BUDJET OCHIQLIGI VA NATIJAGA YOʻNALTIRILGAN BUDJETLASHTIRISH ASOSIDA MAHALLIY BUDJET XARAJATLARI SAMARADORLIGINI OSHIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23383656Abstract
Maqolada budjet ochiqligi, fuqarolar ishtiroki va natijaga yoʻnaltirilgan budjetlashtirishni mahalliy xarajatlar samaradorligini oshirish maqsadida birlashtiruvchi model asoslab berilgan. Tadqiqotda hujjatlarni oʻrganish, institutsional va qiyosiy tahlil, tavsifiy hisoblash hamda diagnostik modellashtirish usullaridan foydalanilgan. Toshkent viloyatining 2024-yildagi 618,5 mlrd soʻmlik tashabbusli budjet xarajatlari moliyaviy koʻlamni, 2024, 2025 va 2030-yillarga tegishli 20, 30 va 60 foizlik qamrov koʻrsatkichlari esa tegishli hujjatlarda qayd etilgan vazifalarni ifodalaydi. Tadqiqotda natijadorlik va shartli samaradorlikni hisoblash formulalari, dastur pasporti, sohaviy indikatorlar hamda 2026–2030-yillarga moʻljallangan yoʻl xaritasi ishlab chiqilgan. Taklif etilayotgan model ehtiyojlar, moliyalashtirish, xizmatlar natijasi va keyingi resurslar taqsimotini oʻzaro bogʻlaydi. Modelning amaliy samaradorligi tekshiriladigan maʼlumotlar mavjudligi, xizmatlar sifati va hududiy adolat tamoyillariga rioya etilishiga bogʻliq. Keltirilgan sonli misol budjet mablagʻlarining amaldagi ijrosini emas, balki hisoblash tartibini koʻrsatadi.Keywords
mahalliy budjet, budjet ochiqligi, tashabbusli budjet, dasturiy budjetlashtirish, natijadorlik, birlik tannarxi, xarajatlar sharhi, hududiy adolatReferences
1. Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 26-dekabrdagi Budjet kodeksi OʻRQ-360-son Qonun bilan tasdiqlangan. 14 va 17-moddalar. URL: https://lex.uz/docs/-2304138 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 22-avgustdagi “Budjet maʼlumotlarining ochiqligini va budjet jarayonida fuqarolarning faol ishtirokini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3917-son qarori.
URL: https://lex.uz/docs/3879197
3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 13-apreldagi “Budjet jarayonida fuqarolarning faol ishtirokini taʼminlash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-5072-son qarori. URL: https://lex.uz/ uz/acts/-5370805 4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Byudjet va iqtisodiy masalalar qoʻmitasi. Maʼlumotnoma. 2026-yil 23-sentabr, 05/2489-son. 1 va 2-takliflar; Toshkent viloyatida 2024-yil “Tashabbusli budjet” xarajatlariga oid maʼlumot. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. “Tashabbusli budjet” boʻyicha 2024-yilda erishilgan natijalar yuzasidan axborotnoma. 2025-yil 4-fevral. URL: https://gov.uz/oz/imv/news/view/35837 6. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 4-yanvardagi “Oʻzbekiston Respublikasida dasturiy budjetlashtirish tizimini joriy etishda budjet mablagʻlarini taqsimlovchilarning budjet dasturlarini ishlab chiqish, monitoringini yuritish va ularning samaradorligini baholash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 4-son qarori. URL: https://lex.uz/en/docs/-6728568 7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 8-apreldagi “2025–2030-yillarda davlat moliyasini boshqarish tizimini takomillashtirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 210-son qarori. 1-ilova, 28–29-bandlar. URL: https://lex.uz/docs/-7469803 8. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Oʻzbekiston Respublikasining 2026–2028-yillarga moʻljallangan Fiskal strategiyasi. 7.3 va 7.5-bandlar. 2025. URL: https://gov.uz/oz/imv/news/view/73599 9. OECD. Government at a Glance 2025. Paris: OECD Publishing, 2025. Section 9.2 Performance budgeting. DOI: https://doi.org/10.1787/0efd0bcd-en. 10. Tryggvadottir Á., Bambalaite I. OECD performance budgeting framework. OECD Journal on Budgeting. 2024. Vol. 23/3. DOI: https://doi.org/10.1787/247e9dcb-en. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. “2025-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Qonun loyihasi va Budjetnomaga bagʻishlangan matbuot anjumani materiallari. 2024.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining 2024-yil 30-yanvardagi “Tashabbusli budjet jarayonlarini oʻtkazish hamda moliyalashtirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi KQ-666-IV-son qarori. URL: https://lex.uz/docs/-6790170 13. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi. Dasturiy budjetlashtirish tizimini samarali joriy etish boʻyicha seminar tashkil etildi. 2025. URL: https://gov.uz/oz/edu/news/view/44526
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
