AN’ANAVIY VA ORGANIK MEVA-SABZAVOT YETISHTIRISH METODOLOGIYALARI

Authors

  • Dilnavoz Shavqidinova “Iqtisodiyot” kafedrasi katta o’qituvchisi “TIQXMMI” Milliy tadqiqot universiteti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23341540

Abstract

An’anaviy va organik meva-sabzavot yetishtirish metodologiyalarining agrotexnik, iqtisodiy va ekologik jihatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda tuproq unumdorligini boshqarish, o‘g‘itlash, zararkunandalarga qarshi kurashish, sug‘orish, almashlab ekish, hosildorlik, ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot qiymatini shakllantirish kabi mezonlar asos qilib olingan. Xalqaro ilmiy adabiyotlar hamda O‘zbekistonning organik mahsulotlar sohasidagi qonunchiligi tahlili shuni ko‘rsatadiki, an’anaviy yetishtirish usuli yuqori hosildorlikka erishish imkoniyatlari va agrotexnik jarayonlarni tezkor nazorat qilish bilan ajralib tursa, organik metodologiya tuproqning biologik faolligini saqlash, biologik xilma-xillikni qo‘llab-quvvatlash va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishga ko‘proq asoslanadi. Shu bilan birga, organik ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligi faqat hosildorlik ko‘rsatkichlari bilan belgilanmaydi. Sertifikatlashtirish, mehnat xarajatlari, mahsulot narxi, bozor talabi va qo‘shilgan qiymat ham fermer xo‘jaliklarining daromadlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekiston sharoitida har ikkala metodologiyani hududiy xususiyatlar, ekin turlari va bozor imkoniyatlarini hisobga olgan holda uyg‘unlashtirish masalalari ham ko‘rib chiqiladi.

Keywords

organik qishloq xo‘jaligi, an’anaviy dehqonchilik, meva-sabzavotchilik, tuproq unumdorligi, biologik himoya, hosildorlik, ishlab chiqarish xarajatlari, sertifikatlashtirish, barqaror qishloq xo‘jaligi

References

1. IFOAM – Organics International. Definition of Organic Agriculture [Elektron resurs]. – IFOAM – Organics International, 2008. – URL: https://www.ifoam.bio/why-organic/organic-landmarks/definition-organic (murojaat sanasi: 11.10.2026).

2. O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 25-apreldagi O‘RQ-766-son «Organik mahsulotlar to‘g‘risida»gi Qonuni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 2022. – URL: https://lex.uz/docs/5977034 (murojaat sanasi: 11.10.2026).

3. Seufert V., Ramankutty N., Foley J. A. Comparing the yields of organic and conventional agriculture // Nature. – 2012. – Vol. 485. – P. 229–232. – DOI: 10.1038/nature11069. – URL: https://doi.org/10.1038/nature11069.

4. de la Cruz V. Y. V., Tantriani, Cheng W., Tawaraya K. Yield gap between organic and conventional farming systems across climate types and sub-types: A meta-analysis // Agricultural Systems. – 2023. – Vol. 211. – Art. 103732. – DOI: 10.1016/j.agsy.2023.103732. – URL: https://doi.org/10.1016/j.agsy.2023.103732.

5. Uematsu H., Mishra A. K. Organic farmers or conventional farmers: Where’s the money? // Ecological Economics. – 2012. – Vol. 78. – P. 55–62. – DOI: 10.1016/j.ecolecon.2012.03.013. – URL: https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2012.03.013.

6. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Crop planning and management in organic agriculture [Elektron resurs]. – FAO TECA, 2020. – URL: https://teca.apps.fao.org/ (murojaat sanasi: 11.10.2026).

7. FAO; IFOAM – Organics International. Pest and disease management in organic agriculture [Elektron resurs]. – FAO TECA, 2020. – URL: https://teca.apps.fao.org/ (murojaat sanasi: 11.10.2026).

8. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Organic agriculture [Elektron resurs] // FAO Regional Technical Platform on Green Agriculture. – 2026. – URL: https://www.fao.org/ (murojaat sanasi: 11.10.2026).

9. Sánchez A. C., Kamau H. N., Grazioli F., Jones S. K. Financial profitability of diversified farming systems: A global meta-analysis // Ecological Economics. – 2022. – Vol. 201. – Art. 107595. – DOI: 10.1016/j.ecolecon.2022.107595. – URL: https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2022.107595.

10. Tuomisto H. L., Hodge I. D., Riordan P., Macdonald D. W. Does organic farming reduce environmental impacts? A meta-analysis of European research // Journal of Environmental Management. – 2012. – Vol. 112. – P. 309–320. – DOI: 10.1016/j.jenvman.2012.08.018. – URL: https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2012.08.018.

Downloads

Published

2026-09-01

How to Cite

Shavqidinova, D. (2026). AN’ANAVIY VA ORGANIK MEVA-SABZAVOT YETISHTIRISH METODOLOGIYALARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(9), 797–801. https://doi.org/10.5281/zenodo.23341540
Vol. 4 No. 9 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 9-son