IJTIMOIY HIMOYA TIZIMINING IQTISODIY MOHIYATI, INSTITUTSIONAL MODELI VA DAVLAT IJTIMOIY SIYOSATIDAGI OʻRNI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23386489Abstract
Ushbu maqolada ijtimoiy himoya tizimining iqtisodiy mohiyati, uning institutsional modellari hamda davlat ijtimoiy siyosatidagi oʻrni nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda ijtimoiy himoyaning Bismark va Beverij modellari, ularning zamonaviy transformatsiyasi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasida ijtimoiy himoya tizimining shakllanishi va rivojlanish tendensiyalari koʻrib chiqilgan. Xalqaro tajriba va milliy amaliyot taqqoslangan holda, ijtimoiy himoya tizimini raqamlashtirish va institutsional takomillashtirish yoʻnalishlarida ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.Keywords
ijtimoiy himoya, ijtimoiy siyosat, institutsional model, Bismark modeli, Beverij modeli, ijtimoiy taʼminot, ijtimoiy sugʻurta, raqamlashtirish, Oʻzbekiston, davlat ijtimoiy siyosatiReferences
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 25-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasi aholisini ijtimoiy himoya qilish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” PF-175-son Farmoni. https://lex.uz/docs/-6130265
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 1-iyundagi “Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va yordam koʻrsatish hamda uning samarali nazorat tizimini yoʻlga qoʻyish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-82-son Farmoni. https://president.uz/oz/lists/view/6398
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-yanvardagi “Aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini moliyalashtirish tartib-taomillarini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PF-17-son Farmoni. https://lex.uz/uz/ docs/-7374261
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (yangi tahriri). - Toshkent, 2023.
International Labour Organization (ILO). World Social Protection Report 2024–26: Universal social protection for climate action and a just transition. - Geneva, 2024. - URL: https://www.ilo.org/publications/ flagship-reports/world-social-protection-report-2024-26-universal-social-protection-climate
ILO. World Social Protection Report 2024–26: In figures. - Geneva, 2024. - URL: https://www.ilo.org/ resource/article/world-social-protection-report-2024-26-figures
OECD. Social Expenditure Database (SOCX). - Paris, 2024. - URL: https://www.oecd.org/en/topics/subissues/social-spending.html
Busse, R., & Blümel, M. (2017). Statutory health insurance in Germany: a health system shaped by 135 years of solidarity, self-governance, and competition. The Lancet. -, 390, 882–897.
Esping-Andersen, G. (1990). The Three Worlds of Welfare Capitalism. - Princeton University Press, 1990. - 260 p.
Beveridge, W. (1942). Social Insurance and Allied Services (Beveridge Report). - London: HMSO, 1942. - 300 p. HMSO.
Barr, N. (2020). The Economics of the Welfare State. - 6th ed. - Oxford University Press, 2020. - 480 p.
Kolmar, M. (2007). Beveridge versus Bismarck Public-pension Systems in Integrated Markets. Regional Science and Urban Economics. -, 37, 649–669.
Bambra, C. (2007). Going beyond The three worlds of welfare capitalism: regime theory and public health research. Journal of Epidemiology and Community Health. -, 61, 1098–1102.
World Bank. Uzbekistan Social Protection Assessment. - Washington, D.C., 2020.
UNICEF. Social Protection System Review of Uzbekistan. - Tashkent, 2020.
Oʻzbekistonda ijtimoiy himoya tizimini qanday yaxshilash kerak?. (2021). Gazeta.uz. -.
Oʻzbekistonda nihoyat Ijtimoiy himoya agentligi tashkil etildi. (2023). Gazeta.uz. -.
Oʻzbekistonda “ijtimoiy karta” tizimi joriy etiladi. (2024). Daryo.uz. -.
Davlat ijtimoiy sugʻurtasi fuqarolarga majburiy yoki ixtiyoriy qoʻllaniladi. (2025). Spot.uz. -.
www.ilo.org - Xalqaro Mehnat Tashkilotining rasmiy sayti.
www.oecd.org - Iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkilotining rasmiy sayti.
www.stat.uz - Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligining rasmiy sayti.
www.worldbank.org - Jahon bankining rasmiy sayti.
Tilaganboyev, J. (2026). Oʻzbekiston Respublikasida ijtimoiy himoya tizimining institutsional transformatsiyasi: yangi paradigma, inklyuziv yondashuv va barqaror rivojlanish istiqbollari. Jamiyat va innovatsiyalar. -, 7, 238–247. https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol7-iss1/S-pp238-247
Kudbidinova, M. I. (2024). Aholini ijtimoiy himoya qilishni ifodalovchi statistik koʻrsatkichlar tizimi va ularning axborotlar bazasini shakllantirish. Aktuar moliya va buxgalteriya hisobi ilmiy jurnali. -, 4, 217–223.
Avlayev, Sh. Sh. (2025). Oʻzbekistonda kambagʻallikni qisqartirishning moliyaviy mexanizmlarini takomillashtirish. Innovatsion tadqiqotlar zamonaviy dunyoda: nazariya va amaliyot. -, 4, 50–51.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
