MOLIYAVIY HISOBOTLARNI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA TRANSFORMATSIYA QILISH JARAYONINI NAZORAT QILISH: «DUAL RECONCILIATION» MEXANIZMI VA MUVOFIQLIK MONITORINGI TIZIMI

Authors

  • Lazizxon Olimxon oʻgʻli Zunnunov Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tayanch doktoranti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23349680

Abstract

Moliyaviy hisobotlarni milliy standartlardan Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS) talablariga muvofiq transformatsiya qilish jarayonida nazorat mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tadqiq etilgan. Amaliyotda transformatsiya natijalari ko‘pincha balans tengligi asosida tekshiriladi. Biroq kapital ko‘rsatkichi balanslovchi qoldiq sifatida aniqlangan hollarda mazkur yondashuv transformatsion tuzatishlar to‘plamidagi ayrim kamchiliklarni aniqlash imkonini bermasligi asoslangan. Ushbu muammoni bartaraf etish maqsadida aktivlar, majburiyatlar va kapital bo‘yicha tuzatishlar registrini mustaqil ravishda solishtirish hamda ΣΔA − ΣΔL = ΣΔE nazorat tengligidan foydalanishga asoslangan «Dual Reconciliation» mexanizmi taklif etilgan. Mexanizmning amaliy ishlash tartibi shartli hisob-kitob misolida yoritilgan. Shuningdek, MHXS talablariga muvofiqlikni metodologik, jarayon, axborotni oshkor etish va texnologik yo‘nalishlar bo‘yicha davriy baholashga mo‘ljallangan monitoring tizimi ishlab chiqilgan. Taklif etilgan yondashuvlarning dolzarbligi Korporativ axborot yagona portalida e’lon qilingan moliyaviy hisobotlar ma’lumotlari asosida asoslab berilgan.

Keywords

Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari, transformatsiya, nazorat tengligi, «Dual Reconciliation», muvofiqlik monitoringi, kechiktirilgan soliq, jamoat ahamiyatiga ega tashkilot

References

  1. 1.1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-fevraldagi PQ-4611-son «Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlariga oʻtish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi qarori [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/4746047
  2. 2.2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-sentabrdagi PQ-282-son «Moliyaviy hisob tizimini xalqaro talab va standartlarga muvofiq takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi qarori [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/
  3. 3.3. 2-sonli «Moliyaviy hisobotlarni tayyorlash asoslari: hisob siyosati va hisob baholari» milliy moliyaviy hisobot standarti : Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2026-yil 11-aprelda 3810-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/
  4. 4.4. Jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar reyestri (2026-yil 26-iyun holatiga) [Elektron resurs] / Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. — Toshkent, 2026.
  5. 5.5. Milliy moliyaviy hisobot standartlari loyihalari roʻyxati [Elektron resurs] / Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. — Toshkent. — URL: https://api.mf.uz/
  6. 6.6. IAS 1. Presentation of Financial Statements [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-1-presentation-of- financial-statements/
  7. 7.7. IAS 8. Accounting Policies, Changes in Accounting Estimates and Errors [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ ias-8-accounting-policies-changes-in-accounting-estimates-and-errors/
  8. 8.8. IAS 12. Income Taxes [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-12-income-taxes/
  9. 9.9. IAS 16. Property, Plant and Equipment [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-16-property-plant-and- equipment/
  10. 10.10. IAS 21. The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-21-the- effects-of-changes-in-foreign-exchange-rates/
  11. 11.11. IFRS 1. First-time Adoption of International Financial Reporting Standards [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ ifrs-1-first-time-adoption-of-international-financial-reporting-standards/
  12. 12.12. IFRS 9. Financial Instruments [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ifrs-9-financial-instruments/
  13. 13.13. IFRS 16. Leases [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation. — URL: https:// www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ifrs-16-leases/
  14. 14.14. Conceptual Framework for Financial Reporting [Electronic resource] / IFRS Foundation. — London : IFRS Foundation, 2018. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/conceptual-framework/
  15. 15.15. Ball, R. International Financial Reporting Standards (IFRS): pros and cons for investors / R. Ball // Accounting and Business Research. — 2006. — Vol. 36, suppl. 1. — P. 5–27. — DOI: 10.1080/00014788.2006.9730040. — URL: https://doi.org/10.1080/00014788.2006.9730040
  16. 16.16. Nobes, C. Comparative International Accounting / C. Nobes, R. Parker. — 14th ed. — Harlow : Pearson, 2020.
  17. 17.17. Barth, M. E. International Accounting Standards and Accounting Quality / M. E. Barth, W. R. Landsman, M.
  18. 18.H. Lang // Journal of Accounting Research. — 2008. — Vol. 46, № 3. — P. 467–498. — DOI: 10.1111/j.1475- 679X.2008.00287.x. — URL: https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00287.x
  19. 19.18. Daske, H. Mandatory IFRS Reporting around the World: Early Evidence on the Economic Consequences / H. Daske, L. Hail, C. Leuz, R. Verdi // Journal of Accounting Research. — 2008. — Vol. 46, № 5. — P. 1085–1142. — DOI: 10.1111/j.1475-679X.2008.00306.x. — URL: https://doi.org/10.1111/j.1475- 679X.2008.00306.x
  20. 20.19. ISA 200. Overall Objectives of the Independent Auditor and the Conduct of an Audit in Accordance with International Standards on Auditing [Electronic resource] / International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB). — New York : IAASB. — URL: https://www.iaasb.org/

Downloads

Published

2026-10-14

How to Cite

Zunnunov, L. O. oʻgʻli. (2026). MOLIYAVIY HISOBOTLARNI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA TRANSFORMATSIYA QILISH JARAYONINI NAZORAT QILISH: «DUAL RECONCILIATION» MEXANIZMI VA MUVOFIQLIK MONITORINGI TIZIMI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 144–150. https://doi.org/10.5281/zenodo.23349680
Vol. 4 No. 10 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 10-son