O‘ZBEKISTONDA SOLIQ SIYOSATINING MAKROIQTISODIY BARQARORLIKKA TA’SIRI

Abstract

O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan soliq siyosatining makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi o‘rni va ta’sir mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi iqtisodiyotni liberallashtirish, tadbirkorlik faoliyatini kengaytirish, davlat moliyasi barqarorligini ta’minlash hamda inflyatsion bosimlarni boshqarish sharoitida soliq siyosatining fiskal va rag‘batlantiruvchi funksiyalari o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash zarurati bilan belgilanadi. Soliq tushumlari, yalpi ichki mahsulot, davlat budjeti daromadlari, budjet taqchilligi, inflyatsiya va investitsion faollik o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tizimli yondashuv asosida o‘rganilgan. Tadqiqot metodologiyasida statistik, qiyosiy, tizimli, tarkibiy va korrelyatsion tahlil usullaridan foydalanilgan. O‘zbekistonning so‘nggi yillardagi fiskal ko‘rsatkichlari tahlili soliq ma’murchiligining takomillashuvi va soliq bazasining kengayishi budjet daromadlarining barqaror o‘sishiga xizmat qilayotganini ko‘rsatadi. Xususan, 2024-yilda davlat budjetiga 199,5 trln so‘m miqdorida soliq tushumlari ta’minlangan bo‘lib, bu 2023-yilga nisbatan 20,2 foizga ko‘pdir. Shu davrda real YaIM 6,5 foizga o‘sgan. Tadqiqot natijalari asosida soliq bazasini kengaytirish, soliq imtiyozlarini natijadorlik mezonlari asosida qayta ko‘rib chiqish, soliq ma’murchiligini raqamlashtirish hamda fiskal siyosatni makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar bilan muvofiqlashtirish bo‘yicha ilmiyamaliy takliflar ishlab chiqilgan.