URBANIZATSIYA SHAROITIDA SHAHAR ATMOSFERA HAVOSI IFLOSLANISHINI BAHOLASH VA KAMAYTIRISHNING EKOLOGIK MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Gulsanam Sobir qizi Muradullayeva “Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” milliy tadqiqot universiteti
  • Gulnaz Kalbayevna Saparova Toshkent iqtisodiyot va pedagogika universiteti professori pedagogika fanlari nomzodi https://orcid.org/0009-0002-0568-6278

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23414086

Abstract

Ushbu maqolada jadal urbanizatsiya sharoitida yirik shaharlar atmosfera havosi ifloslanishini baholash va uni kamaytirish mexanizmlari o‘rganilgan. Tadqiqot maqsadi antropogen yuklamani kamaytirishda raqamli monitoring hamda yashil infratuzilmaning samaradorligini asoslashdan iborat. Maqolada transport va sanoat chiqindilarining shahar mikroiqlimiga ta’siri tahlil qilindi. Muallif yondashuvi sifatida real vaqt monitoringi va aeratsiya koridorlariga asoslangan rejalashtirish modeli taklif etildi. Ilmiy yangiligi havo sifatini bashorat qilishda geoinformatsion tizimlar va iqtisodiy rag‘batlantirishni integratsiya qilish uslubiyati ishlab chiqilganidadir.

Keywords

urbanizatsiya, atmosfera havosi, PM2.5, ekologik mexanizmlar, geoinformatsion monitoring, yashil infratuzilma

References

  1. 1.O‘zbekiston Respublikasining 09.12.1992-yildagi “Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi 754-XII-son Qonuni. (n.d.). URL: https://lex.uz/ru/docs/-107115.
  2. 2.O‘zbekiston Respublikasining 27.12.1996-yildagi “Atmosfera havosini muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi 353-Ison Qonuni. (n.d.). URL: https://lex.uz/docs/-55561.
  3. 3.Izrael, Y. A. (2002). Ekologiya i kontrol sostoyaniya prirodnoy sredy. Moskva: Gidrometeoizdat. - 560 s.
  4. 4.Seinfeld, J. H., & Pandis, S. N. (2016). Atmospheric Chemistry and Physics: From Air Pollution to Climate Change (3rd ed.). John Wiley & Sons. - 1152 p.
  5. 5.Tursunov, X. T., & Karimov, A. M. (2021). Shahar ekologiyasi va atmosfera havosini muhofaza qilish asoslari. - Toshkent: “Fan va texnologiya”, 240 b.
  6. 6.World Health Organization (WHO). (2021). WHO Global Air Quality Guidelines. WHO. - 274 p.
  7. 7.Mukhitdinov, A. (2023). Atmosfera tarkibini o‘zgarishida transport vositalarining ulushi. Vehicles, 5(2), 0026. ORCID: 0000-0001-5360-8624
  8. 8.Xatamov, A. S. (2023). Urbanizatsiyalashgan hududlarda ekologik monitoring va geoinformatsion texnologiyalarni qo‘llash. Ekologiya va atrof-muhit, № 2, 45–52 b. ORCID: 0009-0001-7356-3192
  9. 9.Yuldashova, S. A., et al. (2025). Zamonaviy urbanizatsiya va ekologik stress: gigiyenik baholash. Jamoat salomatligi jurnali, 1, 112–118 b. ORCID: 0000-0002-6711-5318
  10. 10.Vallero, D. (2014). Fundamentals of Air Pollution (5th ed.). Academic Press. - 1012 p.

Downloads

Published

2026-10-16

How to Cite

Muradullayeva, G. S. qizi, & Saparova, G. K. (2026). URBANIZATSIYA SHAROITIDA SHAHAR ATMOSFERA HAVOSI IFLOSLANISHINI BAHOLASH VA KAMAYTIRISHNING EKOLOGIK MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 14–18. https://doi.org/10.5281/zenodo.23414086

Issue

Vol. 4 No. 10 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 10-son

Section

Articles

License

Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

DOI

https://doi.org/10.5281/zenodo.23414086

Pages

14-18

Citation

Open in Google Scholar
Vol. 4 No. 10 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 10-son