TOVAR-MODDIY ZAXIRALAR IMPORTIDA BOJXONA QIYMATI VA TANNARX TAFOVUTLARI HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Qudratbek Sodiqbek o‘g‘li Shonazarov RANCH texnologiya universiteti, o‘qituvchi-stajyor

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23384070

Abstract

Import qilinadigan tovar-moddiy zaxiralarning bojxona qiymati va xarid tannarxi o‘rtasidagi tafovutlarni hisobga olish metodikasi taklif etiladi. Me’yoriy hujjatlarni qiyosiy tahlil qilish va shartli hisob-kitoblar asosida tafovutlarning sabablarini tasniflash kodlari, qiymatlarni o‘zaro solishtirish modeli hamda analitik hisob registri ishlab chiqilgan. Bojxona qiymatiga kiritilgan tuzatishlarning sotilgan tovarlar va ombordagi zaxiralar qoldig‘i o‘rtasida taqsimlanishi, shuningdek, xarajatlarni ularning iqtisodiy mazmuniga mos taqsimlash bazalari asosida hisobga olish tartibi yoritilgan. Olingan natijalar korxonaning hisob siyosati va qo‘shilgan qiymat solig‘ini hisobga olish tartibiga bog‘liq bo‘lib, taklif etilgan metodikaning amaliy samaradorligini korxonalarning haqiqiy hisob ma’lumotlari asosida tekshirish zarurligi asoslangan.

Keywords

import, tovar-moddiy zaxiralar, bojxona qiymati, xarid tannarxi, kurs farqi, import QQS, solishtirish registri, ichki nazorat

References

Ibáñez Marsilla S. Towards Customs Valuation Compliance Through Corporate Income Tax. (2011). World Customs Journal, 5(1), 73–88. https://doi.org/10.55596/001c.92453

IFRS Foundation. IAS 8: Accounting Policies, Changes in Accounting Estimates and Errors (42–47-bandlar) [Elektron resurs]. – 2022. – URL: https://www.ifrs.org/content/dam/ifrs/publications/pdf-standards/ english/2022/issued/part-a/ias-8-accounting-policies-changes-in-accounting-estimates-and-errors.pdf.

IFRS Foundation. IAS 2: Inventories [Elektron resurs]. – URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-ofstandards/ias-2-inventories/.

IFRS Foundation. IAS 21: The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates [Elektron resurs]. – URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-21-the-effects-of-changes-in-foreignexchange-rates/.

IFRS Foundation. IFRIC 22: Foreign Currency Transactions and Advance Consideration [Elektron resurs]. – URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ifric-22-foreign-currency-transactions-andadvance-consideration/.

Kohler, S., Sitali, N., & Paul, N. (2021). A Framework for Assessing Import Costs of Medical Supplies and Results for a Tuberculosis Program in Karakalpakstan, Uzbekistan. Health Data Science, 2021. https://doi.org/10.34133/2021/9813732

Liuba, A. I. (2026). Accounting for Logistics Operations of Imported Goods: Organizational and Methodological Aspects. Innovative Economy, (2), 124–133.

O‘zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (301–305-moddalar). – 2016. – URL: https://lex.uz/docs/-2876354.

O‘zbekiston Respublikasining «Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida»gi Qonuni (O‘RQ-404-son, 21-modda). – 2016. – URL: https://lex.uz/docs/-2931253.

O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (254, 258 va 266-moddalar). – 2019. – URL: https://lex.uz/ docs/-4674902.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. 21-sonli buxgalteriya hisobi milliy standarti (BHMS) «Xo‘jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma» (ro‘yxat raqami 3593). – 2024. – URL: https://lex.uz/docs/-7282737.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. 22-sonli buxgalteriya hisobi milliy standarti (BHMS) «Chet el valyutasida ifodalangan aktivlar va majburiyatlarning hisobi» (ro‘yxat raqami 3587). – 2024. – URL: https://lex.uz/docs/-7270343.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. «Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarga qo‘shimchalar kiritish haqida»gi 228-sonli buyruq (ro‘yxat raqami 3607). – 2025. – URL: https://lex.uz/ docs/-7373780.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. 4-sonli buxgalteriya hisobi milliy standarti (BHMS) «Tovar-moddiy zaxiralar» (ro‘yxat raqami 3259, amaldagi tahrir). – 2020. – URL: https://lex.uz/docs/-4890446.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 160-sonli qarori bilan tasdiqlangan «Bojxona qiymatini aniqlash tartibi to‘g‘risida»gi nizom. – 2022. – URL: https://lex.uz/docs/-5941961.

Wang, Y., Hulstijn, J., & Tan, Y. (2016). -H. Data Quality Assurance in International Supply Chains: An Application of the Value Cycle Approach to Customs Reporting. International Journal of Advanced Logistics, 5(2), 76–85. https://doi.org/10.1080/2287108X.2016.1178501

World Trade Organization. Agreement on Implementation of Article VII of the General Agreement on Tariffs and Trade 1994 [Elektron resurs]. – 1994. – URL: https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/cv_e.htm.

Downloads

Published

2026-10-15

How to Cite

Shonazarov, Q. S. o‘g‘li. (2026). TOVAR-MODDIY ZAXIRALAR IMPORTIDA BOJXONA QIYMATI VA TANNARX TAFOVUTLARI HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 63–68. https://doi.org/10.5281/zenodo.23384070
Vol. 4 No. 10 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 10-son