World Bank. https://www.worldbank.org/en/publication/globalfindex

3. Kursiv Uzbekistan. (2026, 9-fevral). O‘zbekistonda bank kartalari soni 68 milliondan oshdi. https://

uz.kursiv.media/uz/2026-02-09/ozbekistonda-bank-kartalari-soni-68-milliondan-oshdi/

4. Anhor.uz. (2026). Bank kartalari soni 75,7 millionga yetdi. https://anhor.uz/uzl/yangiliklar/bank-kartalari-

75-7-million

5. Kun.uz. (2026, 20-avgust). Nearly half of Uzbekistan’s bank cards go unused despite widespread access

to digital payments. https://kun.uz/en/news/2026/08/20/nearly-half-of-uzbekistans-bank-cards-go-unuseddespite-widespread-access-to-digital-payments

6. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2026). Naqd pul muomalasi sharhi: 2026-yil yanvar–mart.

https://cbu.uz/upload/iblock/a92/rvmy1uw4u34nedr0usab1vvajmw9qdvt/Naqd-pul-muomalasi-bo_yichasharh-24.04.26-_1_.pdf

7. Spot.uz. (2026, 16-iyun). O‘zbekistonda firibgarlarning 10 mingta kartasi bloklandi va 1,72 trln so‘m

yechib olinishining oldi olindi. https://www.spot.uz/oz/2026/06/16/cybersecurity/

8. Spot.uz. (2026, 17-sentabr). O‘zbekiston banklari yarim yil ichida 461 mlrd so‘mlik 18 mln ta firibgarlik

operatsiyasining oldini oldi. https://www.spot.uz/oz/2026/09/17/banks/

9. Baxter, W. F. (1983). Bank interchange of transactional paper: Legal and economic perspectives. The

Journal of Law and Economics, 26(3), 541–588.

10. Rochet, J.-C., & Tirole, J. (2002). Cooperation among competitors: Some economics of payment card

associations. The RAND Journal of Economics, 33(4), 549–570.

Downloads

Published

2026-10-09

How to Cite

Valiyev, D. B. oʻgʻli. (2026). TIJORAT BANKLARIDA PLASTIK KARTALAR ORQALI XIZMAT KO‘RSATISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 429–435. https://doi.org/10.5281/zenodo.23267690
Vol. 4 No. 10 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 10-son